گزارش اکوسیستم جهانی استارتآپی 2025، چشمانداز ارزشمندی از شمای کلی و جهانی استارتآپ و توصیههای عملی برای کارآفرینان، سرمایهگذاران، سیاستگذاران و سایر ذینفعانی که بهدنبال پیشبرد نوآوری و رشد اقتصادی حتی در این دوران چالشبرانگیز هستند، ارائه میدهد.
در این گزارش شهرها و کشورها به تفکیک اعلام شدهاند. بر اساس رتبهبندی اکوسیستم استارتآپی جهانی از سال 2021، سیلیکونولی از سال 2021 تا 2025 جای خود را از دست نداده و همچنان رتبه اول جهانی است. نیویورک و لندن که تا سال 2024 در رتبه دوم قرار داشتند اما در سال 2025، شاهد تغییراتی بودند و لندن به جایگاه سوم تنزل پیدا کرده است. پکن اما تحولات زیادی داشته است. درحالیکه در سال 2021، در رتبه چهارم جهان بوده است، در سال 2023 به رتبه هشتم نزول میکند و الان در آخرین سال بررسی، به رتبه پنجم صعود کرده است و مشترک با بوستون در این رتبه آرام گرفته است.
سئول اما بیشترین تحرک را داشته است. درحالیکه در سال 2021، این شهر در رتبه شانزدهم قرار داشت، در سال 2025، جایگاه خود را در رتبه هشتم تثبیت کرده است. رتبههای بعدی نیز به ترتیب به سنگاپور و توکیو تعلق گرفته است. در میان 20 کشور برتر هنوز نامی از کشورهای آسیایی و خاورمیانه دیده نمیشود و بهرغم سرمایهگذاریهای هنگفتی که صورت گرفته است هنوز نتوانستهاند جایگاه مقبولی در بین بیست کشور پیدا کنند اما در این گزارش اشاره شده است که کشورهای حاشیه خلیج فارس احتمالا جبهه جدید برای فناوری و نوآوری باشند.
در این گزارش از کشورهای حاشیه خلیج فارس بهعنوان موتور جدید نوآوری جهانی یاد شده است. در این گزارش آمده است: در فضای جهانی تامین مالی که با احتیاط و انقباض مشخص شده است، یک منطقه همچنان با ثبات قابلتوجهی مسیر صعودی را ترسیم میکند: خلیج فارس. شورای همکاری خلیج فارس (GCC) که زمانی بهطور محدود با هیدروکربنها و اغراق تعریف میشد، امروزه بهعنوان یکی از مقاومترین و رو به جلوترین کریدورهای نوآوری جهان شناخته میشود. این یک جهش لحظهای نیست - بلکه یک تغییر ساختاری در جاهطلبی اقتصادی است که از چشمانداز حاکمیتی، سرعت استارتآپها و قصد افزایش مقیاس، نیرو میگیرد.
جاهطلبیهای یک منطقه
درحالیکه اکوسیستمهای جهانی استارتآپی با کاهش بودجه در مراحل پایانی و کندی خروج از رکود دست و پنجه نرم میکنند، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس - به رهبری عربستان سعودی و امارات متحده عربی - تلاشهای خود را دو برابر کردهاند. چشمانداز 2030 عربستان سعودی، که توسط پلتفرمهای عمومی مانند Monsha’at و CODE پشتیبانی میشود، نه تنها در حال تامین مالی استارتآپها است، بلکه در حال طراحی معماریهای سیاستی است تا آنها را قادر به مقیاسپذیری جهانی کند. امارات متحده عربی، از طریق ابزارهایی مانند Hub71، DIFC Innovation Hub و چارچوبهای ملی سندباکس خود، همچنان سهم نامتناسبی از بنیانگذاران برتر، شرکتهای سری A و فناوریهای نوظهور را از سراسر آسیا، آفریقا و اروپا جذب میکند. نشانههای اولیه واضح هستند: خلیج فارس دنبالهرو نیست - بلکه در حال تبدیل شدن به بازاری پیشرو برای اقتصاد آینده است.
سامانتا ایوانز، مدیرعامل خاورمیانه و شمال آفریقا در «استارتآپ ژنوم»، میگوید: «خلیج فارس یکی از معدود بازارهای جهان است که در آن جاهطلبی، هماهنگی و اجرا همگرا میشوند. این یک شرطبندی سوداگرانه نیست - این یک نقطه عطف استراتژیک است. دولتها در اینجا بهعنوان شتابدهنده عمل میکنند، نه مانع. سرمایه در دسترس و صبور است و بنیانگذاران از روز اول برای مقیاسپذیری تلاش میکنند. جهان تازه شروع به درک عمق آنچه در اینجا ساخته میشود کرده است - و کسانی که اکنون مشارکت میکنند، مرز بعدی نوآوری جهانی را شکل خواهند داد.»
