ایمپلنت دندان یکی از بادوامترین روشهای جایگزینی دندان از دسترفته است و کیفیت آن تا حد زیادی به جنس موادی بستگی دارد که در ساخت اجزای مختلف ایمپلنت استفاده میشود. جنس ایمپلنتی که انتخاب میکنید بسیار مهم است چون میتواند روی حساسیت بیمار اثر بگذارد.
ساختار و اجزای ایمپلنت دندان چیست؟
یک سیستم ایمپلنت دندانی به طور کلی از سه جزء اصلی تشکیل شده است:
- پایه ایمپلنت (فیکسچر): این بخش که به عنوان ریشه مصنوعی دندان عمل میکند، مستقیماً در استخوان فک کاشته میشود.
- اباتمنت : این قطعه معمولاً به بدنه ایمپلنت متصل شده و از لثه عبور میکند تا روکش دندان را به پایه متصل کند.
- روکش (پروتز ایمپلنت): این بخش از ایمپلنت کاملا ظاهر دندان طبیعی را دارد که میتواند یک روکش، بریج یا پروتز متحرک باشد.
نوشته پیشنهادی: ایمپلنت چیست؟
جنس پایه/فیکسچر ایمپلنت چیست؟
آلیاژ تیتانیوم
آلیاژ تیتانیوم به دلیل مقاومت، زیستسازگاری و دوام بالا، به عنوان یکی از معروفترین ایمپلنت های دندان به بیمار معرفی میشود.
مزایای ایمپلنت تیتانیوم
-
زیستسازگاری بالا: بدن با تیتانیوم سازگار است و خیلی کم پیش میآید آن را پس بزند.
-
استحکام و دوام: تیتانیوم و آلیاژهای آن دارای مقاومت بالایی هستند که باعث عمر طولانی ایمپلنت میشوند. ایمپلنتهای تیتانیوم به دلیل دوام طولانیمدت، اغلب در صورت مراقبت مناسب، تا آخر عمر باقی میمانند.
-
جوش خوردن استخوان: تیتانیوم به راحتی با استخوان فک ترکیب میشود و یک پایه محکم و دائمی برای دندانهای جایگزین فراهم میکند.
نقاط ضعف آلیاژ تیتانیوم
-
ظاهر فلزی: رنگ خاکستری تیتانیوم ممکن است از نظر زیبایی، به خصوص در مواردی که بافت نازک است، مشکلاتی ایجاد کند.
-
آلرژی: اگر نگران حساسیت هستید، باید بگوییم آلرژی به تیتانیوم بسیار نادر است؛ اما اگر سابقه حساسیت به فلزات دارید، حتماً قبل از جراحی به ما خبر دهید.
زیرکونیا
زیرکونیا یک ماده جدیدتر در لیست مواد ایمپلنت است که از جنس سرامیک است.
مزایای ایمپلنت زیرکونیا
-
زیبایی دندان: زیرکونیا رنگی شبیه به دندان داشته و ظاهر طبیعیتری دارد و به خوبی با دندانهای مجاور ترکیب میشود.
-
مناسب برای آلرژی و حساسیت: زیرکونیا یک گزینه مناسب برای بیمارانی است که به فلزات حساسیت دارند.
-
کاهش تجمع پلاک: سطح صاف زیرکونیا به جلوگیری از تجمع پلاک کمک میکند و سلامت لثه و دهان را تقویت میکند.
-
ساختار یکپارچه: ایمپلنتهای زیرکونیا اغلب به صورت یکپارچه (یک تکه) ساخته میشوند که میتواند فرآیند جراحی را کمی آسانتر کند.
-
استحکام: این ماده بسیار با دوام است.
