سریع‌القلم: بدون روابط نرمال بین‌المللی بن‌بست سرمایه‌گذاری شکسته نمی‌شود/ شاهد کاهش ۶۰ درصدی سرمایه‌گذاری در حوزه مسکن بوده‌ایم

محمود سریع‌القلم، استاد دانشگاه شهید بهشتی، در همایش چشم‌انداز صنعت ساختمان با کالبدشکافی جایگاه ایران در نظم نوین جهانی، هشدار داد که اقتصاد ایران علی‌رغم دارا بودن رتبه هفتم جهان در منابع طبیعی، به دلیل انزوای بین‌المللی و فقدان شرکای راهبردی با افت شدید رتبه در سطح آسیا مواجه شده است.

سریع‌القلم در ارائه‌ای با موضوع چالش‌های ایران در نظم جدید بین‌الملل، به تغییر مفهوم قدرت در جهان معاصر اشاره کرد و گفت: «دوران قدرت مبتنی بر وسعت سرزمین یا توان نظامی محض سپری شده است؛ امروز قدرت در سه حوزه تسلط بر تولید انرژی، دسترسی به معادن برای تولید تراشه‌ها و پیشتازی در فناوری‌های پیشرفته معنا پیدا می‌کند.» 

وی افزود که سیاست‌گذاری‌های جدید در آمریکا، از جمله دوران ترامپ، دقیقاً برای افزایش سهم در این حوزه‌ها و پایان بخشیدن به چندجانبه‌گرایی طراحی شده است.

این استاد دانشگاه با مقایسه شاخص‌های توسعه میان ایران و کشورهای منطقه، به آمارهای تکان‌دهنده‌ای اشاره کرد و   گفت: اقتصاد ایران که 60 سال پیش رتبه ششم آسیا را در اختیار داشت، در سال 2025 به رتبه 18 تنزل یافته است. این در حالی است که کشوری مانند امارات در شاخص رقابت‌پذیری رتبه 5 جهان را کسب کرده و ایران در جایگاه 99 ایستاده است. وی تاکید کرد که ایران با 27 تریلیون دلار منابع طبیعی، پتانسیل عظیمی دارد که به دلیل چالش‌های سیاسی بلااستفاده مانده است.

سریع‌القلم «فقدان روابط نرمال با قدرت‌های جهانی» را اولین چالش کلیدی کشور برشمرد و تاکید کرد: بسیاری از فشارهای بین‌المللی و تحریم‌ها ریشه در همین مسئله دارد. 

وی دومین چالش بزرگ را تنهایی ایران در عرصه بین‌المللی دانست و گفت: «ایران همواره کشوری تنها بوده و شریک قابل‌اعتماد جهانی ندارد؛ در حالی که می‌تواند از طریق گره زدن منافع اقتصادی با دیگر کشورها، به روابط پایدار با جهان دست یابد.»

وی در ادامه به وضعیت بحرانی صنعت ساختمان اشاره کرد و افزود: 90 درصد سرمایه‌گذاری در این صنعت توسط بخش خصوصی انجام می‌شود، اما در سال‌های اخیر شاهد کاهش 60 درصدی سرمایه‌گذاری در این حوزه بوده‌ایم. پتانسیل ارزش افزوده صنعت ساختمان تا 9 درصد برآورد می‌شود، اما تحت تأثیر تحریم‌ها و تعطیلی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی، این نرخ اکنون منفی شده است.

این تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل در پایان، «تعطیلی سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی» را چهارمین چالش بزرگ اقتصاد ایران خواند و بر لزوم تقویت تفکر تحلیلی و همه‌جانبه برای خروج از این وضعیت تاکید کرد تا ایران بتواند جایگاه واقعی خود را در اقتصاد جهانی بازپس گیرد.

وی گفت: سه سال از دولت ترامپ مانده و اگر جی دی ونس یا روبیو‌ در 2027 پیروز شود و دولت جمهوری‌خواهان ادامه یابد که البته منوط به شرایط اقتصادی امریکا خواهد بود؛  دو پیامد برای ایران دارد. یک اینکه ایران برای همیشه نقش ژئوپولتیک خود در خاورمیانه از دست خواهد و دوم اینکه منابع رشد و توسعه را نخواهد داشت.