تصاویر محرمانه ماهواره‌‌های جاسوسی سیا دژهای رومی را در نزدیکی مرز شاهنشاهی ساسانی آشکار کرد

شماری از این قلعه‌های نظامی در مناطق مرزی امپراتوری روم بنا شده‌اند؛ یعنی آن دسته از نواحی که به طور متناوب توسط قوای شاهنشاهی‌‌های ایران، شامل اشکانیان و ساسانیان، مورد حمله و تهدید قرار می‌گرفتند.

باستان‌شناسان می‌گویند توانسته‌اند با استفاده از تصاویر قدیمی ماهواره جاسوسی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، که به تازگی از طبقه‌بندی محرمانه خارج شده‌اند، حدود 400 قلعه مربوط به امپراتوری روم در سده دو تا شش پس از میلاد را شناسایی کنند.

به گزارش یورونیوز، این عکس‌ها توسط دو برنامه تجسسی سازمان سیا در دهه‌های 60 و 70 میلادی به نام‌های «کرونا» و «هگزاگون» گرفته شده بود، با این حال تا همین اواخر از حالت طبقه‌بندی‌ خارج نشده بودند. در این تصاویر ماهواره‌ای مناطقی از سوریه، عراق، ترکیه و سرزمین‌های حاصلخیر شرق مدیترانه به چشم می‌خورند.

باستان‌شناسان می‌گویند تصاویر آرشیو شده این ماهواره‌ها امکان یافتن آن دسته از بقایای باستان‌شناسی را فراهم کرده که در حالت عادی بازدید از آنها برای محققان دشوار است. به گفته آنان 396 قلعه باستانی از فضا مشاهده شده‌اند که پیش از این دیده نشده بودند و امپراتوری روم را در حال استحکام بخشیدن به مرزهای خود نشان می‌دهند.

جسی کاسانا، باستان‌شناس و نویسنده اصلی این مقاله، در این باره می‌گوید: «این قلعه ها از نظر ظاهر شبیه بسیاری از قلعه‌های نظامی رومی در جاهای دیگر نظیر اروپا و شمال آفریقا هستند. در مطالعه ما قلعه‌های بسیار بیشتری نسبت به جاهای دیگر دیده شده‌اند، اما این ممکن است به این دلیل باشد که آنها بهتر حفظ می‌شوند و تشخیص آنها آسان‌تر است.»

این برج‌ و باروهای رومی مربوط به قرن دوم تا ششم میلادی هستند و شماری از باستان‌شناسان می‌گویند بخش عمده آنها احتمالا محصول دوران ساخت و ساز شدید قلعه‌های نظامی در قرن دوم و سوم پس از میلاد باشد. تصاویر سیاه و سفید از سطح کویر، ساختارهای مستطیلی بزرگ را نشان می‌دهد که زمانی زیربنای قلعه‌های بزرگ به شمار می‌رفتند.

تصاویر محرمانه ماهواره‌‌های جاسوسی سیا دژهای رومی را در نزدیکی مرز شاهنشاهی ساسانی آشکار کرد
بقایای یک قلعه در شهر باستانی «اور» در عراق کنونی که برای نزدیک به هزار سال در اختیار سلسله‌های اشکانی و ساسانی قرار داشتسازمان زمین‌شناسی آمریکا

امپراتوری روم در حدود سال 27 قبل از میلاد و با حکومت آگوستوس آغاز شد و سلسله «امپراتورها» پس از وی برای قرن‌ها ادامه یافت.

امپراتوری عظیم روم، که در اوج قدرت از بریتانیا تا مصر را تحت تسلط خود گرفته بود، برای حفظ مرزهایش اقدام به برپایی قلعه‌های نظامی و برج و باروهای دیدبانی می‌کرد تا از آسیب‌پذیری خود در مقابل هجوم دشمنان (از جمله قبایل محلی و گروه‌های عشایری ساکن نواحی) کم کند.

پیشتر آنتوان پوادبار، باستان‌شناس پیشگام فرانسوی، در سال 1934 با تحقیق بر تصاویر هوایی گرفته‌شده از منطقه در سال‌های 1920 توانسته بود تعداد 116 قلعه در مرز شرقی امپراتوری روم را شناسایی کند. او گفته بود که این استحکامات در اصل به عنوان یک خط دفاعی در برابر ایرانیان (در واقع اشکانیان و ساسانیان که دیگر ابرقدرت‌های آن دوران بودند) ایجاد شده بودند.

در همین حال مطالعه جدید نشان می‌دهد 396 قلعه تازه‌کشف شده الگوی دفاعی مشخصی در برابر مردمان شرقی نداشتند و در عوض پراکنده بودند. گروهی از پژوهشگران استدلال می‌کنند که این قلعه‌ها ممکن است برای محافظت از کاروان‌هایی که کالاهای با ارزش به نواحی روم می‌بردند استفاده می‌شده است.

تصاویر هوایی منتشره مربوط به دو برنامه تجسسی آژانس اطلاعات مرکزی ایالات متحده به نام «کرونا» (از 1959 تا 1972) و «هگزاجون» (1971 تا 1986) است که ایالات متحده در جریان جنگ سرد در دست اجرا داشته است. مقامات واشنگتن در اوج رقابت فضایی با شوروی، از این برنامه‌ها برای شناسایی مناطق نظامی کشورهای دیگر از جمله چین و روسیه استفاده می‌کرده است.

تصاویر محرمانه ماهواره‌‌های جاسوسی سیا دژهای رومی را در نزدیکی مرز شاهنشاهی ساسانی آشکار کرد
تصاویر هوایی گرفته‌شده از «تل‌ براک» در سوریه کنونی طی سال‌های 1967 تا 1974سازمان زمین‌شناسی آمریکا

با این حال آنچه این تصاویر را برای محققان تاریخی باارزش می‌کند، تصاویر چشم‌انداز با وضوح بالا است که منبعی منحصربه فرد برای تحقیقات باستان‌شناسی فراهم می‌کند. تصاویر بعد از نیم قرن از طریق سازمان زمین‌شناسی ایالات متحده در دسترس عموم گذاشته شده‌اند و محققان توانستند با صرف ساعت‌ها وقت، عکس‌ها را پردازش کنند و مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند.

دکتر کاساندار در این باره می‌گوید: «ارزش واقعی در تصاویر تاریخی و با وضوح بالا مانند کرونا در حفظ تصاویر از منظره‌ای است که به طور کلی دیگر وجود ندارد. از آن زمان تاکنون تغییرات زیادی در عراق و سوریه رخ داده و مطالعه ما نشان می‌دهد که تعداد نامعلومی از مکان‌های تاریخی احتمالاً در فاصله زمانی بین پروازهای دهه 1920 و پروازهای کرونا در اواخر دهه 60 گم شده‌ و از بین رفته‌اند.»

در حالی که در گذشته مکان‌های باستانی به خاطرغارت و فعالیت‌های نظامی در معرض تخریب بودند، باستان‌شناسان می‌گویند اکنون نابودی مکان‌های تاریخی «به خاطر گسترش شهر‌ها، تشدید فعالیت کشاورزی در مناطق و ساخت‌و‌ساز گسترده سدها بسیار شدیدتر از قبل شده است.»

نتایج مطالعات تازه در نشریه علمی «Antiquity» منتشر شده است.

قیمت بک لینک و رپورتاژ
نظرات خوانندگان نظر شما در مورد این مطلب؟
اولین فردی باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید
ارسال نظر
پیشخوان