لغزش غرب، اوجگیری آسیا
بخش عمدهای از این حرکت ناشی از تغییرات در ارزش اکوسیستم (EV) است. همانطور که «استارتآپ ژنوم»، این اصطلاح را تعریف میکند، ارزش اکوسیستم، مجموع ارزشگذاری استارتآپهای تامین مالیشده، از جمله یونیکورنها، به علاوه ارزشگذاری پس از خروج از سرمایهگذاری در دو سال و نیم گذشته است.
برای اینکه بتوانیم تحلیل درستی داشته باشیم، باید به مثال تولید خودروی برقی توجه کنیم. اول اینکه، در سال 2025 شاهد کاهش شدید خودروهای برقی در بیشتر نقاط جهان بودهایم که در مجموع 31درصد کاهش یافته است. میانگین تغییر در خودروهای برقی در بین 20 اکوسیستم برتر سال گذشته، کاهش شدید 24درصدی بود. در واقع، با نگاهی به 20 اکوسیستم برتر سال گذشته، تنها سه اکوسیستم شاهد رشد مثبت در خودروهای برقی بودند: پکن، لسآنجلس و توکیو. پاریس ثابت ماند و بقیه کشورها همگی منفی بودند.
این روند از پایان سال 2022 با کاهش شدید بودجه و خروج سرمایه آغاز شد. به طور خاص، بودجه مراحل اولیه (مرحله بذرپاشی و سری A) هم از نظر تعداد معاملات و هم از نظر مبلغ کل به شدت کاهش یافت.
با این حال، مهمترین عامل موثر در ارزش اکوسیستم، ارزش خروجها در دو سال و نیم گذشته است. برای دورهای که در گزارش اکوسیستم جهانی استارتآپی 2025 (نیمه دوم 2022 تا پایان 2024) در نظر گرفته شده است، این مقدار به طور قابلتوجهی کمتر از دوره قبلی (نیمه دوم 2021 تا پایان 2023، که شامل بخشی از اوج خروج 2021 بود) بوده است. بنابراین، تا حدودی، تغییر ارزش اکوسیستم هنوز منعکس کننده کاهش خروجها پس از همهگیری و این واقعیت است که این فعالیت هنوز به سطوح قبل از همهگیری بازنگشته است. آمریکای لاتین در سال 2021 سال درخشانی برای خروجهای بزرگ داشت که برخی از آنها در آخرین نسخه گزارش اکوسیستم جهانی استارتآپی 2025 گنجانده شده بودند، اما اکنون خارج از بازه زمانی روششناسی ما قرار میگیرند. این موضوع بخش عمدهای از کاهش خودروهای برقی در منطقه را توضیح میدهد.
اوضاع استارتآپی در پساکرونا
با گذشت بیش از دو سال از پایان کووید-19، بررسی چگونگی عملکرد اکوسیستمها و بهطور خاص، اینکه کدام یک از آنها در سال 2025 در وضعیت بهتری نسبت به ابتدای سال 2020 قرار دارند، بسیار جالب است. حتی با توجه به اینکه این تغییرات اکوسیستم یکی از محرکهای اصلی رشد و دستاوردهای اکوسیستم بالاتر از حد متوسط (یا بالاتر از ارگانیک) در رتبهبندیهای گزارش اکوسیستم جهانی استارتآپ 2025 است، میتوان از دریچه سیاست به آنها نگریست و بینش بیشتری به دست آورد.
وزارتخانهها و سازمانهای توسعه اقتصادی و نوآوری که برای تهیه این گزارش همکاری کردهاند و سیاستهای خودشان را بر اساس شیوههای استارتآپ ژنوم که از سال 2016 تدوین کرده است، تطبیق داده و به کار گرفتهاند، شاهد رشد 46 درصدی ارزش اکوسیستم خود نسبت به همتایان خود بودهاند و به طور متوسط سالانه 1.4میلیارد دلار بیشتر به ارزش اکوسیستم خود افزودهاند. در میان 40اکوسیستم برتر، اعضای استارتآپ ژنوم، دولت کلانشهر سئول و سازمان Enterprise Singapore، پیشروان این نوع سیاستگذاری بودهاند و هر دو وارد 10 اکوسیستم برتر شدهاند. اولی طی چهار سال (از سال 2019) 1.4میلیارد دلار در سیاستها و ابتکارات استارتآپی سرمایهگذاری کرده، درحالیکه سنگاپور به دلیل تعهد مداوم در بین 10 کشور برتر مانده است.
