سایه خودروهای باری فرسوده بر جاده‏‏‏‌های کشور

بر اساس آماری که توسط خبر‌‌گزاری مهر منتشر شده‌است، در مجموع 484‌هزار و 517 دستگاه کامیون و کشنده در کشور در حال تردد هستند که از این بین 43‌هزار و 722 دستگاه بین 26 تا 41 سال‌سن دارند و عمر 69‌هزار و 646دستگاه از آنها نیز بیش از 41 سال‌است.

اما بیشتر این آمار مربوط به کامیون‌‌‌‌ها می‌شود. بر این اساس 257‌هزار و 613کامیون در حال تردد در کشور وجود دارد. از این بین 26‌هزار و 333دستگاه کامیون بین 26 تا 41 سال‌سن دارند که شامل 10.2‌درصد از کامیون‌‌‌‌های فعال می‌شود. تعداد کامیون‌‌‌‌های بالای 41 سال‌ حتی بیشتر هم است. بر اساس این آمار 56‌هزار و 322 دستگاه کامیون حالا دیگر عمری بالای 41 سال ‌دارند که سهم آنها از کامیون‌‌‌‌های فعال در کشور را به 21.8‌درصد می‌رساند.

نگاهی هم به آمار کِشنده‌‌‌‌های فرسوده داشته باشیم. طبق اطلاعات منتشرشده، تعداد کشنده‌‌‌‌های فعال در جاده‌‌‌‌های کشور به 226‌هزار و 904 دستگاه می‌رسد. عمر 17‌هزار و 389 دستگاه از آنها (7.7‌درصد) بین 26 تا 41 سال‌است و سن 13‌هزار و 324 دستگاه از آنها به بیش از 41سال ‌می‌رسد. همچنین این آمار نشان می‌دهد؛ 13‌هزار دستگاه کامیون یا کشنده بالای 50‌سال‌ سن در جاده‌‌‌‌های کشور در حال تردد هستند.

بررسی تعداد کامیون و کشنده واردشده به بخش جاده‌ای کشور طی 5 سال‌اخیر نیز حکایت از آن دارد که در این بازه زمانی 98‌هزار و 355 دستگاه کامیون و کشنده وارد بخش جاده‌ای شده که از این میزان 16‌هزار و 215 دستگاه مربوط به سال‌1400 (سال ساخت)، 28‌هزار و 382 دستگاه مربوط به سال‌1401، 31‌هزار و 17 دستگاه مربوط به سال‌1402، 15‌هزار و 324 دستگاه مربوط به سال‌1403 و 7‌هزار و 417 دستگاه مربوط به 7ماهه سال‌1404 است. این آمار بیانگر آن است که تنها حدود 20‌درصد از کل ناوگان فعلی طی چهار سال‌اخیر نو شده‌اند.

مرور این ارقام نشان می‌دهد تلاش برای نوسازی ناوگان کافی نبوده‌است. جایگزینی خودروهای قدیمی با نمونه‌‌‌‌های جدید به کندی پیش‌رفته و محدودیت‌های تولید و واردات شرایط را دشوارتر کرده‌اند. نتیجه این روند، فشار مضاعف بر زیرساخت‌ها، کاهش بهره‌‌‌‌وری و افزایش خطر تصادفات است. وضعیت فعلی نشان می‌دهد؛ بخش حمل‌ونقل جاده‌ای کشور در معرض یک بحران ساختاری است که پیامدهای آن، ‌هم اقتصادی و هم انسانی است.