معایب ایمپلنت زیرکونیا
جدول مقایسه مزایا و معایب پایه/فیکسچر ایمپلنتهای تیتانیوم و زیرکونیا
|
ایمپلنت زیرکونیا
|
ایمپلنت تیتانیوم
|
ویژگی
|
|
زیبایی دندان: رنگ سفید و شبیه به دندان، ظاهری طبیعی مانند دندان را دارد.
|
زیستسازگاری بالا: به راحتی بدن آن را میپذیرد و احتمال پسزدگی آن بسیار پایین است.
|
مزیت
|
|
ضد حساسیت: غیرفلزی است و بهترین گزینه برای بیماران دارای آلرژی فلزی میباشد.
|
استحکام و دوام: بسیار قوی، مقاوم در برابر شکستگی و معمولاً دوام مادامالعمر دارد.
|
مزیت
|
|
کاهش تجمع پلاک: سطح صاف آن به سلامت لثه و دهان کمک میکند.
|
جوش خوردن استخوان: بهسرعت با استخوان فک پیوند محکم ایجاد میکند.
|
مزیت
|
|
شکنندگی: ممکن است در برابر شکستگی یا لب پریدگی آسیبپذیرتر از تیتانیوم باشد.
|
ظاهر فلزی: رنگ خاکستری آن ممکن است در نواحی با لثه نازک، مشکل زیبایی ایجاد کند.
|
ضعف
|
|
هزینه بالاتر: معمولاً به دلیل فرآیند تولید گرانتر است.
|
احتمال آلرژی (نادر): در موارد نادر، فلزات موجود در آلیاژ آن ممکن است واکنش آلرژیک ایجاد کنند.
|
ضعف
|
جنس اباتمنت ایمپلنت چیست؟
تیتانیوم
تیتانیوم (و آلیاژهای آن) رایجترین و استانداردترین ماده برای ساخت بدنه ایمپلنت و در بسیاری از موارد برای ساخت اباتمنتها است.
بیشتر دندانپزشکان از تیتانیوم به دلیل دوام و استحکام بالای آن استفاده میکنند. همچنین، زمانی که خط لب بیمار پایین است یا لثههای ضخیمی دارد، رنگ خاکستری تیتانیوم ممکن است کمتر نمایان شود.
زیرکونیوم/زیرکونیا
زیرکونیوم (که به دلیل رنگ سفید شبیه دندان، سرامیک نیز محسوب میشود) ماده دیگری است که به طور متداول برای ساخت اباتمنتها به کار میرود. زیرکونیا اغلب به صورت روکشهای دندانی نیز استفاده میشود.
از آنجایی که اباتمنت از لثه عبور کرده و احتمال دیده شدن آن بیشتر از بدنه ایمپلنت است، زیرکونیوم ممکن است نسبت به تیتانیوم ترجیح داده شود. اباتمنتهای سفارشی زیرکونیا، بهویژه برای دندانهای جلویی دهان، به دلیل رنگ طبیعی و توانایی همرنگ شدن با دندانها، ایدهآل هستند. زیرکونیا برای بیمارانی که به فلزات حساسیت دارند (حساسیت به تیتانیوم یا فلزات موجود در آلیاژ آن، اگرچه نادر است) مناسب است.
مواد ترکیبی و هیبرید
اباتمنتها میتوانند از مواد ترکیبی ساخته شوند که به عنوان اباتمنتهای هیبرید استفاده میشوند. این ساختارها برای بهرهمندی همزمان از استحکام فلز و زیبایی سرامیک طراحی شدهاند.
یک اباتمنت هیبرید ممکن است دارای سطح بیرونی زیرکونیوم (به عنوان ساختار فوقانی) و یک هسته داخلی از مواد دیگر باشد، از جمله تیتانیوم، طلای ریختهگری شده کروم کبالت و سایر آلیاژهای طلا، آلیاژهای کبالت-کروم و آلیاژهای نیکل-کروم نیز برای اجزای پروتزی استفاده شوند.
پلیمرها
پلیمر پیک PEEK )Polyether Ether Ketone) یک نوآوری نسبتاً جدید است که به دلیل دوام عالی، رنگ طبیعی و زیستسازگاری بالا با بافت سخت و نرم، در حال جلب توجه دندانپزشکان برای استفاده در اباتمنتها است، هرچند که هنوز به اندازه تیتانیوم و زیرکونیا محبوب نیست.
