بغداد؛ چشم‌انتظار نشست ژنو

همزمان با ادامه تنش‌ها میان ایران و آمریکا و تداوم حضور سایه جنگ بر سر منطقه، گمانه‌زنی‌ها درباره اثرات و پیامدهای هرگونه درگیری احتمالی برای کشورهای منطقه بالا گرفته است. عراق، به‌عنوان همسایه غربی ایران که اتحادی دوگانه را میان تهران و واشنگتن پیش می‌برد، در این زمینه اهمیت و دلالت‌های ژئوپلیتیک بسزایی دارد.

تاکید عراق بر ضرورت تنش‌زدایی

چارچوب هماهنگی جریان‌های شیعه عراق، به تاریخ پنجم اسفند، در بیانیه‌ای بر اولویت دادن به گفت‌وگو میان تهران و واشنگتن تاکید کردند. بنا به گزارش خبرگزاری واع، چارچوب هماهنگی در نشست دوره‌ای خود با صدور بیانیه‌ای خواستار اولویت دادن به گفت‌‌وگو و بهره‌گیری از فضای مثبت مذاکراتی در ژنو میان تهران و واشنگتن شد و تاکید کرد که جنگ جز مشکلات بزرگ‌تر نتیجه‌ای در پی ندارد. این ائتلاف در این بیانیه بر پایبندی عراق به قطعنامه‌های بین‌المللی و به‌ویژه قطعنامه 833 شورای امنیت و برقراری روابط محکم با همه کشورها، از جمله کشورهای همسایه، تاکید کرد. چارچوب هماهنگی همچنین بر حق عراق در تضمین حقوق ملت خود از جمله ارائه نقشه‌ها و مختصات دریایی عراق به سازمان ملل متحد تاکید کرد.

این در حالی است که رهبر جریان حکمت ملی عراق پیش‌تر با تاکید بر لزوم کاهش تنش‌ها میان ایران و آمریکا از مسیر دیپلماتیک گفت که ثبات ایران رکن مهم برای امنیت و ثبات منطقه به شمار می‌آید. سید عمار حکیم، رهبر جریان حکمت ملی عراق، با اشاره به تنش‌های فزاینده در جهان و منطقه، از جامعه بین‌المللی خواست به منشورها و قوانین بین‌المللی پایبند بماند و هشدار داد که تحمیل اراده‌ها با زور، امنیت و صلح بین‌المللی را در معرض خطر قرار می‌دهد. وی ضمن حمایت از تداوم گفت‌وگو و مذاکرات سازنده میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا، گفت که مسیر گفت‌‌وگو کوتاه‌ترین راه برای دور نگه داشتن منطقه از بحران‌های بیشتر است. رهبر جریان حکمت ملی عراق از دولت آمریکا خواست به دعوت‌های ماجراجویانه و تنش‌آفرین گوش نسپارد، زیرا گزینه تشدید تنش به سود هیچ‌کس نیست.

اولتیماتوم به بغداد

تحولات جاری در حالی روی می‌دهد که رسانه‌ها طی روزهای گذشته از صدور اولتیماتوم واشنگتن به بغداد در رابطه با روابط ایران-عراق خبر دادند. در این رابطه، منابع آگاه به العربیه گفتند که کاخ سفید به عراق تا جمعه، 27 فوریه، فرصت داده «دولتی عاری از نفوذ ایران» تشکیل دهد. این منابع آگاه عنوان کردند که آمریکا به بغداد در زمینه حضور نیروهای سیاسی هوادار تهران در ساختار قدرت عراق هشدار داده است.

