معادله پرهزینه واشنگتن علیه تهران
دامنه و شدت هرگونه کارزار نظامی علیه ایران میتواند بسته به اهداف دونالد ترامپ بهطور چشمگیری تغییر کند و از عملیاتی محدود تا جنگی فراگیر با ابعاد منطقهای گسترش یابد. یک مقام پیشین وزارت دفاع به واشنگتنپست گفته است که نابودی کامل برنامه موشکی ایران مستلزم هدف قرار دادن صدها نقطه در کشوری است که مساحت آن بیش از سه برابر عراق است. این فهرست اهداف میتواند پایگاههای پرتاب موشک که بسیاری از آنها متحرکاند، انبارهای لجستیکی، سامانههای پدافند هوایی و شبکههای حملونقلی مورد استفاده برای جابهجایی این تسلیحات را در بر گیرد. بهگفته این مقام، چنین عملیاتی به سطحی گسترده از برنامهریزی، هماهنگی و مهمات نیاز خواهد داشت.
اگر هدف، تغییر در ایران باشد دامنه عملیات بهمراتب وسیعتر خواهد شد. در این سناریو، شمار اهداف بالقوه میتواند به هزاران نقطه برسد؛ این مقام پیشین هشدار داده است که چنین کارزاری ممکن است هفتهها یا حتی ماهها ادامه یابد، به حجم بسیار بیشتری از مهمات نیاز داشته باشد و نیروهای آمریکایی را در معرض تلافیجویی شدیدتری قرار دهد.
دولت آمریکا هماکنون یک نیروی تهاجمی قابلتوجه در خاورمیانه مستقر کرده است. با این حال، ترامپ اذعان کرده بود که گزینه یک حمله محدود را نیز بررسی میکند؛ حملهای که هدف آن افزایش فشار بر تهران برای دستیابی به توافقی در زمینه محدودسازی برنامه هستهای بر اساس شروط مطلوب واشنگتن است. ایران اعلام کرده است که آمادگی رسیدن به توافق را دارد، اما اختلافها درباره حفظ توان غنیسازی اورانیوم و سایر مسائل همچنان پابرجاست.
در داخل دولت آمریکا، دیدگاهها درباره حمله محدود یکدست نیست. برخی مقامها با این گزینه مخالفاند، زیرا معتقدند چنین اقدامی میتواند زنجیرهای پیشبینیناپذیر از اقدامات تلافیجویانه را آغاز کند؛ از جمله حملات احتمالی علیه نیروها و کارکنان دیپلماتیک آمریکا در منطقه. در مقابل، حامیان این گزینه به واکنش ایران در برابر حملات پیشین آمریکا و اسرائیل اشاره میکنند.
اما منتقدان هشدار میدهند که اظهارات علنی ترامپ درباره حاکمیت ایران و ترکیب اعضا با رویکردهای متفاوت در ساختار نظامی ایران ممکن است شرایط را دگرگون کند و پاسخی مرگبارتر را رقم بزند. متحدان منطقهای آمریکا نیز نگران پیامدهای چنین اقدامی هستند. برخی از آنها که هفته گذشته با دونالد ترامپ دیدار کردهاند تا در نشست موسوم به «هیات صلح» شرکت کنند، بیم دارند که حمله محدود، ایران را از میز مذاکره دور کند.
علاوه بر این، یک مقام ارشد حوزه خلیج فارس به واشنگتنپست گفته است که کشورهای عربی به واشنگتن اطلاع دادهاند اجازه نخواهند داد از پایگاههایشان برای حمله به ایران استفاده شود. تهدید تهران مبنی بر تلافی علیه هر کشوری که از عملیات آمریکا حمایت کند، پرسشهایی جدی درباره امکان تضمین حق عبور هوایی ایجاد کرده است.
یکی از مقامهای پیشین پنتاگون تاکید کرده است که فقدان حمایت متحدان، ماموریت را بهطور قابلتوجهی پیچیده میکند. او پرسیده است چگونه میتوان عملیاتی با این ابعاد را اجرا کرد، بهویژه اگر کشورهای عربی اجازه عبور هوایی ندهند و چگونه میتوان صدها یا حتی هزاران هدف را در سراسر ایران مورد حمله قرار داد.
