طبق آمار و اطلاعات منتشرشده در سامانه کدال ایرانخودرو، سایپا و پارسخودرو از ابتدای امسال تا انتهای بهمنماه 735هزار و 334دستگاه خودروی سواری تولید کردهاند. این در شرایطی است که این رقم در مدت مشابه سالگذشته به 809هزار و 968 دستگاه میرسید، بنابراین تولید خودروی سواری توسط خودروسازان در بازه زمانی مذکور افت 74هزار و 634 دستگاهی و 9.2درصدی داشتهاست.
بر این اساس میتوان گفت؛ این سه خودروساز از ابتدای امسال تا انتهای بهمن، هر ماه بهطور میانگین 66هزارو 848 دستگاه خودروی سواری تولید کردهاند. اگر همین میزان تولید در اسفندماه نیز ثبت شود، مجموع تولید این خودروسازان طی سال1404 به 802هزار و 182 دستگاه میرسد که فاصله زیادی تا برنامههای اعلامی سیاستگذاران دارد. طبق اهداف اعلامی وزارت صمت برای سالجاری سه خودروساز بزرگ کشور تا انتهای سالجاری باید یکمیلیون دستگاه خودرو سواری تولید کنند، بنابراین در هر ماه باید بهطور میانگین 83هزار و 333 دستگاه تولید داشتهباشند. اگر اوضاع تولید به همین منوال پیشمیرفت، در پایان 11ماه تولید این خودروسازان باید به 916هزار و 663 دستگاه میرسید، بنابراین تولید خودرو در پایان 11ماه 181هزار و 329 دستگاه معادل 19.8درصد از برنامه اعلامی عقب است.
اما دلایل مختلفی روی افت تولید خودروسازان و عقبماندن از برنامه تولید موثر بودهاست. اولین دلیلی که میتوان به آن اشاره کرد وضعیت سیاسی و اقتصاد کلان کشور طی این 11ماه است. طی این مدت کشور درگیر یک جنگ و یک دوره از اعتراضات شد که منجر به قطع اینترنت و رشد نرخ ارز شد و عملا ارتباطات خارجی برای تامین مواد اولیه و قطعات را با مشکل مواجه کرد. علاوهبر این طی این مدت تورم عمومی با سرعت بالایی روبهرشد بوده و ارزش پول ملی نیز با سقوط همراه بودهاست. این موضوع نیاز به نقدینگی در خودروسازیها را افزایش داد که البته بهدلیل چالشهای مربوط به قیمتگذاری، تامین این نقدینگی کار سختی بودهاست. موضوع قیمتگذاری خودروهای تولیدی این شرکتها نیز طی سالجاری چالشهای زیادی را ایجاد کرد. از خردادماه امسال یکی از طولانیترین تنشها بین خودروسازان و سیاستگذاران حول موضوع قیمتگذاری آغاز شد و تا مهرماه ادامه داشت. این موضوع بهشدت فضای نااطمینانی را در صنعت خودرو افزایش داد و حتی چندبار صحبت از توقف خطتولید به میان آمد. در نهایت در مهرماه امسال سیاستگذاران زیربار خواسته خودروساز رفتند و این چالش به پایان رسید. اما موضوع موثر دیگر را میتوان بلاتکلیفی در واگذاری سایپا دانست. بعد از انتقال مدیریت ایرانخودرو به بخشخصوصی در بهمنماه سالگذشته انتظار برای واگذاری سایپا نیز بالا گرفت اما در تمام این مدت دومین خودروساز بزرگ کشور تنها درگیر بلاتکلیفی بود. مدیران حاضر نمیدانستند که تا چه زمانی روی کار خواهند بود و اساسا آینده این شرکت به چه سمتی حرکت میکند. این بلاتکلیفی کار را برای این خودروساز و زیرمجموعه آن یعنی پارسخودرو سخت کرده است.
اما دلیل دیگری که روی این فرآیند تاثیرگذار بوده، کمبود قطعه است. از ابتدای امسال تاکنون خودروسازان با مشکل جدی در تامین قطعات داخلی و خارجی مواجه بودهاند. گواه این موضوع نیز تولید خودروهای ناقص است. البته تنها ایرانخودرو در آمار تولیدی خود مشخص میکند که چه تعداد خودروی ناقص داشتهاست. این خودروساز سههزار و 767 دستگاه خودرو از ابتدای سالجاری تا انتهای بهمنماه بهصورت ناقص تولیدکرده است. وضعیت دو خودروساز دیگر از این حیث احتمالا چندان بهتر از ایرانخودرو نیست، چراکه کمبود مواد اولیه و قطعات، همه خودروسازان را تحتتاثیر قرارداده و احتمالا حتی این مشکل برای سایپا و پارسخودرو پیچیدهتر است. طی ماههای گذشته تعهدات معوق سایپا رشد قابلتوجهی داشتهاست. این موضوع از سویی میتواند بهدلیل کاهش تولید باشد و از سوی دیگر بهدلیل تولید خودروهای ناقص.