جدول مقایسه مزایا و معایب اباتمنت دندان تیتانیوم، زیرکونیا، PEEK و مواد هیبرید
| موارد ارجحیت |
ویژگیها و مزایای اصلی |
جنس ماده
|
| زمانی که خط لب بیمار پایین است یا لثههای ضخیمی دارد (احتمال دیده شدن کمتر است). |
رایجترین و استانداردترین ماده. دوام بالا، استحکام کافی و زیستسازگاری بالا. |
تیتانیوم |
| دندانهای جلویی (که زیبایی اهمیت بالایی دارد) و بیمارانی که به فلزات حساسیت دارند. |
رنگ سفید و شبیه به دندان (سرامیک). ایدهآل برای زیبایی و همرنگ شدن با دندانها. کاملاً مناسب برای حساسیتهای فلزی. |
زیرکونیوم / زیرکونیا |
| در مواردی که نیاز به تعادل بین استحکام (فلز) و زیبایی (زیرکونیا) وجود دارد. |
بهرهمندی همزمان از استحکام فلز (در هسته داخلی) و زیبایی سرامیک (در سطح خارجی زیرکونیوم). |
مواد ترکیبی و هیبرید |
| در حال جلب توجه برای استفاده در اباتمنتها (هرچند هنوز به اندازه تیتانیوم و زیرکونیا محبوب نیست). |
نوآوری نسبتاً جدید. دارای دوام عالی، رنگ طبیعی و زیستسازگاری بالا با بافت سخت و نرم. |
پلیمر PEEK |
جنس روکش ایمپلنت چیست؟
سرامیکها و پرسلن
سرامیکها به طور کلی متداولترین مواد برای روکشهای ایمپلنت هستند. پرسلن رایجترین نوع سرامیک است که برای پایان کار ایمپلنت استفاده میشود.
پرسلن به دلیل شباهت زیاد به دندان طبیعی در سختی، شفافیت و ظاهر، به طور گسترده برای ترمیمهای ایمپلنت استفاده میشود. پرسلن شفافیت و درخشندگی دندانهای واقعی را منعکس کرده و جذابیت کلی صورت را بهبود میبخشد.
روکشهای پرسلنی میتوانند زیبایی کلی لبخند را افزایش دهند. ترمیمهای ساخته شده از مواد سرامیکی مانند پرسلن، به طور معمول بین ۱۰ تا ۲۰ سال دوام میآورند.
زیرکونیا
زیرکونیا (اکسید زیرکونیوم) یک نوع سرامیک است که خیلی زیاد برای ترمیمها (روکشها) و به ویژه برای روکشهای دندانی استفاده میشود.
زیرکونیا مادهای بسیار بادوام است، ظاهری شبیه به مینای طبیعی دندان دارد و در برابر لب پریدگی و شکستگی بسیار مقاوم است. زیرکونیا رنگ سفید شبیه دندان دارد و ظاهر طبیعی تری نسبت به روکش های فلزی دارد.
اگرچه زیرکونیا بسیار بادوام است، اما معمولاً گرانتر است و ممکن است تعداد کمتری از دندانپزشکان از این روکش استفاده کنند.
پرسلن متصل به فلز (Porcelain-Fused-to-Metal - PFM)
روکشهای PFM ترکیبی از فلز و پرسلن هستند که زیبا و محکم طراحی شده اند.
PFM ها به دلیل عملکرد متعادل (استحکام و جذابیت ظاهری) پرکاربرد هستند و برای بریجهای طولانی که نیاز به استحکام فلز دارند، گزینه مناسبی محسوب میشوند.
هسته فلزی میتواند از فلزات گرانبها (مانند طلای ۴۰٪ به همراه پالادیوم و پلاتین)، نیمه گرانبها یا فلزات غیرگرانبها (مانند کبالت و کروم) تشکیل شود. عیب احتمالی PFM این است که در صورت تحلیل لثه، یک خط خاکستری رنگ فلزی میتواند در نزدیکی لثه نمایان شود. همچنین، مانند سایر روکشهای فلزی، خطر بروز آلرژی فلزی وجود دارد.
