سرنوشت خودروسازی ایران در کاراکاس

سال 2006 بود که سایت خودروسازی ایران در ونزوئلا با سرمایه‌گذاری 70‌میلیون دلاری شروع به‌کار کرد. به همین منظور شرکت مشترکی به‌نام ونیراتو(Venirauto) تاسیس شد و نام سنتارو برای سمند و نام تورپیال برای پراید انتخاب شد و مونتاژ این خودروها در کاراکاس پایتخت ونزوئلا شروع شد. همان سال‌برنامه‌ریزی شده‌بود که 16‌هزار دستگاه در سال‌اول تولید شود و به مرور این رقم به 25‌هزار دستگاه برسد. البته همان زمان نیز این هدف‌گذاری مورد نقد کارشناسان بود.  این کارشناسان اعتقاد داشتند مقیاس اقتصادی تولید خودرو حداقل 100‌هزار دستگاه در سال‌است. اگر تولید خودرو از 100‌هزار دستگاه کمتر باشد تولید، سودده نیست، مگر اینکه قطعات خودرو فرستاده شود و مونتاژ کنند. در سال‌89 اعلام شد که برای تولید 100‌هزار دستگاه خودرو ایجاد کارخانه جدید با هزینه 101‌میلیون دلاری نیاز است، اما این رشد تولید هرگز در ونزوئلا عملیاتی نشد. 

محمدرضا نجفی‌منش، رئیس انجمن صنایع همگن قطعه‌سازی سال‌96 در مصاحبه‌ای علت این موضوع را عدم‌پرداخت به‌موقع پول توسط ونزوئلا اعلام کرد و گفت ونزوئلایی‌ها پول خودروها را پرداخت نمی‌کردند.

با توجه به زیان‌دهی این پروژه، ایران سال‌1394 آن را تعطیل کرد. آنطور که روزنامه اعتماد اعلام کرده‌بود تولیدات یکی از این سایت‌های خودروسازی زیان‌ده از سال‌2007 تا 2015 (به مدت 9‌سال) 11‌هزار و 605 دستگاه تورپیال(پراید) بود که مشتمل بر پنج‌هزار و 165دستگاه پراید‌ 141 (تا پایان سال‌90) و تعداد 6هزار و 440 دستگاه پراید 132(از سال‌1390 به این‌سو) بوده‌است. تولید سمند نیز از سالانه 5‌هزار دستگاه بیشتر نمی‌شد.

این پروژه تقریبا مسکوت بود تا سال‌1402 که سید‌ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور وقت ایران، به آمریکای‌لاتین سفر کرد. با نشست‌های صورت‌گرفته با طرف ونزوئلایی، قرار شد تولید و صادرات 200‌هزار دستگاه خودرو سواری طی 5سال، احیای کارخانه خودروسازی ونیراتو با مدیریت طرف ایرانی و همچنین ایجاد خط‌تولید خودروهای تجاری و مسافری در ونزوئلا، در دستور کار قرار گیرد. همچنین در دولت سیزدهم، اعلام شد که علاوه‌بر تولید 4 مدل خودرو در ونزوئلا، صادرات به این کشور هم انجام خواهدشد. با این‌حال تولید خودرو در ونزوئلا پس از سال‌1402 به مرحله اجرایی نرسید. وضعیت اقتصادی حاکم در هر دو کشور اجازه سرمایه‌گذاری بیشتر روی این سایت تولیدی را نمی‌داد. 

کارشناسان اعتقاد داشتند که در این سال ‌نیز ونزوئلا قادر به پرداخت پول خودروهای ایرانی نخواهد بود، بنابراین خودرو در ونزوئلا تولید نشد اما صادرات به این کشور ادامه داشت. در سال‌1402 سایپا‌ هزار دستگاه خودرو به این کشور صادر کرد. همین رابطه تجاری محدود خودرویی نیز تاکنون ادامه دارد، با این‌حال باید دید با تغییرات جدید کار کارخانه ایرانی تولید خودرو در کاراکاس به کجا می‌رسد.