جزئیات تولید خودروسازان
بررسی جزئیات تولید خودروسازان نشان از عملکرد متفاوت آنها دارد. ایرانخودرو از ابتدای سالتا انتهای بهمنماه 533هزار و 449 دستگاه محصول سواری را به تولید رساندهاست. این شرکت در 11ماه ابتدایی سالگذشته، 477هزار و 651 دستگاه تولید داشته، بنابراین تیراژ این شرکت در مدت زمان یادشده نسبت به مدت مشابه سالگذشته رشد 55هزار و 798 دستگاهی معادل 11.7درصد را تجربه کردهاست. در این بین بیشترین تولید آبیپوشان جادهمخصوص به گروه پژو اختصاص دارد که درحالحاضر فقط پژو207 از این خانواده به تولید میرسد. این شرکت در بازه زمانی تحتبررسی، 156هزار و 436 دستگاه پژو تولید کردهاست. با توجه به تولید 154هزار و 126دستگاهی خانواده پژو در 11ماه سالگذشته، تولید این خودرو دوهزار و 310 دستگاه معادل 1.5درصد افزایش داشتهاست. در بین دیگر محصولات ایرانخودرو، گروه سورن تیراژ 141هزار و 899 دستگاهی را در 11 ماه ابتدایی امسال از خود بهجا گذاشتهاست. با توجه به تیراژ 116هزار و 354 دستگاهی این گروه خودرویی در مدت مشابه سالگذشته، ایرانخودروییها توانستهاند تولید در این گروه را 47.7درصد افزایش دهند. همچنین ایرانخودرو اعلامکرده طی این مدت 87هزار و 781 دستگاه دنا را به تولید رساندهاست. با درنظرگرفتن تیراژ 83هزار و 165 دستگاهی این خودرو در مدت مشابه سالپیش، تولید دنا 5.5درصد افزایش را تجربه کردهاست. دیگر محصول ایرانخودرو یعنی رانا در مجموع آمار 11ماهه 18هزار و 323 دستگاهی را ثبت کردهاست. این خودرو در 11 ماهه سالپیش 15هزار و 833 دستگاه تولیدشده بود، بنابراین تولید این محصول با رشد دوهزار و 940 دستگاهی و 15.7درصدی مواجه بودهاست.
علاوهبر این ایرانخودروییها طی 11 ماه گذشته 19هزار و 866 دستگاههایما مونتاژ کردهاند، این در حالی است که در مدت مشابه 1403، تیراژ این خودروی مونتاژی چینی 14هزار و 808 دستگاه بود. بر این اساس تولید این خودروی مونتاژی رشد 34.1درصدی داشتهاست. طبق آمار منتشرشده در کدال، ایرانخودرو در مدت زمان یادشده 82هزار و 80دستگاه تارا تولید کردهاست. این خودروساز در 11ماه سالگذشته به میزان 64هزار و 264 دستگاه از این محصول را به تولید رسانده بود، بنابراین تولید تارا در این مدت زمان رشد 27.7درصدی داشتهاست. در آمار تولید ایرانخودرو آیتمی بهنام خودروهای تولیدی تجارینشده سایتها وجود دارد که به خودروهای ناقص اشارهکرده و عدد درجشده در مقابل آن، سههزار و 767 دستگاه است. همچنین بخش دیگری بهنام «دیگر محصولات» تعریفشده که تولید ایرانخودرو در این بخش 29هزار و 101دستگاه بودهاست.
همچنین سایپا بهعنوان دومین خودروساز بزرگ کشور، در 11 ماه گذشته 149هزار و 563 دستگاه خودروی سواری تولیدکرده که این رقم در مدت مشابه پارسال به میزان 237هزار و 387 دستگاه بودهاست، بنابراین در اینمدت زمانی نارنجیپوشان جادهمخصوص 87هزار و 824 دستگاه کمتر، تولید خودروی سواری داشتهاند. بیشترین حجم از سبد محصولات این شرکت طی 11ماه امسال به منوال گذشته به خانواده ایکس200 (تیبا، کوئیک و ساینا) اختصاص داشتهاست. طبق اعلام سایپا این شرکت در این بازه زمانی 120هزار و 957 دستگاه از این گروه خودرویی تولید کردهاست. این رقم در مدت مشابه سالپیش 192هزار و 447 دستگاه بودهاست، بنابراین در این مدت زمان تولید این محصولات سایپا 37.1درصد کمتر شدهاست. سایپا همچنین در مدت زمان مذکور 28هزار و 596 دستگاه از خانواده شاهین را به تولید رساندهاست؛ این در حالی است که در 11ماه سالگذشته تولید شاهین 44هزار و 911 دستگاه بود، بنابراین تولید شاهین در اینبازه کاهش 36.3درصدی داشتهاست. دومین خودروساز بزرگ ایران در بازه زمانی تحتبررسی تنها همین دو گروه خودرویی را بهصورت عمده به تولید رساندهاست، اما علاوهبر آنها 10 دستگاه آریااتومات نیز توسط سایپا در این مدت زمان تولیدشده که تیراژ آن در مدت مشابه پارسال 29 دستگاه بودهاست.
