تجدیدنظر در جاه‌طلبی‌های سعودی

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمدامین مکرمی؛ نئوم که در سال 1396 رونمایی شد، توسعه‌ای آینده‌نگر در امتداد سواحل دریای سرخ است و وسعتی تقریبا برابر با کشور بلژیک دارد. «شهر خطی» به طول 170 کیلومتر، مجموعه تفریحی اسکی تروژنا و منطقه صنعتی ساحلی آکسگون، از مهم‌ترین بخش‌های این پروژه بودند که وعده تحول در زندگی شهری و اقتصاد کشور را می‌دادند. با این حال، پس از نزدیک به یک دهه ساخت و ساز و میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری، مقیاس جاه‌طلبانه نئوم با محدودیت‌های عملی و مالی مواجه شد.

گزارش‌ فایننشال تایمز نشان می‌دهد که «شهر خطی» به شکل قابل توجهی کوچک‌سازی و بر اساس زیرساخت‌های موجود بازطراحی خواهد شد. تمرکز پروژه نیز به سمت بخش‌های صنعتی و فناوری از جمله مراکز داده و هوش مصنوعی منتقل می‌شود. این تغییر همسو با استراتژی ولیعهد برای تبدیل عربستان به بازیگر مهم جهانی در فناوری است و در عین حال پاسخ ریاض به محدودیت‌های نقدینگی و کاهش قیمت نفت را نیز نشان می‌دهد.

تغییرات شامل دیگر بخش‌های نئوم نیز می‌شود؛ به عنوان مثال، مجموعه تروژنا که قرار بود میزبان بازی‌های آسیایی زمستانی 2029 باشد، برنامه‌هایش اصلاح شده و دیگر میزبان این رویداد نخواهد بود. این اقدامات نشان می‌دهد که رهبران سعودی به جای پروژه‌های نمادین و بسیار جاه‌طلبانه، به سمت ابتکارات عملی، قابل اجرا و پایدار حرکت می‌کنند.

تمرکز بر انضباط مالی و بازتعریف استراتژیک، محور این مرحله از پروژه است. مدیریت نئوم بر مزیت‌های طبیعی منطقه شامل انرژی‌های تجدیدپذیر، موقعیت استراتژیک در تقاطع سه قاره و دسترسی به زمین فراوان تاکید دارد که می‌تواند امکان تمرکز بر بخش‌های دارای رشد جهانی را فراهم کند و همزمان بار مالی کشور را کاهش دهد.

بازنگری نئوم آزمونی است برای توانایی ریاض در تعادل بین جاه‌طلبی‌های بلندپروازانه و واقعیت‌های اقتصادی. برای سرمایه‌گذاران و شرکای بین‌المللی، نسخه بازطراحی‌شده نئوم هم درس‌های هشداردهنده دارد و هم فرصت‌های اقتصادی: پروژه‌های بزرگ نیازمند انعطاف‌پذیری هستند و حتی بلندپروازانه‌ترین برنامه‌ها ممکن است نیازمند بازتنظیم باشند.

تجربه نئوم این درس را برای دیگر مگا پروژه‌های سعودی نیز روشن می‌کند: هرچند چشم‌انداز و مقیاس اهمیت دارند، اما باید با ظرفیت اجرا و پایداری مالی هماهنگ شوند. با وجود اصلاحات اخیر، مسیر کنونی نشان می‌دهد که عربستان قصد دارد اهداف تحول‌آفرین خود را با رویکردی واقع‌بینانه و استراتژیک ادامه دهد./