در دورانی که کشورهای صنعتی جهان با نرخهای تولید چند میلیون واحد خودرو در سال، بازارهای جهانی را تسخیر کردهاند، کره شمالی نقشی عجیب و متفاوت بازی میکند.
کشوری که به واسطه ایدئولوژی کمونیستی، سیاستهای اقتصادی بسته، تحریمهای بینالمللی و تمرکز شدید بر قدرت نظامی و سیاسی، یکی از پیچیدهترین و کم اطلاع ترین صحنههای صنعتی جهان را شکل داده است.
در این کشور، توسعه صنعتی نه صرفاً بر اساس منطق بازار، بلکه بیشتر بر اساس سیاستگذاری متمرکز، شعار های ایدئولوژیک و اهداف نمادین پیش میرود و خودروسازی یکی از بهترین نمونههای این وضعیت است.
تصور کنید کشوری که در اواخر دهه 1960 آغاز به تولید خودروهای خود میکند و در سال 1965 توانسته بود حدود 4000 خودرو در سال تولید کند، اما نیمقرن بعد همچنان در همان سطح باقی مانده است، در حالی که تولید صنعتی در بسیاری از کشورهای دیگر چندین برابر شده است.
صنعت خودروسازی کره شمالی: آمار و مسیر تاریخی
صنعت خودروسازی در کره شمالی از دهه 1950 آغاز شد، زمانی که حمایت فنی اتحاد شوروی به راهاندازی اولین کارخانهها منجر شد. کارخانهای مانند Sungri Motor Plant در توکچون مسئول ساخت طیف متنوعی از وسایل نقلیه از جمله خودروهای سبک، کامیونها و خودروهای نظامی بود .
با این حال، در مقایسه با جهان، آمار تولید در کره شمالی بسیار ناچیز است:
بر اساس دادههای سالانه، تولید خودرو در این کشور اغلب در حدود چند هزار واحد در سال بوده است به عنوان مثال، در سالهای اخیر حدود 2٬000 دستگاه در سال ثبت شدهاند (معادل 0.2×10٬000) یک رقم بسیار کوچک در مقایسه با استانداردهای جهانی.
این در حالی است که ظرفیت بالقوه صنعت خودرو در کره شمالی بر اساس برخی برآوردها میتواند تا 40٬000 تا 50٬000 وسیله نقلیه در سال باشد، اما به واسطه محدودیتهای اقتصادی و تحریمها، این ظرفیت هرگز عملیاتی نشده است.
مقایسه تاریخی نشان میدهد که حتی در دهه 1960 که فاصله زیادی با توسعه صنعتی جهانی وجود نداشت، تولید حدود 4000 خودرو در سال در کره شمالی رقم قابل توجهی بود؛ اما در نیمقرن بعد، این عدد عملاً تغییر نکرده است.
برای مقایسه سطح تولید صنعتی، کافی است بدانیم که حتی کشور همسایه جنوبی این کشور یعنی کره جنوبی در سال 2024 بیش از 4 میلیون دستگاه خودرو تولید کرده بوده رقمی که تقریباً 2000 برابر عدد تولید خودرو در کره شمالی است.
تلاشهای نمادین: نسخههای «شمالکرهای» مرسدس بنز W201
در دل این زمینه صنعتی پیچیده، یکی از عجیبترین پدیدهها در تاریخ خودروسازی کره شمالی ظهور خودروهایی است که در منابع با نامهایی مانند Pyongyang 4.10 و Kaengsaeng 88 شناخته میشوند.
این خودروها از نظر ظاهر به طرز قابلتوجهی به مرسدس بنز 190 با کد اتاق W201 شباهت دارند اما در عین حال، داستان آن ها بسیار متفاوت از تولید یک خودروی واقعی است.
نامها و معناها
Pyongyang 4.10: این نام به تاریخ 10 آوریل 1987 اشاره دارد روزی که در پیونگیانگ اعلام شد که باید صنعت خودرو در کشور توسعه یابد .
Kaengsaeng 88 واژه «Kaengsaeng» در زبان کرهای به معنی «باززایی» یا «خوداتکایی» است مفهومی که با شعارهای ایدئولوژیک کره شمالی در آن دوره همسو بود .
ماهیت فنی و نمادین
این خودروها در عکسهای مستند دوره اواخر دهه 1980 تا اوایل 1990 در پیونگیانگ دیده شدهاند، اما چند نکته مهم درباره آنها قابل تأمل است:
شواهد فعلی نشان میدهد که این مدلها هرگز بخشی از خط تولید صنعتی بزرگ نبودهاند. در حقیقت، ممکن است این نمونهها مرسدس های وارداتی بازسازیشده یا بدنههایی بودهاند که با قطعات سادهتر مونتاژ شدهاند تا ظاهری شبیه خودروهای مدرن ایجاد شود .
تحلیل گران معتقدند که به احتمال زیاد این خودروها بیشتر نقش نماد سیاسی و تبلیغی داشتهاند تا خودروی عملیاتی در خیابانهای عادی .
این پدیده شباهت زیادی به تلاش برخی حکومتها برای نمایش توانمندی صنعتی در قالب تصاویر و نسخههای نمایشی دارد، بهویژه در نقاطی که واقعیت صنعتی چندان قوی نیست.
تحلیل: کمبود منابع، تحریم و توسعه نمادین
چرا چنین اختلاف عمیقی میان توان صنعتی واقعی و ادعای نمادین وجود دارد؟ پاسخ را باید در ترکیبی از چند عامل کلیدی جستوجو کرد:
تحریمهای گسترده بینالمللی کره شمالی، که دسترسی به فناوریهای پیشرفته را محدود کردهاند.
تمرکز بودجه و منابع بر نظامیان و پروژههای استراتژیک به جای توسعه زنجیرههای صنعتی رقابتی.
بازار داخلی بسیار کوچک و توان مالی محدود شهروندان برای خرید خودرو باعث شده که تولید انبوه منطقی نباشد.
اهداف نمادین و تبلیغی برای نمایش تصویر قدرت صنعتی حتی بدون پشتوانه واقعی.
این عوامل در کنار هم باعث شدهاند که صنعت خودرو در کره شمالی نه بهعنوان یک بخش رقابتی اقتصادی، بلکه بهعنوان نمادی از خوداتکایی و تلاش برای عقبنگهداشتن تصویری تاریخی از صنعتی بودن مطرح شود.
نتیجهگیری
وقتی پرونده خودروسازی کره شمالی را بررسی میکنیم، یک نکته روشن است: این صنعت هیچگاه نتوانسته به سطح تولید صنعتی واقعی و انبوه برسد، و اعداد و آمار تولید در این کشور همیشه به طور قابل توجهی پایینتر از استانداردهای جهانی بودهاند (مثلاً کمتر از چند هزار خودرو در سال).
در مقابل، پدیدههایی مانند نسخههای شبیهسازیشده مرسدس W201 بیشتر نمایانگر یک شعار سیاسی، ایده نمادین و تلاش برای القای تصویر صنعتی هستند نه یک دستاورد واقعی در صنعت خودرو. این وضعیت، در تقابل آشکار با روندهای جهانی قرار دارد، جایی که شمار زیادی کشورها با تولید صنعتی چند صد هزار تا چند میلیون خودرو در سال به رقابت جهانی میپردازند.
منبع: آخرین خودرو
