ونزوئلا در آستانه خلأ قدرت

گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد-محمدامین مکرمی؛ بر اساس گزارش‌ها، مجموعه‌ای از حملات هدفمند علیه زیرساخت‌های نظامی و ارتباطی در اطراف کاراکاس و بنادر کلیدی این کشور انجام شده است. هم‌زمان، تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی از حضور بالگردهای ویژه و عملیات شبانه خبر می‌دهد؛ الگویی که در ادبیات نظامی، معمولا با هدف دستگیری یا حذف اهداف با ارزش بالا به‌کار می‌رود. دولت ونزوئلا این اقدام را «تجاوز نظامی» توصیف کرده و خواستار مقاومت مردمی شده، اما تاکنون اطلاع‌رسانی شفافی درباره وضعیت رئیس‌جمهور این کشور ارائه نشده است.

رویترز و فایننشال‌تایمز در تحلیل‌های پیشین خود بارها تاکید کرده بودند که واشنگتن در ماه‌های اخیر، راهبرد فشار حداکثری علیه کاراکاس را از ابزارهای اقتصادی به گزینه‌های سخت‌افزاری نزدیک‌تر کرده است. تشدید محاصره نفتکش‌های حامل نفت ونزوئلا، حملات محدود به زیرساخت‌های ساحلی و تهدید به گسترش عملیات به داخل خاک این کشور، همگی نشانه‌هایی از تغییر فاز سیاست آمریکا تلقی می‌شد. از این منظر، تحولات اخیر را می‌توان نقطه اوج روندی دانست که از ماه‌ها قبل آغاز شده بود.

با این حال، آینده سیاسی ونزوئلا در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. معاون رئیس‌جمهور، دلسی رودریگز، خواستار ارائه شواهدی درباره وضعیت مادورو شده و عملا مسئولیت اداره کشور را در دست گرفته است. تجربه‌های مشابه در منطقه نشان می‌دهد که خلأ قدرت، به‌ویژه در کشوری با ساختار اقتصادی فرسوده و جامعه‌ای دچار شکاف، می‌تواند به بی‌ثباتی طولانی‌مدت منجر شود؛ سناریویی که نه‌تنها برای مردم ونزوئلا، بلکه برای کل آمریکای لاتین هزینه‌ساز خواهد بود.

در بعد بین‌المللی، این رخداد پیامدهای مهمی برای بازار انرژی دارد. ونزوئلا با وجود افت شدید تولید، همچنان یکی از دارندگان بزرگ ذخایر نفتی جهان است و هرگونه اختلال سیاسی می‌تواند بر انتظارات بازار نفت اثرگذار باشد. فایننشال‌تایمز پیش‌تر هشدار داده بود که سیاسی‌شدن دوباره پرونده ونزوئلا، می‌تواند نوسانات قیمتی را در شرایط شکننده بازار جهانی انرژی تشدید کند.

از منظر سیاست خارجی ایران، تحولات ونزوئلا با دقت دنبال می‌شود. تهران و کاراکاس طی سال‌های گذشته همکاری‌های اقتصادی و انرژی خود را توسعه داده‌اند و جمهوری اسلامی ایران همواره بر اصل عدم مداخله خارجی و حل‌وفصل بحران‌ها از مسیرهای سیاسی تاکید کرده است. در این چارچوب، بی‌ثباتی بیشتر در ونزوئلا نه‌تنها به زیان این کشور، بلکه به ضرر نظم منطقه‌ای و منافع کشورهای مستقل ارزیابی می‌شود.

عملیات اخیر آمریکا اگرچه ممکن است در کوتاه‌مدت معادلات قدرت در کاراکاس را تغییر داده باشد، اما در میان‌مدت خطر ورود ونزوئلا به دوره‌ای از بی‌ثباتی مزمن را افزایش داده است؛ وضعیتی که پیامدهای آن فراتر از مرزهای این کشور خواهد رفت.