یکی از انواع روش‌های خرید کردن، استفاده از کارت‌های اعتباری است. کارت‌هایی که ما در ایران استفاده می‌کنیم، کارت نقدی هستند. به این معنی که تنها در صورت داشتن موجودی می‌توانید از کارت خود استفاده کنید. کارت اعتباری رویکردی متفاوت است و می‌توانید بدون داشتن موجودی، خرید کنید و پول آن را بعدا در زمانی مشخص یا به صورت قسطی بپردازید.
کارت‌های اعتباری در دنیا رایج هستند و شرکت‌هایی مثل Visa، Mastercard و UnionPay آن را ارائه می‌دهند. اما در کشور ما به دلایلی از جمله تحریم‌های سیاسی و اقتصادی دسترسی به این سرویس‌ها وجود ندارد. شرکت کارت اعتباری ایرانیان، چند وقتی است که ارائه کارت‌های اعتباری را در ایران شروع کرده و علاوه بر این، خدمات مالی مختلفی را به صورت یکپارچه ارائه می‌دهد.
کارت اعتباری چیست؟
کارت اعتباری یعنی بتوانید بر اساس اعتباری که دارید، هزینه کنید. اعتبار شما به رتبه شغلی، میزان درآمد، میزان دارایی و چنین معیارهایی بستگی دارد. برای کسب اطلاعات بیشتر به سراغ وحید سلیمانی، مدیر عامل شرکت کارت اعتباری ایرانیان رفتیم. او که علاقه زیادی به قصه گفتن دارد، مفهوم کارت اعتباری را اینگونه توضیح می‌دهد:
«زمان قدیم که به مغازه می‌رفتید، می‌گفتند ایشان پسر فلانی است و کارش را راه می‌انداختند. چون جوامع کوچک بود، مردم همدیگر را می‌شناختند و بر همان اساس به هم اعتبار می‌دادند. الان جوامع بزرگ شده‌اند و حتی همسایه را نمی‌شناسیم. کارت اعتباری ترجمه اعتبار به یک زبان مشترک است که در هر جایی آن را بفهمند.»
بنابراین اگر به شهر یا کشور دیگری بروید، می‌توانید متناسب با اعتبارتان، بدون این که واقعا پول نقدی همراهتان داشته باشید، از این اعتبار استفاده کنید و بعدا یا به صورت قسطی آن را پرداخت کنید. البته کارت‌های اعتباری شرکت کارت اعتباری ایرانیان، 2.5 درصد کارمزد سالیانه دریافت می‌کنند.
کارمزد کارت اعتباری ایرانیان چه‌قدر است؟
سلیمانی درباره نرخ کارمزد می‌گوید: «بانک‌ها تسهیلات می‌دهند و باید قسط بدهید. اما من قرار نیست بابت اعتبارم 25 درصد سود بدهم. بلکه باید بتوانم از آن استفاده کنم. ممکن است بتوانید از بانک کارت اعتباری هم بگیرید ولی باید از همان ابتدا قسط بدهید؛ در حالی که شاید تا چند ماه از اعتبار استفاده نکنید و به آن نیاز نداشته باشید.»
او ادامه داد: «ویژگی کارت ما این است که نرخ بهره آن 2.5 درصد کارمزد سالیانه است که روی پرداخت‌ها سرشکن شده است. یعنی اگر مثلا 10 میلیون تومان اعتبار بگیرید، برای این که همان اول 250 هزار تومان کارمزد پرداخت نکنید، کارمزدش روی هر خرید مستهلک می‌شود.»
شیوه پرداخت قسطی با کارت اعتباری چگونه است؟
بعد از خرید از فروشگاهی که از فروش قسطی با این کارت پشتیبانی می‌کند، می‌توانید قسط‌ها را از طریق اپلیکیشن و به صورت آنلاین پرداخت کنید. بنابراین نیازی به حضور فیزیکی و ارائه مدارک ندارید. سلیمانی درباره این که چطور ممکن است فروشگاهی کالای خود را با این روش قسطی بفروشد می‌گوید:
«خیلی از فروشگاه‌ها با چک کارمندی قسطی می‌فروشند. یعنی مردم حاضرند بدون سود کالا به هم بفروشند. فقط به یک مکانیزم برای تضمین پرداخت نیاز دارند. ما این کار را تسهیل کرده‌ایم. همچنین خدمات وفاداری (loyalty) هم وجود دارد. مثلا در صورتی که هر قسط را زودتر از تاریخ سررسید یا کل قسط‌ها را به صورت نقدی پرداخت کنید، تخفیف می‌گیرید.»
اگر فروشگاهی نه دستگاه کارتخوان و نه QR Code داشته باشد، با موبایل هم می‌توان عملیات را انجام داد. فروشنده می‌تواند از طریق اپلیکیشن موبایل کارت اعتباری ایرانیان، یک شناسه دریافت کند و شما با اسکن کردن آن در اپلیکیشن خودتان، پرداخت را انجام دهید. این شناسه برای هر خرید یکتا است و بعد از 30 ثانیه منقضی می‌شود.