العربیه در ادامه گزارش خود، به نقل از منابع آگاه، نوشت: «تام باراک، نماینده ویژه رئیس‌جمهور آمریکا، طی دیداری که اخیرا با مقامات ارشد در بغداد و اقلیم کردستان داشته، تاکید کرد که دولت جدید در عراق باید از نفوذ هواداران ایران عاری باشد.» بر این اساس، باراک طی این دیدارها هشدار داده که اگر مقامات عراقی از چنین دستورالعملی پیروی نکنند، کاخ سفید تحریم‌هایی گسترده علیه این کشور اعمال خواهد کرد. این در حالی است که نوری المالکی، نامزد مقام نخست‌وزیری عراق، اخیرا طی گفت‌وگویی اظهار کرد که از نامزدی این سمت کناره‌گیری نخواهد کرد. بنا به گزارش واع، نوری المالکی گفت که رابطه با واشنگتن برای بهبود اوضاع عراق ضروری بوده و رابطه با ایران بر اساس منافع مشترک است.

رئیس ائتلاف دولت قانون که در حال حاضر نامزد نخست‌وزیری است، به خبرگزاری فرانسه گفت: «من اصلا قصد کناره‌گیری ندارم، زیرا به کشوری که به آن تعلق دارم، حاکمیت آن و اراده آن احترام می‌گذارم. هیچ‌کس حق ندارد به ما بگوید که به فلانی رای ندهید و به فلانی رای دهید.» وی گفت: «ما یک ارتش واحد تحت فرماندهی واحد، مستقیما تحت اختیار دولت می‌خواهیم. این به همه کشورها اطمینان می‌دهد که ما از هرگونه حمله به سفارتخانه‌ها یا منافع رسمی آنها در عراق جلوگیری خواهیم کرد.» نوری المالکی که پیش‌تر با سخنان مداخله‌جویانه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مواجه شده بود، گفت روابط با واشنگتن برای بازسازی عراق ضروری است. از سوی دیگر، به تاریخ دوم اسفند نیز المانیتور از ارسال نامه‌ای از سوی وزارت خارجه آمریکا به دولت عراق خبر داد. بنا به گزارش المانیتور، نامه‌ای که از سوی وزارت خارجه آمریکا به دولت عراق ارسال شد، شامل توصیه‌هایی بود مبنی بر اینکه بغداد باید گروه‌های مورد حمایت ایران در این کشور را خلع سلاح کند و دولتی تشکیل دهد که از نفوذ تهران آزاد باشد.

گفتنی است که فؤاد حسین، وزیر خارجه عراق، روز دوشنبه با باراک دیدار و درباره تشکیل دولت این کشور و موضوع ایران با او رایزنی کرد. بنا به گزارش آناتولی، فؤاد حسین با اشاره به وخامت هرگونه جنگ احتمالی و پیامدهای آن برای کل منطقه، بر حمایت عراق از مسیر مسالمت‌آمیز و حمایت قوی خود از دور آتی مذاکرات که قرار است پنج‌شنبه با میانجی‌گری عمان بین نمایندگان دولت آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در ژنو برگزار شود، تاکید کرد.

آزمون دیپلماسی برای عراق

روزنامه النهار به تاریخ 24 فوریه طی گزارشی اعلام کرد که با افزایش تنش‌های منطقه‌ای برخی نگران ورود عراق به صحنه درگیری‌های احتمالی هستند. همزمان با ادامه منازعات سیاسی در داخل عراق، تحولات اخیر در منطقه بیش از هر زمان دیگر امکان کشیده شدن عراق به یک بحران فراگیر را پیش می‌کشد. این روزنامه در ادامه نوشت: «کارشناسان معتقدند که وضعیت ممکن است صرفا به تهدید نظامی ختم نشده و ابعاد سیاسی و استراتژیک گسترده‌ای به خود بگیرد.» این گزارش عنوان کرد که بغداد سال‌هاست که به میدان منازعه میان ایران و آمریکا بدل شده است و حال به نظر می‌رسد تنش نظامی بیش از هر زمان دیگری این کشور را مورد تهدید قرار می‌دهد. النهار در ادامه گزارش خود عنوان کرد که در وضعیت فعلی، دستگاه دیپلماسی عراق با آزمونی جدی روبه‌روست. بر این اساس، ضرورت کاهش تنش و همچنین ایجاد تعادل میان نیروهای شیعه هوادار ایران، نیروهای آمریکایی و قدرت‌های بین‌المللی و منطقه‌ای از اهمیت بسیاری برخوردار است.