در بخش بعدی، نگاهی داریم به بازار مسکن و اجاره؛ افزایش نرخ سود بانکی میتواند سناریوی تازهای در بازار ایجاد کند و مالکان را به تغییر ترکیب رهن و اجاره یا افزایش اجارهبها ترغیب کند، تا بازده مسکن با بازده بدون ریسک بانکی همسو شود.
از سوی دیگر، بودجه 1405 و الگوی انفالسازی نفت مورد بررسی قرار میگیرد؛ نفت بهجای واریز مستقیم به خزانه، به صورت سهمیهای میان نهادها تخصیص یافته و این «بودجه سایه» میتواند اثراتی بلندمدت بر قدرت خرید و معیشت مردم داشته باشد. در بخش تجارت خارجی، شایعات توقف مسیر دریایی جبلعلی به ایران بررسی شده و تکذیب آن توسط سازمان توسعه تجارت گزارش میشود. همچنین تحولات جهانی در هوش مصنوعی و سرمایهگذاری خطرپذیر، تأثیر تعرفههای ترامپ بر خودروسازان ژاپن و پایان فصل یکی از مخوفترین کارتلهای مکزیک با مرگ «المنچو» از دیگر محورهای برنامه امروز هستند. این مجموعه خبری، تحلیل دقیق از بازار، اقتصاد و رویدادهای بینالمللی را در یک نگاه ارائه میدهد.
زیان 2 میلیاردی فولادیها از قطعی برق
کمبود برق در شش ماهه نخست سال جاری زیانی دو میلیارد دلاری به فولادیها وارد کرده است. این در حالی است که میزان نرخ برق مشرتکان صنعتی در 6 ماهه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل با افزایش همراه بوده و این در حالی است که محدودیتهای برق برای فولادیها در سال جاری از نیمه فروردین ماه آغاز شده بود.
اجارهها در سایه افزایش نرخ سود بانکی
بازار مسکن ایران در سالهای اخیر از هیجانات سایر بازارها عقب مانده است، اما افزایش نرخ سود بانکی میتواند سناریوی تازهای ایجاد کند. علی مدنیزاده، وزیر اقتصاد، وعده داده نرخ سود سپردهها در هفتههای آتی سامان پیدا کند تا نقدینگی به شبکه بانکی بازگردد. در این شرایط، فاصله میان بازده اجاره و نرخ سود بانکی اهمیت پیدا میکند؛ میانگین رشد قیمت مسکن در تهران تنها حدود 30 درصد بوده و تورم اجاره به 32.7 درصد رسیده است. وقتی نرخ سود بانکی بالا برود، برخی مالکان ممکن است اجاره را به رهن کامل تبدیل کنند یا اجارهبها را افزایش دهند تا بازده بازار مسکن با سود بدون ریسک بانکی همتراز شود. نتیجه این روند، فشار افزایشی بر اجارهها و تغییر ترکیب رهن و اجاره در بازار خواهد بود؛ سناریویی که میتواند رفتار مالک و مستأجر را در سالهای آینده دستخوش تغییر کند.
بودجه 1405 و میراث نفت
بودجه 1405 نشانه ورود به مرحله تازهای در مدیریت نفت است. مرحلهای که میتوان آن را «انفالسازی نفت» نامید. در این الگو، نفت دیگر صرفاً فروخته نمیشود تا درآمدش به خزانه واریز شود؛ بلکه بخشی از آن مستقیماً به نهادها اختصاص مییابد. این روند عملاً نوعی «بودجه سایه» ایجاد میکند که شفافیت کمتری نسبت به بودجه رسمی دارد. در لایحه سال آینده، حدود 10 میلیارد دلار نفت بهصورت سهمیهای واگذار شده است. همزمان، دولت فروش روزانه 1.77 میلیون بشکه را پیشبینی کرده؛ در حالی که برخی برآوردها این عدد را خوشبینانه میدانند. نتیجه، احتمال شکلگیری کسری پنهان است. برای جبران این شکاف، سهم صندوق توسعه ملی کاهش یافته و نرخ تسعیر ارز افزایش پیدا کرده است. شاید در ظاهر تراز بودجه حفظ شود، اما اثر واقعی آن در اقتصاد، کاهش قدرت خرید و فشار بیشتر بر معیشت مردم خواهد بود.
توقف مسیر جبلعلی به ایران؛ شایعه یا زنگ خطر برای تجارت؟
انتشار گزارشی منتسب به ادارهکل صمت استان بوشهر درباره توقف تردد کشتیها از بندر جبلعلی به مقصد ایران، فضای تجارت خارجی را با ابهام روبهرو کرد. از آنجا که بخش قابلتوجهی از واردات کشور از مسیر دریایی و عمدتاً از طریق جبلعلی انجام میشود، هرگونه وقفه در این مسیر میتواند زنجیره تأمین را دچار اختلال کند. این نگرانی زمانی پررنگتر شد که برخی تحلیلها، موضوع را به شرایط منطقه و آرایشهای نظامی اخیر مرتبط دانستند. با این حال، انجمن کشتیرانی ایران این خبر را تکذیب کرد و سازمان توسعه تجارت نیز در گفتوگو با رسانهها اعلام کرد که روند واردات متوقف نشده است. به گفته این سازمان، طولانی شدن برخی فرآیندها بیشتر ناشی از حجم بالای فعالیتها و ترافیک اداری است. با وجود این توضیحات، بررسیهای تکمیلی با فعالان اتاق بازرگانی و حوزه حملونقل میتواند تصویر دقیقتری از وضعیت واقعی تجارت دریایی ارائه دهد.