پارسخودرو نیز در 11 ماه امسال 52هزار و 322 دستگاه خودروی سواری را به تولید رساندهاست. در مقایسه با تیراژ 94هزار و 930 دستگاهی مدت مشابه پارسال، تولید این شرکت 42هزار و 608 دستگاه معادل 44.9درصد کمتر شدهاست. پارسخودرو از ابتدای سالجاری تا انتهای بهمنماه سهند، گروه Q200 و محصول جدید خود یعنی پارس نوآ را به تولید رساندهاست.
طبق گزارش ارسالی به بورس، گروه Q200 پارسخودرو تیراژ 39هزار و 228 دستگاهی در 11 ماه گذشته داشته که نسبت به همین بازه زمانی در سال1403 با تیراژ 61هزار و 480دستگاهی، از افت 36.2درصدی (22هزار و 252 دستگاهی) تولید این گروه خودرویی حکایت دارد. خودروساز سوم ایران همچنین در 11 ماه امسال12هزار و 907 دستگاه سهند را به تولید رساندهاست. در مدت مشابه سالگذشته 13هزار و 295 دستگاه سهند تولیدشده بود. بر این اساس تولید سهند در مدت یادشده افت محدودی داشته و کاهش آن 388 دستگاه معادل 209درصد بودهاست. پارسخودروییها، در مدت زمان مذکور علاوهبر این دو گروه خودرویی تنها محصول جدید خود بهنام پارسنوآ را به تعداد 187 دستگاه تولید کردند. این در شرایطی است که در مدت مشابه سالقبل آنهاهزار و 234 دستگاه کوئیک معمولی و 18هزار و 921 دستگاه سایناS را نیز تولید کردهبودند اما اکنون تولید این خودروها به صفر رسیدهاست.
تولید ماهانه سواریها
تولید خودروی سواری در بهمنماه امسال نسبت به بهمن با کمی رشد مواجه بودهاست. البته این رشد تنها مربوط به ایرانخودرو است که توانسته آمار کل تغییرات تولید ماهانه را مثبت کند. بر این اساس خودروسازان بزرگ کشور در یازدهمین ماه از سال65هزار و 648 دستگاه خودروی سواری تولید کردند، این در شرایطی است که این رقم در دیماه به 63هزار و 902 دستگاه میرسید، بنابراین تولید ماهانه خودروسازان طی یک ماه گذشته هزار و 746 دستگاه معادل 2.7درصد رشد داشتهاست. در این بین بزرگترین خودروساز کشور در ماه میانی زمستان 52هزار و 19 دستگاه خودروی سواری تولید کردهاست، این رقم در دیماه به 48هزار و 138 دستگاه میرسید، بنابراین آبیپوشان جاده مخصوص در این مدتزمان رشد سههزار و 881 دستگاهی و 8درصدی را در تولید خودرویسواری ثبت کردهاند.
سایپا نیز تولید 10هزار و 152 دستگاهی را در بهمنماه داشته که نسبت به تیراژ 12هزار و 12دستگاهی آن در دیماه، افتهزار و 860 دستگاهی و 15.5درصدی را نشان میدهد. بهنظر میرسد که تولید ماهانه سایپاییها تقریبا به کف رسیده و دیگر نمیتواند افتهای شدید را ثبت کند. این در شرایطی است برای مثال در آذرماه تولید این گروه 16هزار و 897دستگاه بود و در دی افت 28.9درصدی را ثبت کرد اما بازهم در بهمن یک گام عقبتر رفت و 15.5درصد افت تولید داشت.
همچنین پارسخودرو که تولید پنجهزار و 318دستگاهی در آذرماه داشته، طی دیماه سههزار و 752دستگاه خودروی سواری تولیدکرد و در بهمن نیز تولید سواریهای آن به سههزار و 477دستگاه رسید تا تولید آن در یازدهمین ماه از سالنسبت به دی افت 275 دستگاهی داشته باشد و افت 7.2درصدی را ثبت کند، اما همانطور که مشخص است نسبت به آذر تولید آن کاهش قابلتوجهی داشتهاست.
