چرا وقتی سرتان را می‌چرخانید، دست‌تان بی‌حس می‌شود؟ این عارضه چه معنایی دارد؟

بی‌حس‌شدن دست اغلب مشکل خودِ دست نیست و معمولاً از مشکلات عصبی مانند سندرم خروجی قفسه سینه یا سندرم تونل کارپال نشأت می‌گیرد.

آقای چن در 44 سالگی ماه‌ها با درد و بی‌حسی دست چپ دست‌به‌گریبان بود. قوای جسمانی خوبی داشت، اما همین‌که سرش را به سمت چپ می‌چرخاند دچار ناراحتی می‌شد و ناراحتی‌اش با چرخاندن سر به سمت راست برطرف می‌شد.

به گزارش اپک تایمز، معاینات نشان دادند که ماهیچه جناغی‌ترقوه‌ای‌پستانکی سمت چپ او به شکل عجیبی سفت و برجسته شده و ترقوه چپ بالاتر از حد عادی قرار گرفته بود. فشرده‌شدن عصب‌ها و رگ‌ها در خروجی قفسه سینه، که از کشیدگی عضلانی و ناهماهنگی استخوانی نشأت می‌گیرد، تحت عنوان سندرم خروجی قفسه سینه شناخته می‌شود. پس از شل‌کردن عضلات سفت و تنظیم ترقوه، علائم او تقریباً 90 درصد بهبود یافتند.

وانگ شنگ‌شیانگ، معاون کلینیک طب چینی جیا پین در کائوهسیونگ در تایوان، این مورد را در یکی از قسمت‌های برنامه «سلامت 1+1» شبکه ان‌تی‌دی شرح داد. او گفت که بی‌حسی دست علل مختلفی دارد و شناسایی دقیق علت و درمان شخصی‌سازی‌شده لازمه بهبودی کامل و پایدار است.

پدیده «گردن فناوری»؛ افزایش خطر سندرم خروجی قفسه سینه

آیا هنگام کار با گوشی دست‌تان بی‌حس می‌شود یا نیمه‌های شب با گزگز دست از خواب می‌پرید؟ اگر بی‌حسی با تغییر وضعیت بدن مانند چرخاندن سر، بالا بردن دست یا نگاه کردن به پایین برطرف می‌شود، شاید مشکل از تحریک دستگاه عصبی پیرامونی باشد که شایع‌ترین پیامد سندرم خروجی قفسه سینه است.

این سندرم اغلب افرادی را درگیر می‌کند که دست‌شان را برای یک مدت طولانی بالای سرشان نگه‌می‌دارند؛ از جمله نقاش‌ها یا معلم‌هایی که روی تخته می‌نویسند و افرادی که ساعت‌ها پشت کامپیوتر می‌نشینند یا به گوشی زل می‌زنند. حمل کیف سنگین روی دوش هم می‌تواند عصب‌های پیرامونی ترقوه را تحت فشار بگذارد و بی‌حسی دست را دوچندان کند.

وانگ این خودآزمایی ساده را پیشنهاد می‌کند: هردو دست را مانند حالت تسلیم بالای سرتان بگیرید، آرنج‌ها و شانه‌ها را در زاویه 90 درجه نگه‌دارید و کف دست‌ها را باز و بسته کنید. اگر طی 30 ثانیه تا 3 دقیقه با درد شانه، سنگینی بازو یا بی‌حسی دست‌ها مواجه شدید، احتمالاً از سندرم خروجی قفسه سینه رنج می‌برید.

نکاتی برای تسکین و توان‌بخشی در خانه

وانگ علاوه بر درمان حرفه‌ای راهکارهای ساده‌ای برای کاهش علائم دارد.

کمپرس گرم

قرار دادن کمپرس گرم روی ناحیه درگیر رایج‌ترین روش است. کمپرس گرم عضلات را شل می‌کند، گردش خون را بهبود می‌بخشد و فشار وارده به عصب‌ها را کاهش می‌دهد.

اصلاح وضعیت بدن

اگر از «گردن فناوری» یا افتادگی شانه رنج می‌برید، عقب‌بردن چانه و بالا دادن قفسه سینه به کاهش فشار وارده به عصب‌ها کمک خواهد کرد.

شنای گردن به کمک دیوار

به دیوار تکیه دهید و حرکت شنای گردن را انجام دهید. عضلات پشت گردن را 5 تا 10 ثانیه منقبض و سپس رها کنید. این تمرین را آن‌قدر ادامه دهید تا وضعیت سرتان اصلاح شود.

طب سنتی چینی

به گفته وانگ، بی‌حسی مزمن دست را می‌توان تا حد زیادی با طب سنتی چینی برطرف کرد: «قدرت طب سنتی چینی در رویکرد یکپارچه آن نهفته است. درمانگران می‌توانند با ادغام دانش آناتومی غربی با تکنیک‌های ارتوپدی سنتی، علل ریشه‌ای درد را شناسایی کرده و یک راهکار درمانی هدفمند ارائه کنند.»

او پرونده یک خانم 60 ساله را شرح داد که یک ماه پس از سانحه رانندگی دچار سفتی آرنج چپ شده بود و نمی‌توانست آرنجش را صاف نگه‌دارد. انگشت کوچک و انگشت حلقه دست چپ این خانم بی‌حس شده بود. بی‌حسی شب‌ها شدت می‌گرفت و او را از خواب بیدار می‌کرد.

