«موزه بزرگ مصر» (GEM) واقع در قاهره که در سال 2025 درهای خود را گشود، پس از دههها برنامهریزی و سرمایهگذاری 1.2 میلیارد دلاری، اکنون بزرگترین موزه جهان است که به یک تمدن واحد اختصاص یافته است. این موزه که با فاصله کمی از اهرام مشهور مصر قرار دارد، خانه مجموعه متنوعی از آثار تاریخی است.
با اینکه ساختوساز «موزه بزرگ مصر» در سال 2005 آغاز شد، این پروژه در اصل در سال 1992 برای جایگزینی با «موزه مصری» در میدان تحریر به عنوان ویترین فرهنگی اصلی مصر طراحی شد.
این مجموعه میزبان مجموعهای شگفتانگیز بیش از 100,000 اثر باستانی است که حدود 50,000 مورد از آنها در حال حاضر در معرض دید عموم قرار دارند. مهمتر از همه، این نخستین موزه در تاریخ است که مجموعه کامل مقبره «توتعنخآمون» را در یک مکان به نمایش گذاشته است و نگاهی بیسابقه به گنجینههای این فرعون مشهور جوان ارائه میدهد.
فضاهای نمایشگاهی GEM با دقت طراحی شدهاند تا به بازدیدکنندگان مقیاس عظیم و گسترده فلات جیزه و جزئیات پیچیده آثار موزه را نمایش دهند. برای محافظت از این گنجینههای بیقیمت، گالریهای داخلی از ویترینهای پیشرفته با کنترل آب و هوا و سیستمهای نورپردازی تخصصی استفاده میکنند.
اما دیدنیترینهای این موزه کداماند؟
تندیس عظیم «رامسس کبیر»
در بخشی از این موزه، پیکره ایستاده 3,200 ساله «رامسس دوم» قرار دارد. این مجسمه عظیم از گرانیت سرخ ساخته شده و در اصل از معبد «Ptah» در ممفیس باستان محافظت میکرد و سپس در سال 1955 به میدان شلوغ رامسس در قاهره منتقل شد.
جابجایی این غول 1,135 سانتیمتری با وزن 83 تن، مستلزم دقت بود اما در نهایت با موفقیت و با شکوه تمام در «موزه بزرگ مصر» به نمایش گذاشته شد.
پلکان بزرگ
پلکان بزرگ در «موزه بزرگ مصر» (GEM) به عنوان یک گالری عمودی یادمانی عمل میکند. این مسیر از ابتدا با نمای سلطنتی آغاز میشود، به نحوی که بازدیدکنندگان با تندیسهای عظیم فراعنه روبهرو میشوند که به گونهای چیده شدهاند که ظرافتها و درک عمیق تاریخ مصر را بازتاب دهند.
با بالا رفتن از پلهها یا پلهبرقیها، جزئیات بیشتری عیان میشود. در اینجا، نمایش شامل عناصر معماری باشکوه و یادمانهای مقدس است که نشان میدهد چگونه فراعنه خدایان را تکریم میکردند و جایگاه خود را به عنوان فرمانروایان نیمه الهی تثبیت میکردند. مراحل پایانی بالا رفتن از پلهها، به قلمرو خاکسپاری میرسد، طوری که مجموعهای بزرگ از تابوتهای سنگی و اشیائی که برای زندگی پس از مرگ سلطنتی طراحی شدهاند، به نمایش گذاشته شدهاند.
این سفر در نمای شیشهای عظیمی در بالاترین پاگرد به اوج میرسد. این نما، چشماندازی نفسگیر و کاملا قاببندیشده از «هرم خفرع» ارائه میدهد و آثار درون را به چشمانداز باستانی بیرون پیوند میدهد.
قایقهای خوفو
«خوفو»، فرعون سازنده هرم بزرگ جیزه، بیش از 4,500 سال پیش بر مصر باستان حکومت میکرد. قایقهای مشهور او در جیزه در پنج گودال در نزدیکی هرم بزرگ کشف شدند. سه گودال خالی پیدا شدند که احتمالا به دلیل سرقت در دوران باستان خالی بودهاند، اما در زمان کشف، دو گودال مُهر و مومشده باقی مانده بودند.
کارشناسان درباره هدف این قایقها مطمئن نیستند، اما بسیاری معتقدند آنها یا در مراسم خاکسپاری فرعون «خوفو» استفاده شدهاند یا برای سفر نمادین او در زندگی پس از مرگ همراه با خدای خورشید، ساخته شدند.
نخستین قایق در زیر بلوکهای سنگ آهک که مدفون شده بود، کشف شد و بیش از 10 سال زمان صرف شد تا قایق سرهمبندی شود. مرمت آن فرایندی آهسته و پرزحمت بود که در دهه 1960 شروع شد و سرانجام در دهه 1980 تکمیل شد. زمانی که کشتی کاملا مونتاژ شده در موزهای در مجاورت اهرام به نمایش درآمد. در سالهای اخیر، این قایق به صورت سالم به موزه بزرگ مصر منتقل شد.
قایق دوم برای دهههای بیشتری دستنخورده باقی ماند و اواخر دهه 2000 میلادی پروژهای مشترک با کارشناسان ژاپنی آغاز شد که از تکنیکهای پیشرفته حفاظت برای بررسی، استخراج و مرمت این کشتی استفاده کردند. امروزه قایق دوم در برابر دید کامل عموم در تالار موزه بزرگ مصر در حال سرهمبندی است و در کنار همتای از پیش بازسازیشده خود به نمایش گذاشته میشود.
تندیس عظیم ملکه حتشپسوت
در میان گنجینههای پلکان بزرگ، تصویری چشمگیر از «حتشپسوت» قرار دارد. او یکی از معدود زنان در مصر باستان بود قدرت کامل یک فرعون را بر عهده گرفت. اگرچه او به عنوان نایبالسلطنه برای ناپسریاش، حکمرانی را آغاز کرد اما بعد از مدتی خود را به عنوان فرمانروا اعلام کرد و نشانهای سنتی مردانه مانند دامن سلطنتی و ریش مصنوعی را پذیرفت. این مجسمه که در اصل از معبد خاکسپاری اوست، حالت مردانه یک فرمانروای نشسته را نشان میدهد و در عین حال لطافت زنانهای ظریف در ویژگیهای چهره او را نشان میدهد.
تخت سلطنت طلایی توتعنخآمون
مجموعه موزه بزرگ مصل شامل تخت سلطنت طلایی توتعنخآمون است. این شاهکاری که از هنر دودمان هجدهم به جای مانده است در مقبره این فرعون کشف شد. این صندلی آیینی، که به طور کامل با ورقهای از طلا به ضخامت حدود سه میلیمتر پوشانده شده است، اثری هنری نفیس با نقره، شیشه و سنگهای نیمهقیمتی تزئین شده است.
نقاب طلایی توتعنخآمون
در میان گنجینههای بیهمتای موزه بزرگ مصر، نقاب طلایی توتعنخآمون را که گل سرسبد این مجموعه است میتوان مونالیزای این موزه توصیف کرد. این شاهکار 11 کیلوگرمی به جا مانده از دودمان نوین مصر از طلای خالص ساخته شده و با لاجورد تزئین شده است. این نقاب خاکسپاری که نمادی از مصر باستان است، شاید شناختهشدهترین شیء از دنیای باستان مصر باشد.
منبع: ایسنا
