پیرامون مساله تعیین موضوع روانشناسی و رابطه آن با ذهن و آگاهی، دیدگاه های متفاوتی در طول تاریخچه علم روانشناسی ابراز گردیده است و از مجموع مطالعه و مراجعه به منابع بی شمار متجاوز از 200 منبع معتبر فارسی و عربی، نتیجه ای که حاصل می گردد، اینک در اختیار خوانندگان گرامی قرار داده می شود