 وقتی آرنج خود را برای مدت طولانی خم نگه‌می‌داشت، تماس‌های تلفنی طولانی می‌گرفت یا روی آرنج خمیده‌اش می‌خوابید، علائم شدت می‌گرفتند. اشیاء مختلف مرتباً از دست چپش به زمین می‌افتادند، زیرا توان دست و پنچه‌اش کاهش یافته بود.

وانگ ابتدا مشکلات دستگاه عصبی مرکزی- از جمله افتادگی صورت، تکلم نامفهوم یا ضعف پا- را بررسی کرد تا مطمئن شود که سکته نکرده است. معاینه موضعی نشان داد که حس سمت داخلی انگشت حلقه و انگشت کوچک کاهش یافته و ضربات ملایم در سمت داخلی آرنج او حس برق‌گرفتگی ایجاد می‌کنند. تشخیص: فشردگی عصب اولنار.

درمان این عارضه به کمک تکنیک‌های ارتوپدی طب سنتی چینی و شل‌کردن ماهیچه‌ها و بافت‌های نرم اطراف آرنج از جمله عضلات خم‌کننده ساعد و عضله خم‌کننده مچ به زند، و همچنین به کمک طب سوزنی و درمان گیاهی برای تقویت قوای کلی بدن انجام می‌گیرد.

 وانگ همچنین به بیمار خود توصیه کرد که از خم‌کردن طولانی‌مدت آرنج پرهیز کند و فشار وارده به سمت داخلی آرنج را در حین خوابیدن به حداقل برساند. بی‌حسی انگشت‌های بیمار پس از دو جلسه درمان به شکل قابل‌توجهی کاهش یافت و ثبات و پایداری دست او به‌تدریج به حالت طبیعی خود بازگشت.

تحقیقات نشان داده‌اند که طب سوزنی می‌تواند عصب‌های مچ را تنظیم کند و بر مراکز حسی مغز اثر بگذارد و علائم سندرم تونل کارپال را به شکل پایدار برطرف کند.

بی‌حسی دست می‌تواند نشانه سکته باشد

بی‌حسی دست اغلب از فشردگی عصب نشأت می‌گیرد، اما وانگ هشدار می‌دهد که در قدم اول نباید دنبال عصب‌های فشرده بگردیم، بلکه باید دید آیا بی‌حسی نتیجه سکته بوده یا خیر.

بی‌حسی غیرمرتبط با سکته معمولاً در یک نقطه ثابت می‌ماند و برای نمونه فقط انگشت کوچک یا چند انگشت خاص را درگیر می‌کند و با تغییر وضعیت بدن دستخوش تغییر می‌شود. چرخاندن سر، بالا بردن دست یا نگاه کردن به پایین ممکن است باعث تشدید بی‌حسی شود.

اما بی‌حسی ناشی از سکته معمولاً با 6 نشانه هشدار اصلی همراه است:

1. ضعف ناگهانی دست: دست ناگهان ضعیف می‌شود و ممکن است اشیاء را از دست‌تان بیاندازید.
2. اختلال گفتاری: گفتارتان آهسته، نامفهوم یا بریده‌بریده می‌شود.
3. صورت نامتقارن: صورت‌تان غیرعادی می‌شود یا گوشه دهان‌تان افتادگی پیدا می‌کند.
4. ضعف پا در سمت مشابه: پای سمت مشابه توان خود را از دست می‌دهد.
5. ناپایداری در راه‌رفتن: تعادل هنگام راه‌رفتن از بین می‌رود.
6. شروع ناگهانی: علائم ناگهان ظاهر می‌شوند و تدریجی نیستند.

درصورت بروز هرکدام از این نشانه‌ها باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

بی‌حسی دست می‌تواند نشانه نوروپاتی دیابتی باشد

یکی دیگر از علل شایع بی‌حسی دست، نوروپاتی دیابتی است که به‌تدریج رخ می‌دهد. علائم معمولاً از پاها شروع می‌شوند و به دست‌ها می‌رسند و اغلب هردو دست را هم‌زمان درگیر می‌کنند. بیماران معمولاً احساس سوزش یا گزگز دارند که با تغییر وضعیت بدن برطرف نمی‌شود.

بی‌حسی دست برای افراد دیابتی جزو ناهنجاری‌های اندام فوقانی به حساب می‌آید. سندرم تونل کارپال علت شایعی است که 10 تا 14 درصد از بیماران دیابتی را درگیر می‌کند و نرخ شیوع آن در دیابتی‌ها تقریباً دو برابر جمعیت عمومی است. اگر از بی‌حسی خفیف رنج می‌برید، پوشیدن مچ‌بند در ساعات پایانی شب برای جلوگیری از خم‌شدن بیش‌ازحد آرنج مفید خواهد بود.

اگر علائم ادامه پیدا کردند، از جراحی برای کاهش فشار وارده به رباط کمک گرفته می‌شود، اما روند بهبودی در بیماران دیابتی معمولاً کندتر و خطر عفونت زخم بیشتر است. مطالعات نشان داده‌اند که ترکیب طب سوزنی و درمان‌های متعارف در درمان نوروپاتی دیابتی مؤثرتر از اتکای صرف به طب غربی خواهد بود.