شناسه : ۲۹۹۷۷۱۴ - شنبه ۹ اسفند ۱۴۰۴ ساعت ۰۱:۰۸
آژانس؛ داور مذاکرات
حسن بهشتیپور* حضور رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در مذاکرات یک امر تقریبا ضروری بود، زیرا اصولا نهاد بینالمللی دیگری برای نظارت بر برنامه هستهای صلحآمیز وجود ندارد. لذا اگر ایران به دنبال فعالیتهای صلحآمیز هستهای است، تنها نهاد نظارتی آژانس بینالمللی انرژی اتمی است.
بهرغم انتقادات ایران به شخص مدیرکل و همچنین عملکرد بعضی از بازرسانش، ولی تهران ناچار است با آژانس همکاری کند تا بهانه را از دست آمریکا و اسرائیل خارج کند. بنابراین روند خوبی آغاز شده و اینگونه که آقای لاریجانی توضیح دادهاند، ایران قبول کرده که آژانس بر فعالیتهای هستهایاش نظارت داشته باشد؛ حتی آن بخشی که مورد حمله قرار گرفته است. بنابراین امروز گروسی را در مذاکرات مشارکت میدهند تا هم در جزئیات موضوع قرار بگیرد و هم اینکه خود شخص مدیرکل یک طرف قضیه است و میتوان گفت داور این گفتوگوها و توافقات است.
یعنی بعدها او باید بگوید که آیا ایران تعهداتی را که پذیرفته اجرا کرده است یا خیر. بنابراین این امر بسیار خوب است که گروسی از ابتدا در جریان ماجرا قرار گرفته و باید امیدوار بود که ایران و آژانس بتوانند اختلافاتی را که وجود داشته حل و فصل کنند و به یک طرح جدید برسند. همچنین باید توجه داشت تابهحال سابقه نداشته سایتهایی که زیر نظر آژانس است، مورد حمله قرار بگیرد و برای بازدید از آن باید یک دستورالعمل جدید تهیه شود و چارچوبی تعیین شود که معلوم باشد چه اقداماتی انجام میشود. امید میرود زودتر به این چارچوب برسند و آژانس هم بتواند زودتر نظارتهایش را شروع کند. چون خواست طرف آمریکایی این است که در مورد 400 کیلوگرم اورانیوم تعیین تکلیف شود و اگر آژانس به آن سایتها دسترسی پیدا کند عملا تعیین تکلیف خواهد شد. لذا حداقل در این بند اقدام مثبتی صورت گرفته تا اختلافات حلوفصل شود و مانعی برای توافق راجع به سایر مسائل وجود نداشته باشد.
* کارشناس مسائل بینالملل