در حالی که دولت ترامپ با استقرار گسترده نیروهای نظامی در منطقه، فشار بر ایران را افزایش داده است، کشورهای حاشیه خلیج فارس به مقامهای آمریکایی هشدار دادهاند که برنامه موشکی تهران همچنان توان وارد کردن خسارتهای جدی به منافع ایالات متحده در منطقه را دارد؛ این موضوع را دو مقام غربی که در جریان این ارزیابیها قرار گرفتهاند، اعلام کردهاند.
واشنگتن پست در گزارشی نوشته است: به گفته مقامات آمریکایی، اگرچه برنامه موشکی ایران در جریان جنگ 12روزه این کشور با اسرائیل در ماه ژوئن گذشته متحمل ضرباتی شد، اما ارزیابیای که توسط یکی از متحدان آمریکا در خلیج فارس تهیه شده نشان میدهد عناصر کلیدی این برنامه همچنان سالم باقی مانده و برخی قابلیتها نیز بازسازی شدهاند. این مقامات و دیگر افرادی که برای این گزارش با آنها گفتوگو شده، به شرط ناشناس ماندن صحبت کردهاند، زیرا مجاز به بحث علنی درباره این موضوع با رسانهها نبودند.
ایران میتواند حملات آمریکا را تلافی کند
توان ایران برای انجام حملات تلافیجویانه مؤثر، یکی از عوامل اصلی در تصمیمگیریهای دولت ترامپ بوده است؛ دولتی که نیروهای خود را در اطراف جمهوری اسلامی متمرکز کرده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ابتدا گفته بود در حال بررسی اقدام نظامی برای حمایت از اعتراضات مردمی در ایران است، اما بعدها موضع خود را تغییر داد و خواستار بازگشت ایران به مذاکرات هستهای شد. ترامپ در دوره نخست ریاستجمهوری خود، ایالات متحده را از توافق 2015 که برنامه هستهای ایران را محدود میکرد، خارج کرده بود.
تهران آماده تعامل محترمانه است
یک دیپلمات ایرانی به واشنگتنپست گفت تهران آماده تعامل محترمانه است، اما تحت تهدید نظامی آمریکا وارد مذاکره نخواهد شد.
به گفته یکی از مقامات غربی، از نگاه ایران، ماهیت رویارویی با ایالات متحده زمانی بهطور اساسی تغییر کرد که ترامپ بیانیهای در حمایت از اعتراضات صادر کرد. از آن زمان، ایران احتمال درگیری با آمریکا را تهدیدی وجودی تلقی میکند. پس از حمله آمریکا به برنامه هستهای ایران در ماه ژوئن، تهران با شلیک مجموعهای از موشکها به پایگاه هوایی العُدید در قطر واکنش نشان داد؛ حملهای که عمدتا نمادین بود و تلفاتی در پی نداشت.
ایران به متحدان آمریکا در منطقه پیام داده که همچنان توان انجام حملات مرگبار در خلیج فارس را دارد و اگر چنین حملاتی رخ دهد، مانند اقدام العدید محدود و از پیش اعلامشده نخواهد بود.
بر اساس ارزیابی متحد خلیجفارسی آمریکا، ایران همچنان مهمات کوتاهبُرد، پرتابگرها و بخشهایی از سیستم تولید موشک خود را حفظ کرده است. این تسلیحات قادرند منافع آمریکا در خلیج فارس، از جمله بیش از یکدوجین پایگاه نظامی و دهها هزار نیروی آمریکایی را هدف قرار دهند.
امیر موسوی، دیپلمات پیشین ایرانی که اکنون در عراق مستقر است، گفت تهران از زمان جنگ 12روزه، تولید موشک را دو برابر کرده و پیشرفت قابل توجهی در ترمیم پرتابگرهای آسیبدیده داشته است. به گفته او، برخی پرتابگرها به مناطق کوهستانی منتقل شدهاند؛ مناطقی که هدف قرار دادن آنها دشوارتر است. او افزود: ایران کوههایی با ارتفاع چند هزار متر دارد. دسترسی و آسیبزدن به این قابلیتها کار سادهای نیست.
چرا کشورهای عربی به دنبال متوقف کردن آمریکا هستند؟
توانمندیهای ایران بهاندازهای تهدیدآمیز هستند که برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس اقداماتی برای فاصله گرفتن از تجمع نظامی آمریکا انجام دادهاند. امارات متحده عربی و عربستان سعودی ماه گذشته اعلام کردند که نیروهای آمریکایی اجازه استفاده از خاک یا حریم هوایی آنها را برای عملیات نظامی نخواهند داشت.
به گفته دیوید دِسروش، مدیر پیشین امور شبهجزیره عربستان در دفتر وزیر دفاع آمریکا، ایران بزرگترین برنامه موشکی منطقه را در اختیار دارد. او که اکنون استاد مؤسسه تایر مارشال است، گفت: ایرانیها موشکهایی بیش از تعداد موشکهای پدافندی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس دارند. به گفته او، سامانههای پدافند هوایی کشورهای GCC در منطقهای وسیع پراکندهاند و بهطور کامل میان کشورها یکپارچه نیستند. این سامانهها عمدتاً برای حفاظت از تعداد محدودی از اهداف خاص طراحی شدهاند و ممکن است در برابر حملات گستردهتر از توان خارج شوند.
تحلیلهای متنباز درباره برنامه موشکی ایران نیز ارزیابیهای دولتی از توانمندیهای تهران را تأیید میکند. به گفته فابیان هینتس، پژوهشگر مؤسسه بینالمللی مطالعات راهبردی، حملات اسرائیل در جنگ 12روزه عمدتا قابلیتهای عملیاتی زرادخانه موشکهای دوربرد ایران را هدف قرار داده است؛ موشکها و پرتابگرهایی که میتوانستند خاک اسرائیل را در فاصله بیش از 800 مایلی تهدید کنند.
این گزارش از قول هینتس ادعا کرده است: زرادخانه کوتاهبُرد و بهویژه توان ضدکشتی ایران، به احتمال زیاد همچنان سالم مانده است. او افزود تصاویر ماهوارهای نشان میدهد ایران روند ترمیم خسارات واردشده به برخی کارخانهها و پایگاههای موشکی را آغاز کرده است. به گفته او، حملات اسرائیل کارخانههای موشکی ایران را بهطور کامل نابود نکرده، بلکه اجزای کلیدی فرآیند تولید تجهیزات اختلاط را هدف گرفته است. ارزیابی خسارات واردشده به پایگاههای موشکی ایران دشوارتر است، زیرا این تاسیسات در عمق زمین قرار دارند. برخی تصاویر ماهوارهای نشان میدهد تلاشهایی برای پاکسازی آوار از ورودی پایگاهها در جریان است.
به گفته یکی از مقامات غربی، متحدان آمریکا در خلیج فارس معتقدند حمله نظامی آمریکا میتواند، بیثباتی بسیار گستردهتری بهدنبال داشته باشد؛ به همین دلیل است که بر یافتن یک راهحل دیپلماتیک تأکید میکنند.