جدال پنهان آمریکا و چین در عصر هوش مصنوعی
هوش مصنوعی این روزها نهتنها موتور محرک بازارهای سهام، بلکه یکی از محورهای اصلی رقابت ژئواقتصادی جهان است. در نشست اخیر دهلینو، رهبران سیاسی و مدیران فناوری بار دیگر به این پرسش پرداختند که آیا آمریکا جلوتر است یا چین؟ جرد کوهن این دوگانه را گمراهکننده میداند و تأکید میکند که AI یک رقابت تکمسیره نیست.
آمریکا در تراشههای پیشرفته، مدلهای بزرگ و مقیاس سرمایهگذاری برتری دارد، اما با چالشهایی در زیرساخت انرژی و مقررات مواجه است. در مقابل، چین با تمرکز بر کاربردهای عملی ر پی بهرهگیری از مقیاس داخلی خود است. همزمان، محدودیتهای صادراتی آمریکا و برتری چین در مواد معدنی حیاتی، رقابت را پیچیدهتر کرده است.
پیام دهلینو روشن بود: آینده این رقابت نه فقط به نوآوری، بلکه به ترکیب هوشمندانه سرمایه، زیرساخت، زنجیره تأمین و حکمرانی وابسته است؛ معادلهای که میتواند توازن قدرت قرن بیستویکم را شکل دهد.
شوک تعرفهای ترامپ؛ زنگ خطر برای خودروسازان پشت دیوار حمایتی
افزایش تعرفه واردات خودرو در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ، آزمونی جدی برای صنعت خودروی ژاپن بود. تعرفهای که از 2.5 درصد به 27.5 درصد رسید و بعد به 15 درصد کاهش یافت، تنها در 9 ماه بیش از 2.1 تریلیون ین از سود عملیاتی هفت خودروساز بزرگ ژاپن را از بین برد. شرکتهایی مانند سوبارو بخش عمده فروش خود را در بازار آمریکا انجام میدهند و مزدا نیز سهم قابلتوجهی از درآمدش را از این کشور تأمین میکند. طبیعی است که چنین شوکی مستقیماً صورتهای مالی آنها را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، خودروسازان ژاپنی بهجای عقبنشینی، به سمت اصلاح ساختار هزینه، بازنگری در قیمتگذاری و تنوعبخشی به بازارها حرکت کردند. این تجربه یک پرسش مهم برای اقتصادهای حمایتمحور ایجاد میکند: اگر تعرفه 15 درصدی میتواند چنین اثری بگذارد، صنایع عادتکرده به دیوارهای بلند حمایتی در یک بازار آزاد چه سرنوشتی خواهند داشت؟
غلبه هوش مصنوعی بر سرمایهگذاری خطرپذیر جهان
سرمایهگذاری خطرپذیر در جهان وارد عصر هوش مصنوعی شده است. تازهترین آمارها نشان میدهد در سال 2025 بیش از 61 درصد کل سرمایه VC به شرکتهای فعال در حوزه AI اختصاص یافته است. رقمی معادل 258.7 میلیارد دلار. این عدد نسبت به سه سال قبل بیش از دو برابر شده است. سهم هوش مصنوعی مولد نیز جهش چشمگیری داشته و به 14 درصد رسیده است. بخش بزرگی از این منابع در قالب مگادیلهای چندصد میلیون دلاری جذب شده است. آمریکا همچنان پیشتاز است و سهچهارم کل سرمایه را در اختیار دارد. چین و اروپا در رتبههای بعدی قرار دارند. بیشترین جذب سرمایه مربوط به زیرساختهای ابری، مراکز داده و مدلهای بنیادین است. پیام روشن است: هوش مصنوعی دیگر یک روند حاشیهای نیست؛ به محور اصلی تخصیص سرمایه در اقتصاد جهانی تبدیل شده و این جریان همچنان در حال گسترش است.
پایان «المنچو» و آغاز آتش؛ مکزیک در لبه یک جنگ تازه
یکشنبه گذشته، یکی از مخوفترین چهرههای دنیای مواد مخدر در مکزیک از صحنه حذف شد. «المنچو» رهبر کارتل جالیسکو نسل نو، پس از عملیات نیروهای ویژه زخمی و در بازداشت جان باخت. اما مرگ او نه آرامش، که موجی از خشونت به دنبال داشت. خودروهای شعلهور، جادههای مسدود و لغو پروازها، بخشی از واکنش تلافیجویانه اعضای کارتل بود. این عملیات با حمایت اطلاعاتی واشنگتن انجام شد و دولت دونالد ترامپ آن را نشانه موفقیت همکاری امنیتی دو کشور دانست. در مقابل، کلودیا شینباوم رئیسجمهور مکزیک اکنون در موقعیتی دشوار قرار دارد؛ او باید هم رضایت آمریکا را جلب کند و هم مانع از گسترش هرجومرج داخلی شود. کارتل تحت رهبری المنچو به شبکهای چندوجهی تبدیل شده بود که از قاچاق مواد مخدر تا اخاذی و سرقت سوخت فعالیت داشت. پرسش اصلی حالا این است: آیا حذف رهبر، پایان خشونت است یا آغاز رقابتی خونینتر میان گروههای کوچکتر و بیرحمتر؟