تمامی فروشگاه‌هایی که از سرویس‌های کارت اعتباری ایرانیان مثل خرید قسطی، تخفیف و … پشتیبانی می‌کنند، در اپلیکیشن قابل مشاهده هستند و می‌توانید بر اساس استان محل زندگی خود، در میان این فروشگاه‌ها جست و جو کنید.
سقف اعتبار افراد برای خرید کردن چه قدر است؟
سقف اعتبار هر شخص در فرآیند اعتبارسنجی مشخص می‌شود. سلیمانی درباره این فرآیند می‌گوید: «در این فرآیند یا سازمان که در آن استخدام هستید شما را معرفی می‌کند، یا می‌توانید به کارگزاری‌های ما که به زودی در 700 شهر فعال می‌شوند، مراجعه کنید. اعتبارسنجی هزینه کمی در حدود 50 تا 60 هزار تومان خواهد داشت.»
او اضافه کرد: «افراد بر اساس اعتبار سالیانه و ماهیانه که در اعتبارسنجی مشخص می‌شود، می‌توانند خرید کنند. مثلا اگر اعتبار ماهیانه شما 1 میلیون تومان باشد، می‌توانید لباسشویی بخرید به شرطی که قیمت آن 6 میلیون تومان و قسط آن ماهیانه 1 میلیون تومان باشد. اما نمی‌توانید با این سقف اعتبار، 10 میلیون طلا بخرید و بعد آن را بفروشید چون تورم ایجاد می‌کند.»
مدل‌های پرداخت با کارت اعتباری ایرانیان
4 مدل پرداخت با کارت اعتباری ایرانیان در ادامه از زبان وحید سلیمانی، مدیر عامل این شرکت توضیح داده شده‌اند:
- اعتباری: در این حالت، بعد از خرید تا یک ماه فرصت دارید مبلغ آن را پرداخت کنید. این حالت برای خریدهای روزانه و کالاهای مصرفی کاربرد دارد.
- نقدی-اقساطی: در این حالت بخشی از مبلغ را به صورت نقدی، و بخشی دیگر را به صورت قسطی پرداخت می‌کنید.
- اقساطی: خرید شما به صورت کامل و بدون پیش‌پرداخت، قسط‌بندی می‌شود.
- مضاربه‌ای: این شیوه که برای کشورهای همسایه طراحی شده، سررسیدی بیش از 2 ماه دارد و مانند چک عمل می‌کند. با این تفاوت که چک مبادله نمی‌شود. بنابراین مشکل نپذیرفتن چک وجود ندارد. مدل مضاربه‌ای برای تاجران کاربرد دارد. مثلا کشورهای همسایه می‌توانند از ما محصولات کشاورزی بخرند، آن را بفروشند و بعد از 3 ماه، از سود خود پول کشاورز ما را پرداخت کنند. این شیوه مشکل عدم دستسی به کارت‌های اعتباری بین‌المللی را برطرف می‌کند.
- تخفیفی: در این حالت، می‌توانید با مراجعه به فروشگاه‌های طرف همکاری ما، با تخفیف خرید کنید.
آیا در خرید قسطی، شرکت کارت اعتباری ایرانیان هزینه کالا را شما به فروشگاه می‌پردازد و طرف حساب ما برای پرداخت اقساط شما هستید؟
سلیمانی در پاسخ به این سوال گفت: «پرداخت توسط ما انجام نمی‌شود. این فروشگاه است که مشارکت کرده و طرف حساب شما فروشگاه است نه ما. ما فقط فرآیند را تسهیل کرده‌ایم. اما در صورتی که به تعهدتان عمل نکنید، ما هزینه را به فروشگاه پرداخت می‌کنیم و آن وقت طرف حسابمان شما خواهید بود.»
او اضافه کرد: «کارت اعتباری برای افراد خوش حساب فوق العاده ارزان و برای افراد بد حساب فوق‌العاده گران است. افراد خوش حساب اعتبارشان افزایش پیدا می‌کند و افراد بد حساب ضمن کاهش اعتبار با جریمه‌های سنگین مواجه می‌شوند. این افراد وارد فرآیند تسهیلات می‌شوند. نرخ تسهیلات در کشور ما بالا است؛ بین 25 الی 35 درصد.»
مدیریت تراکنش‌ها چگونه انجام می‌شود؟
یکی از ویژگی‌های جالب سیستم کارت اعتباری ایرانیان، این است که افراد می‌توانند بدون داشتن هیچ شماره حسابی از همدیگر، برای هم پول بفرستند. تنها با داشتن شماره موبایل طرف مقابل، می‌توانید برای او پول بفرستید. این پول در حساب کاربری او ذخیره، و یک پیامک رسید برای او ارسال می‌شود.
