ترس تاریخی در بازار کریپتو

کاهش عرضه تتر در حال حاضر به سطحی رسیده که آخرین‌بار در سقوط تاریخی بازار پس از فروپاشی صرافی FTX دیده شده بود. بسیاری از معامله‌گران این مساله را به‌عنوان زنگ خطر یا نقطه چرخش بازار تعبیر می‌کنند؛ اما این‌بار شرایط بازار با سال 2022 تفاوت‌های بنیادین دارد و همین تفاوت‌ها می‌تواند مسیر آینده را پیچیده‌تر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر کند.

سقوط تاریخی شاخص ترس و طمع 

سقوط شاخص ترس و طمع کریپتو به پایین‌ترین سطح تاریخی خود و ثبت رقم 5، تصویری کم‌سابقه از وحشت گسترده در بازار ترسیم کرده است که حتی در بحران‌های 2019 و 2022 نیز به این شدت دیده نشده بود. این شاخص که بر پایه نوسانات بازار، مومنتوم، داده‌های شبکه‌های اجتماعی، نظرسنجی‌ها، سلطه بیت‌کوین و جست‌وجوهای گوگل ساخته می‌شود، نشان می‌دهد که احساسات سرمایه‌گذاران به مرحله‌ای رسیده که می‌توان آن را «ترس مطلق» توصیف کرد. این سقوط سریع، شدت تسلیم‌شدن بازار را نشان می‌دهد. عوامل کلیدی این وضعیت شامل فشارهای اقتصاد کلان، ابهامات نظارتی و بسته شدن موقعیت‌های اهرمی به ارزش بیش از 2.5‌میلیارد دلار در یک روز بوده است. این رکورد حتی از کف‌های سال 2022 نیز پایین‌تر است که در آن شاخص ترس و طمع در جریان سقوط Terra/Luna و فروپاشی FTX به عدد 6 رسیده بود.

تکرار سیگنال‌ها

بر اساس تازه‌ترین داده‌های پلتفرم CryptoQuant، تغییرات 60روزه عرضه تتر برای دومین بار در تاریخ به منفی 3‌میلیارد دلار رسیده است. به عبارتی تنها ظرف دو ماه، 3‌میلیارد دلار از بازار خارج شده است. این رقم در ادبیات بازار رمزارزها، زنگ هشداری جدی محسوب می‌شود. کاهش عرضه یک استیبل‌کوین در این ابعاد معمولا به معنای خروج سرمایه از اکوسیستم کریپتو است، و نه صرفا جابه‌جایی میان استیبل‌کوین‌ها. تحلیلگران معتقدند چنین موج‌هایی اغلب از سوی بازیگران بزرگ مانند صندوق‌ها، نهادهای سرمایه‌گذاری یا نهنگ‌ها رقم می‌خورد؛ و تصمیم‌ آنها می‌تواند جهت نقدینگی بازار را تغییر دهد.

هم‌زمان، گزارش بلومبرگ نشان می‌دهد که تتر در مسیر ثبت بزرگ‌ترین افت ماهانه خود از دسامبر 2022 قرار گرفته است. تنها در فوریه 2026 حدود 1.5‌میلیارد دلار از عرضه این استیبل‌کوین کاسته شده و طی سه روز متوالی نیز روزانه بیش از یک‌میلیارد دلار از چرخه خارج شده است. چنین ارقامی معمولا با افزایش رفتار ریسک‌گریزانه سرمایه‌گذاران و تشدید فشار نقدینگی هم‌زمان می‌شود؛ چرا که در این شرایط سرمایه‌گذاران ترجیح می‌دهند دارایی خود را به بیرون از بازار منتقل کنند. این وضعیت برای فعالان قدیمی بازار یادآور پاییز 2022 است. در آن دوره فروپاشی صرافی FTX شوک عمیقی به بازار وارد کرد. در آن مقطع، اعتماد عمومی به‌شدت آسیب دید، بیت‌کوین تا حوالی 16هزار دلار سقوط کرد و موجی از لیکوییدیشن‌ها(تبخیر دارایی‌ها) بخش بزرگی از موقعیت‌های اهرمی را از بین برد. هم‌زمان، کاهش محسوس عرضه تتر به‌عنوان یکی از شاخص‌های فشار نقدینگی مورد توجه تحلیلگران قرار گرفت که نشان می‌داد سرمایه در حال خروج از بازار است، نه صرفا چرخش درون آن.