در سطح عملیاتی، محدودیتهای تسلیحاتی نیز مطرح است. دو سامانه حیاتی برای دفاع از نیروهای آمریکایی در برابر موشکهای بالستیک ایران یعنی رهگیرهای سامانه دفاع موشکی تاد و سامانههای موشکی پاتریوت در عملیاتهای اخیر خاورمیانه بهطور گسترده مصرف شدهاند. موشکهای پاتریوت همچنان از اقلام بسیار پرتقاضا برای اوکراین به شمار میروند، زیرا این کشور در برابر حملات موشکی روسیه دفاع میکند.
با این حال، ایالات متحده سالانه تنها چند صد فروند از هر یک از این سامانههای دفاعی تولید میکند؛ رقمی که بهگفته رایان بروبست، معاون مدیر مرکز قدرت نظامی و سیاسی در بنیاد دفاع از دموکراسیها، بسیار کمتر از سطح مورد نیاز در صورت آغاز یک کارزار گسترده خواهد بود. نیروی دریایی آمریکا نیز با محدودیت ذخایر موشکهای استاندارد خود مواجه است؛ تسلیحاتی که برای حفاظت از هزاران نیروی اعزامی به منطقه حیاتیاند. مهمات دریایی شامل اسام-2، اسام-3 و اسام-6 با سرعت بالا مصرف شدهاند، زیرا نیروی دریایی در دریای سرخ از کشتیها در برابر حوثیهای یمن دفاع کرده و همزمان از اسرائیل در برابر موشکهای بالستیک حمایت کرده است.
به گفته مکنزی ایگلن، پژوهشگر ارشد مؤسسه امریکن اینترپرایز، پیچیدگی فنی و محدودیتهای تولید باعث شده است که ساخت هر موشک جایگزین دو سال یا حتی بیشتر زمان ببرد. او تاکید کرده است: «برای این مشکل هیچ راهحل سریعی وجود ندارد. ذخایر این موشکها در ارتش ایالات متحده بهصورت جهانی مدیریت میشود؛ به این معنا که یک منبع مشترک میان فرماندهیهای مختلف در سراسر جهان و بر اساس اولویت نیازها توزیع میشود.» یک مقام آمریکایی به واشنگتن پست گفته است که در چنین شرایطی، «هیچکس همه آنچه را نیاز دارد در اختیار ندارد.»
کاهش سطح ذخایر مهمات در سال گذشته به اندازهای بود که وزارت دفاع بهطور ناگهانی از کنگره درخواست نزدیک به 30میلیارد دلار برای خرید مجموعهای از موشکها و رهگیرهای پیشرفته کرد. با این حال، به گفته قانونگذاران، این درخواست تنها بهصورت جزئی در بودجه پنتاگون که ماه گذشته تصویب شد تامین شده است. کاترین تامپسون، پژوهشگر ارشد مؤسسه کیتو که بهتازگی از پنتاگون خارج شده است، هشدار داده است که ایالات متحده «در حال حاضر برای تامین منابع درگیریهای همزمان آمادگی ندارد» و هرگونه درگیری طولانیمدت با ایران «بهاحتمال زیاد مستلزم مصالحههای قابلتوجه در قبال منافع با اولویت بالاتر خواهد بود».
واشنگتن میان بازدارندگی و درگیری گسترده
ژنرال دن کین ماه گذشته پس از یورش نظامی آمریکا برای بازداشت نیکولاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا، در مارالاگو در کنار دونالد ترامپ و پیت هگست در یک نشست خبری حاضر شد؛ حضوری که جایگاه او را در کانون تصمیمسازیهای نظامی برجستهتر کرد. ایالات متحده برای کاهش خطرات متوجه نیروهای خود و نیز اهداف اسرائیلی در منطقه، بخشی از نیروهایش را مستقر کرده است. بااینحال، یک بازی خطرناک مبتنی بر اعداد همچنان جریان دارد. یک مقام پیشین وزارت دفاع گفته است که تا زمانی که ایران توان موشکی خود را حفظ کند، نیروهای آمریکایی و اسرائیلی یا باید آتش ورودی را تحمل کنند یا پایگاههای پرتاب ایران را در مقیاسی گسترده منهدم سازند. او تاکید کرده است: «این همان پویایی حاکم است.» همزمان با ادامه رایزنیها، دولت ترامپ بزرگترین تجمع نظامی آمریکا در خاورمیانه از زمان تهاجم 2003 به عراق را سازماندهی کرده است.