جدول مقایسه روکش ایمپلنت پرسلین، زیرکونیا و PFM
| معایب و ملاحظات |
مزایا و ویژگیها |
نوع ماده |
| معمولاً بین ۱۰ تا ۲۰ سال دوام میآورند. |
متداولترین سرامیک. شباهت زیاد به دندان طبیعی در شفافیت، درخشندگی و ظاهر. به طور گسترده برای زیبایی لبخند استفاده میشود. |
پرسلن (Porcelain) |
| معمولاً گرانتر است و ممکن است همه دندانپزشکان از آن استفاده نکنند. |
نوعی سرامیک بسیار بادوام. ظاهری شبیه به مینای طبیعی دندان دارد. بسیار مقاوم در برابر لب پریدگی و شکستگی. رنگ سفید طبیعی. |
زیرکونیا (Zirconia) |
| در صورت تحلیل لثه، خط خاکستری رنگ فلزی میتواند نمایان شود. خطر بروز آلرژی فلزی (در صورت استفاده از فلزات ارزان). |
ترکیبی از فلز و پرسلن. محکم و زیباست. پرکاربرد برای بریجهای طولانی که نیاز به هسته فلزی قوی دارند. |
پرسلن متصل به فلز (PFM) |
چرا جنس ایمپلنت اهمیت دارد؟
جنس ماده ایمپلنت دندان اهمیت بسیار زیادی دارد، زیرا انتخاب ماده مناسب برای موفقیت طولانیمدت درمان بسیار مهم است. مواد سازنده ایمپلنت باید دارای خواص مکانیکی و بیولوژیکی مناسب باشند؛ از نظر مکانیکی، مواد باید دارای استحکام و انعطافپذیری کافی برای تحمل فشارهای روزمره جویدن باشند و عاملی مانند مقاومت در برابر خوردگی بر روی دوام ایمپلنت تاثیر مهمی دارد.
از نظر بیولوژیکی، زیستسازگاری ماده ضروری است تا ایمپلنت با استخوان راحت تر جوش بخورد. زیستسازگاری بالا خطر عوارضی مانند تحریک یا واکنشهای آلرژیک را کاهش میدهد ؛ به عنوان مثال، زیرکونیا گزینهای مناسب برای بیمارانی است که به فلزات حساسیت دارند.
در نهایت، سلامت کلی بیمار و عوامل دیگری مانند تراکم استخوان، بافت سطح ایمپلنت و بهداشت دهان و دندان نیز در موفقیت درمان نقش دارند، اما جنس ماده است که به عنوان پایه دائمی عمل میکند.
نوشته مرتبط: عوارض ایمپلنت دندان که باید بدانید!
چرا تیتانیوم رایجترین ماده در ساخت پایه ایمپلنت است؟
تیتانیوم زیستسازگاری بالایی دارد، به این معنی که بدن انسان آن را به خوبی قبول میکند، و ریسک پسزدگی آن کم است.
مهمتر از همه، تیتانیوم باعث میشود که سلولهای استخوانی فک مستقیماً و محکم با سطح ایمپلنت پیوند بخورد که این پیوند پایهای قوی برای دندان جایگزین ایجاد میکند. علاوه بر این، تیتانیوم فلزی قوی، بادوام و سبک وزن است و در برابر نیروهای شدید جویدن مقاوم است.
همچنین، این ماده مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی در محیط مرطوب دهان دارد، زیرا به طور طبیعی یک لایه اکسیدی محافظ روی سطح خود ایجاد میکند.
تیتانیوم دارای نرخ موفقیت بالایی است که به طور مداوم بالای ۹۰ تا ۹۸ درصد گزارش شده است.
بهترین جنس پایه/فیکسچر ایمپلنت دندان برای افراد دیابتی یا حساس چیست؟
برای حساسیت به ایمپلنت دندان برای افرادی که دارای آلرژی به فلزات هستند، بهترین گزینهها، مواد غیرفلزی مانند زیرکونیا و سرامیک هستند. ایمپلنتهای زیرکونیا، که از اکسید زیرکونیوم ساخته شده اند، به طور طبیعی ضد حساسیت هستند.
هرچند تیتانیوم به عنوان استاندارد خوبی برای ایمپلنت است، اما از آنجایی که معمولاً به صورت آلیاژ استفاده میشود، در موارد نادر ممکن است حضور فلزاتی مانند آلومینیوم و وانادیوم باعث واکنشهای آلرژیک شود . بنابراین، زیرکونیا و سرامیک به دلیل ماهیت سفید و غیرفلزی، بهترین و مطمئنترین انتخاب برای بیماران حساس هستند.
