فرادید؛ این مطالعه که در نشریه Science منتشر شده، نشان میدهد این واکسن برخلاف واکسنهای معمول عمل میکند. واکسنهای رایج معمولاً فقط سیستم ایمنی تطبیقی را آموزش میدهند؛ یعنی بدن یاد میگیرد یک عامل خاص (مثلاً یک پروتئین ویروس) را بشناسد. اما اگر آن عامل با جهش تغییر کند، اثر واکسن کم میشود.
به گزارش فرادید؛ در مقابل، این واکسن جدید علاوه بر سیستم تطبیقی، سیستم ایمنی ذاتی را هم فعال میکند؛ بخشی از دفاع بدن که عمومیتر است و میتواند با طیف وسیعی از میکروبها مقابله کند. به گفته «بالی پولندران» از Stanford University School of Medicine، نکته مهم سیستم ایمنی ذاتی این است که محافظت گستردهتری میدهد.
الهام این کار از واکسن سل (BCG) آمده است؛ واکسنی که میدانیم هم ایمنی ذاتی و هم تطبیقی را فعال میکند. پژوهشگران قبلاً دیده بودند BCG باعث میشود سلولهای ایمنی ریهها برای ماهها فعال بمانند.
واکسن اسپری بینی جدید این پیامهای ایمنی را تقلید میکند و یک پروتئین بیضرر تخممرغ هم دارد تا سلولهای ایمنی را به ریهها بکشاند. موشهایی که طی سه هفته سه دوز از این واکسن گرفتند، دستکم سه ماه در برابر این موارد محافظت شدند:
- ویروس SARS-CoV-2 و چند کروناویروس دیگر
- باکتریهای Staphylococcus aureus و Acinetobacter baumannii
- یک آلرژن شایع از کنههای گرد و غبار خانگی
موشهای واکسینهشده هنگام تماس با این عوامل، هم از دفاع ذاتی آمادهشده سود بردند و هم سریعاً پاسخ تطبیقی دادند. اما موشهای واکسینهنشده دچار التهاب شدیدتر ریه، کاهش وزن، خطر مرگ بیشتر و در مورد آلرژنها واکنش آلرژیک قویتر و ترشح مخاط بیشتر شدند.
کارشناسان مستقل این نتایج را امیدوارکننده میدانند، اما تأکید میکنند که همهچیز هنوز در مرحله حیوانی است. اگر این واکسن در انسانها هم ایمن و مؤثر ثابت شود، میتواند واکسیناسیون فصلی را سادهتر کند و آمادگی ما را برای تهدیدهای تنفسی جدید بالا ببرد. پژوهشگران حدس میزنند که در انسانها احتمالاً دو دوز کافی باشد، اما این موضوع باید در آزمایشهای بالینی مشخص شود.