با این حال تجربه تاریخی بازار نشان می‌دهد چنین دوره‌هایی همیشگی نیست. برای نمونه پس از فروکش کردن موج فروش‌های اجباری در سال 2022، جریان خروج سرمایه متوقف شد و به‌تدریج ثبات بازگشت. در ادامه، بیت‌کوین در سال 2023 وارد فاز بازیابی شد، در 2024 شتاب گرفت و در 2025 به اوج‌های تاریخی تازه‌ای رسید. الگویی که بسیاری از تحلیلگران به آن اشاره می‌کنند، چرخه‌ای تکرارشونده است: فشار شدید نقدینگی، پاک‌سازی موقعیت‌های پرریسک، کاهش عرضه استیبل‌کوین‌ها و سپس بازگشت تدریجی سرمایه.

چرا وضعیت امروز متفاوت است؟ 

اگرچه نمودارهای امروز شباهت‌هایی با پاییز 2022 دارند، اما بستر بازار به‌طور محسوسی تغییر کرده است. در آن مقطع بیت‌کوین پس از فروپاشی صرافی FTX به حوالی 16 هزار دلار سقوط کرده و بازار در وضعیت بقا قرار داشت. اما اکنون بیت‌کوین در محدوده 65 تا 70 هزار دلار معامله می‌شود. این سطح با وجود افت 45درصدی از اوج 126 هزار دلاری، همچنان فاصله معناداری با کف‌های تاریخی دارد. این تفاوت، معنای ریزش را تغییر می‌دهد. از سوی دیگر کاهش اخیر عرضه تتر نیز بدون دلیل نبوده است. این افت پس از یک دوره رشد تقریبا بی‌وقفه در سال 2025 رقم خورده است که در آن بازار در فاز صعودی پرشتاب قرار داشته و نقدینگی به‌طور گسترده وارد اکوسیستم شد. به همین دلیل بسیاری از تحلیلگران این وضعیت را نه نشانه فروپاشی، بلکه بیشتر اصلاح پس از یک بازار گاوی می‌دانند. به عبارتی وضعیت فعلی مرحله‌ای طبیعی در چرخه‌ دارایی‌های پرریسک محسوب می‌شود که با تخلیه بخشی از هیجان و اهرم‌های معاملاتی همراه است.

ساختار بازیگران بازار نیز نسبت به سه سال گذشته دستخوش تغییرات معناداری شده است. حضور گسترده بازیگران نهادی همچون صندوق‌های سرمایه‌گذاری و شرکت‌های بزرگ مالی، وزن تصمیمات کلان را افزایش داده است. سرمایه‌های بزرگ معمولا با سرعت کمتر اما در ابعاد وسیع‌تر حرکت می‌کنند. این موضوع می‌تواند واکنش بازار را کندتر، اما دامنه نوسانات را عمیق‌تر کند. بخش قابل‌توجهی از هولدرها همچنان در سود هستند. این یعنی هر موج صعودی می‌تواند با فشار فروش تازه‌ای روبه‌رو شود؛ زیرا سرمایه‌گذاران مایل‌اند بخشی از سودهای انباشته را تثبیت کنند. به بیان دیگر، بازار نه در وضعیت وحشت فراگیر قرار دارد و نه در فاز سرخوشی کامل؛ بلکه در مرحله‌ای میانی ایستاده که تعادل آن بیش از هر زمان دیگری به جریان نقدینگی و رفتار سرمایه‌گذاران بزرگ وابسته است. در چنین شرایطی، کاهش عرضه استیبل‌کوین‌ها لزوما به معنای پایان چرخه نیست، اما بی‌تردید نشانه‌ای است که باید با دقت رصد شود؛ زیرا در بازار کریپتو، تغییر جهت نقدینگی اغلب پیش‌درآمد تغییر جهت قیمت‌هاست.