علت تورم بالای دهک‌های پایین/ کمر فقرا زیر بار تورم خم شد

تورم ماهانه کشور به 9.4 درصد رسیده  که پس از تورم تاریخی 25 در خرداد 1401 بالاترین تورم ماهانه ثبت شده حداقل در 15 سال اخیر است. در بهمن‌ماه 1404، تورم در میان دهک‌های مختلف درآمدی تصویر متفاوتی از فشارهای قیمتی بر خانوارها ارائه می‌دهد. با وجود افزایش عمومی قیمت‌ها، تورم به شکلی یکدست میان دهک‌ها توزیع نشده و برخی گروه‌ها فشار بیشتری را تحمل کرده‌اند. بررسی‌ها نشان می‌دهد دهک‌های پایین‌تر تورم ماهانه بالاتری را تجربه کرده‌اند. به‌طوری که، تورم پنج دهک اول بالای 10 درصد بوده و دهک‌های دوم و سوم بالاترین تورم را یعنی 10.5 درصد تجربه کرده‌اند. در مقابل، دهک‌های نهم و دهم پایین‌ترین تورم را با 9.3 درصد داشته‌اند.

علت تورم بالای دهک‌های پایین

برای بررسی علت این رخداد باید بر سبد مصرفی دهک‌ها تمرکز کنیم. سبد خانوارها از دو گروه «خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات» و «کالاهای غیرخوراکی و خدمات» تشکیل شده است. در بهمن ماه جاری، تورم اقلام خوراکی بالاتر از تورم گروه خدمات و معادل 15.5 درصد بوده است. زمانی که این اتفاق می‌افتد، فشار تورمی بر دوش خانوارهای دهک پایین بیشتر خواهد شد. چراکه بخش قابل توجهی از سبد مصرفی این خانوارها از کالاهای خوراکی تشکیل شده است. روند تورم خوراکی دهک‌ها نیز نشان می‌دهد سه دهک هزینه‌ای اول بالاترین تورم را با 15.8 درصد تجربه کرده‌اند. جهش قیمت اقلام خوراکی را نیز می‌توان در افزایش قیمت نان و غلات و گوشت قرمز و سفید جستجو کرد. علت اصلی آن نیز می‌تواند حذف ارز 28 هزار و 500 تومانی و انتقال اثر توزیعی آن به پایان زنجیره تأمین به شکل کالابرگ باشد.

آخرین وضعیت تورم در مقیاس نقطه‌ای

بررسی تورم کشور در مقیاس نقطه به نقطه نیز حاکی از رکورد بی‌سابقه 68 درصدی در بهمن 1404 است. از بین دهک‌های هزینه‌ای نیز دهک دوم با 75.4 درصد بالاترین تورم نقطه‌ای را در بهمن ماه تجربه کرده است. به عبارت دیگر، خانوارهای دهک دوم برای خرید یک سبد مصرفی مشخص در بهمن 1404 بیش از 75 درصد بیشتر از بهمن 1403 هزینه کرده‌اند. پایین‌ترین تورم نقطه‌ای را نیز خانوارهای دهک دهم با 66.3 درصد تجربه کرده‌اند. علت نزولی بودن تورم با افزایش دهک نیز به سهم اقلام خوراکی از سبد مصرفی خانوارها برمی‌گردد.