هنوز نمیدانید کدام جنس ایمپلنت دندان برای شما مناسب است؟ برای مشاوره رایگان با متخصصان ما (۰۲۱-1798) تماس بگیرید.
سؤالات متداول (FAQ) درباره جنس ایمپلنت دندان
اجزای اصلی یک سیستم ایمپلنت دندان شامل چه مواردی است؟
یک سیستم ایمپلنت از سه جزء اصلی تشکیل شده است: پایه ایمپلنت (فیکسچر) که در استخوان کاشته میشود، پایه اباتمنت که روکش را به پایه متصل میکند، و روکش که ظاهر دندان طبیعی را دارد.
چرا آلیاژ تیتانیوم به عنوان بالاترین استاندارد ایمپلنت دندان شناخته میشود؟
تیتانیوم به دلیل زیستسازگاری بالا (کمترین احتمال پسزدگی)، استحکام و دوام طولانیمدت و توانایی ایجاد پیوند قوی و مستقیم با استخوان فک (جوش خوردن استخوان) با نرخ موفقیت بالا، رایجترین و استانداردترین ماده است.
مهمترین مزیت استفاده از زیرکونیا در ساخت ایمپلنت چیست؟
مهمترین مزیت زیرکونیا، زیبایی دندان آن است؛ چون رنگی شبیه به دندان داشته و ظاهر طبیعیتری دارد. همچنین، زیرکونیا یک ماده غیرفلزی و ضدحساسیت است که برای بیماران دارای آلرژی فلزی ایدهآل است.
آیا ایمپلنتهای تیتانیوم میتوانند مشکل زیبایی ایجاد کنند؟
بله، رنگ خاکستری تیتانیوم ممکن است از نظر زیبایی در مواردی که بافت لثه نازک است یا تحلیل میرود، مشکلاتی ایجاد کند و ظاهر فلزی آن نمایان شود.
جنس اباتمنت (اتصال دهنده) ایمپلنت چیست و از چه موادی ساخته میشود؟
اباتمنتها عمدتاً از تیتانیوم یا زیرکونیوم/زیرکونیا ساخته میشوند. زیرکونیا به دلیل رنگ سفید و طبیعی، اغلب برای دندانهای جلویی که زیبایی در آنها اهمیت دارد، ترجیح داده میشود.
منظور از روکشهای پرسلن متصل به فلز (PFM) چیست و چه مزیتی دارند؟
روکشهای PFM ترکیبی از هسته فلزی (مانند طلا، کبالت یا کروم) و سطح پوشیده شده از پرسلن هستند. این ترکیب تعادلی از استحکام فلز و جذابیت ظاهری پرسلن را برای ترمیمهای طولانی فراهم میکند.
کدام ماده ایمپلنت برای بیمارانی که به فلزات حساسیت دارند، بهترین است؟
برای افرادی که آلرژی به فلزات دارند، زیرکونیا و سرامیک بهترین و مطمئنترین گزینهها هستند. زیرکونیا یک ماده غیرفلزی و ضدحساسیت است.
تفاوت اصلی بین ایمپلنت تیتانیوم و زیرکونیا در استحکام چیست؟
هر دو قوی هستند، اما تیتانیوم دارای بالاترین نسبت استحکام به وزن و مقاومت عالی در برابر شکستگی است. زیرکونیا قوی است، اما ممکن است در مقایسه با تیتانیوم، کمی شکنندهتر و مستعد لب پریدگی باشد.
آیا جنس ایمپلنت بر سلامت دهان و دندان تأثیر میگذارد؟
بله، سطح صاف زیرکونیا میتواند به کاهش تجمع پلاک کمک کند و سلامت لثه و دهان را تقویت کند. همچنین، زیستسازگاری بالا (مانند تیتانیوم) خطر عوارض و تحریک را کاهش میدهد.
آیا ایمپلنت زیرکونیا از تیتانیوم گرانتر است؟
بله، ایمپلنتهای زیرکونیا معمولاً به دلیل فرآیند تولید و نوآوریهای نسبی، نسبت به ایمپلنتهای تیتانیوم گرانتر هستند.