همه تراکنش‌های شما در حساب کاربریتان قابل مشاهده هستند. همزمان می‌توانید کارت خود را نیز فعال کنید و با آن عملیات بانکی انجام دهید. سلیمانی درباره این کارت می‌گوید: «می‌توانید از این کارت به صورت مجازی استفاده کنید یا نسخه فیزیکی آن را دریافت کنید. اما هدف ما این است که کارت فیزیکی را حذف کنیم تا هم کلیه فرآیندها الکترونیکی و ساده‌تر باشد، و هم با توجه به شرایط تحریم، از چاپ کارت فیزیکی که ورود تجهیزات آن با مشکل مواجه است، خودداری کنیم.»
سامانه کارت اعتباری ایرانیان مانند یک کیف پول عمل می‌کند و امکان برداشت و واریز پول از و به همه حساب‌های بانکیتان را خواهید داشت. همچنین با فعال کردن امکان پرداخت الکترونیک عوارض و پارکینگ، به تمامی پارکینگ‌ها و عوارضی‌های طرف قرارداد این شرکت وصل می‌شوید و تنها با ورود و خروج هزینه آن به طور خودکار پرداخت می‌شود و نیازی به عملیات دستی نیست.
احراز هویت چگونه انجام می‌شود؟
شخص بعد از عضویت در سیستم و احراز هویت، می‌تواند پولش را برداشت کند و از سایر خدمات بهره ببرد. احراز هویت نیز به صورت آنلاین و لحظه‌ای انجام می‌شود. سلیمانی درباره این سیستم می‌گوید:
«ما به همه سامانه‌های اعتبارسنجی و ثبت احوال وصل هستیم و با داشتن کد ملی و تاریخ تولد، اطلاعات شما را دریافت می‌کنیم و شماره موبایل و کارت بانکی را با مشخصات شما مطابقت می‌دهیم. خیلی از کلاهبرداری‌ها با شماره کارت اتفاق می‌افتد. ما با این سیستم احراز هویت، مشکل را برطرف کرده‌ایم.»
کارت اعتباری ایرانیان چه خدماتی برای کسب و کارها دارد؟
افرادی که کسب و کار آنلاین دارند هم می‌توانند یک صفحه انتقال پول برای کسب و کار خود بسازند و یک لینک اختصاصی برای آن دریافت کنند. در این صفحه هر کسی می‌تواند بدون داشتن شماره حساب یا شماره کارت برای شما پول واریز کند. مزیت این نوع درگاه این است که می‌توانید بدون طی کردن مراحل پیچیده دریافت درگاه پرداخت بانکی، آن را بسازید.
سلیمانی در حالی که دموی این قابلیت را نشان می‌دهد، با ذوق و شوق زیادی درباره آن صحبت می‌کند: «این لینک به خصوص برای کسب و کارهایی که سایت ندارند، مثل فروشگاه‌های اینستاگرامی، بسیار کاربردی است و صاحبان این کسب و کارها می‌توانند برای فروش محصولات فیزیکی و دیجیتالی از آن استفاده کنند.»
او همچنین عنوان می‌کند که برای افرادی که تمایل دارند به صورت ناشناس تراکنش مالی انجام دهند، قابلیت ساختن ووچر فراهم شده است که از طریق درگاه پرداخت اختصاصی شرکت کارت اعتباری ایرانیان قابل استفاده است و پرداخت تنها با وارد کردن شناسه ووچر انجام می‌شود.
فروشگاه‌ها همچنین می‌توانند بدون اعتبارسنجی، کارت اعتباری با اعتبار صفر دریافت کنند. سلیمانی درباره خدمات این سرویس برای فروشگاه‌ها و کسب و کارها می‌گوید: «وقتی شما از فروشگاهی خرید می‌کنید، اعتبار شما به اعتبار فروشگاه اضافه می‌شود و می‌تواند از آن برای خرید استفاده کند. بنابراین امکان چرخش پول بدون افزایش هزینه استفاده آن به وجود می‌آید.»
او ادامه داد: «کسب و کارها برای رونق کار خود از بانک وام می‌گیرند. و هر بار که هر کدام وام بگیرند باید بهره 18 درصدی پرداخت کنند. این را حذف کنید و حالا فرض کنید خود کسب و کارها اعتبارشان را به هم منتقل کنند. چون در این حالت اعتبار جا به جا می‌شود و نه پول، نرخ استفاده از پول کاهش پیدا می‌کند.»
سلیمانی در نهایت گفت که با همکاری سفارت افغانستان، این خدمات برای اتباع افغانستانی‌ها هم قابل استفاده است. آنها می‌توانند با مراجعه به مراکز احراز هویت و دریافت کد شناسایی اختصاصی، از تمامی خدمات این سامانه استفاده کند.
