رشیدی کوچی: صداوسیما نیازمند اصلاحات عمیق است/ تفکری که امروز در بخش‌هایی از صداوسیما حاکم شده، تفکری خطرناک است

پس از موج انتقادات به برنامه «خط‌خطی» در شبکه افق که با طرح یک پرسش چهارگزینه‌ای درباره کشته‌شدگان حوادث اخیر نارضایتی افکار عمومی را برانگیخت، مدیر روابط عمومی این شبکه در گفت‌وگو با رویداد24 بدون عذرخواهی، برخی بهانه‌های عجیب را به عنوان دلیل این اقدام مطرح کرده است.

با گسترش انتقادات از این برنامه اما دیروز خبر رسید که مدیر شبکه افق صدا و سیما برکنار شده است و سعید مقیسه، رییس مرکز بسیج صدا و سیما، با حفظ سمت، سرپرست شبکه افق شد. اما علی‌رغم این تغییرات کارشناسان معتقدند صدا و سیما نیازمند اصلاحات و تغییرات ریشه‌ای‌تری است تا بتواند بازتاب‌دهنده صدای اکثریت ایرانیان باشد.

دیروز جلال رشیدی‌کوچی نماینده مجلس یازدهم با انتقاد شدید از آنچه «خطای بزرگ و برنامه‌ریزی‌شده» در یکی از برنامه‌های صداوسیما خواند، تأکید کرد که برکناری یک مدیر یا توقف یک برنامه پاسخگوی تبعات اجتماعی و امنیتی این اتفاق نیست و اصلاحات در رسانه ملی باید در سطوح گسترده‌تر و عمیق‌تری دنبال شود.

رشیدی‌کوچی، نماینده سابق مجلس، با اشاره به حواشی اخیر یکی از برنامه‌های شبکه افق و تغییر مدیریت این شبکه، گفت: صداوسیما به عنوان رسانه‌ای منتسب به حاکمیت، مسوولیت سنگینی در شرایط حساس سیاسی، اجتماعی و امنیتی کشور دارد و کوچک‌ترین خطا در این مجموعه می‌تواند تبعات گسترده‌ای برای جامعه به همراه داشته باشد. امروز در دنیایی زندگی می‌کنیم که دنیای رسانه و اطلاعات است و دسترسی مردم به اخبار و تحلیل‌ها بسیار گسترده شده است. در چنین فضایی، حتی یک خطای کوچک رسانه‌ای می‌تواند به بحرانی بزرگ تبدیل شود، به‌ویژه زمانی که این خطا از سوی رسانه‌ای رخ دهد که مستقیما به حاکمیت منتسب است. 

با تغییر یک مدیر میانی مشکل صدا و سیما حل نمی‌شود 

او با اشاره به شرایط خاص کشور در هفته‌های اخیر افزود: ما در شرایطی قرار داریم که جامعه داغدار است، یک بحران امنیتی داخلی سنگین را پشت سر گذاشته‌ایم و تعداد زیادی از هموطنان جان خود را از دست داده‌اند. در چنین فضایی، هر خطایی اگر رخ دهد، ضریب اثرگذاری آن چند برابر می‌شود و نمی‌توان آن را ساده یا اتفاقی تلقی کرد. از سوی دیگر، کشور در وضعیت آماده‌باش قرار دارد و احتمال تهدیدات خارجی وجود دارد. در رسانه‌های جهانی و حتی در فضای مجازی، برخی دایما بر طبل جنگ می‌کوبند و به صراحت از حمله به ایران سخن می‌گویند. در چنین شرایطی، یک خطای رسانه‌ای- اگر به‌ظاهر کوچک باشد-می‌تواند اثرات منفی بزرگی بر افکار عمومی و انسجام اجتماعی بگذارد.

این نماینده سابق مجلس با رد این دیدگاه که اتفاق اخیر «یک خطای کوچک» بوده است، گفت: کسانی که می‌گویند این یک اتفاق جزیی بوده، به‌نظر من واقعیت را نادیده می‌گیرند. این خطا کوچک نبود؛ یک خطای بزرگ بود و اگر ابعاد آن بزرگ‌تر می‌شد، می‌توانست به یک فاجعه تمام‌عیار تبدیل شود.

رشیدی‌کوچی با اشاره به سابقه چنین برنامه‌هایی در صداوسیما افزود: متأسفانه این نخستین‌بار نیست که شاهد تولید و پخش طنزهای بی‌محتوا و آسیب‌زا در رسانه ملی هستیم. برخی برنامه‌ها به‌جای ایجاد آرامش و همبستگی، به تشدید تنش‌های اجتماعی دامن می‌زنند و این روند مسبوق به سابقه است. من واقعا نمی‌توانم بپذیرم که در چنین شرایط حساسی، اجرای یک آیتم یا ریتم برنامه‌ای به‌صورت اتفاقی و بدون بررسی قبلی روی آنتن برود. حتی بدیهی‌ترین اصول حرفه‌ای رسانه‌ای حکم می‌کند که در این شرایط، دقت چند برابری اعمال شود. به همین دلیل، این ادعا که اتفاق اخیر یک خطای آنی یا انسانی بوده، برای من قابل قبول نیست. به‌نظر می‌رسد که حتما امری در کار بوده و این موضوع باید به‌صورت جدی و شفاف بررسی شود.

رشیدی‌کوچی درباره برکناری مدیر شبکه افق گفت: اینکه مدیر شبکه برکنار شده، اقدام لازم و حداقلی بوده و طبیعی است که باید انجام می‌شد. اما این تصور که با برکناری یک مدیر و توقف یک برنامه، موضوع تمام شده، کاملا اشتباه است. با چنین خطای فاحشی نمی‌توان برخورد سطحی داشت.

این نماینده سابق مجلس تأکید کرد: حداقل انتظار این است که پیش از آنکه آسیب بیشتری به جامعه وارد شود، ریشه‌های فکری این نوع برنامه‌ها در صداوسیما مورد بازنگری قرار گیرد.

رشیدی‌کوچی در ادامه با اشاره به آنچه «تفکر حاکم بر بخشی از صداوسیما» خواند، افزود: تفکری که امروز در بخش‌هایی از صداوسیما حاکم شده-از سطوح مدیریتی بالا تا برخی زیرمجموعه‌ها- تفکری خطرناک است. این تفکر نه‌تنها به آرام شدن فضا کمک نمی‌کند، بلکه باعث ایجاد آسیب‌های اجتماعی و سیاسی بیشتر می‌شود. نمونه‌های این آسیب‌ها را قبلا هم دیده‌ایم؛ از برنامه‌هایی که رفتارهای نامتعارف داشته‌اند تا اقداماتی که موجب جریحه‌دار شدن احساسات عمومی شده است. اینها اتفاقی نیست و نمی‌توان آن‌ها را صرفا به مجری یا یک اشتباه لحظه‌ای نسبت داد. صداوسیمایی که می‌تواند به‌راحتی فردی را ممنوع‌التصویر کند و از بالا به پایین دستور بدهد، قطعا آنقدر هم برنامه‌ریزی دارد که بداند چه برنامه‌ای، در چه زمانی و با چه محتوایی پخش می‌شود. بنابراین، پذیرش روایت «خطای انسانی» برای افکار عمومی دشوار است. اگر قرار است اعتماد عمومی ترمیم شود، اصلاحات در صداوسیما باید عمیق، واقعی و دامنه‌دار باشد؛ صرفا تغییر یک مدیر یا توقف یک برنامه، پاسخگوی این حجم از آسیب و حساسیت اجتماعی نیست.