یکی از 31 استان ایران است، که در شمال غربی این کشور قرار دارد و مرکز آن شهر ارومیه است. در کنارهٔ شرقی این استان، دریاچه ارومیه قرار دارد.
استان آذربایجان غربی در شمال غربی ایران قرار دارد و از شمال به جمهوری آذربایجان و ترکیه، از مغرب به کشورهای ترکیه و عراق، از شرق به استان آذربایجان شرقی و استان زنجان و از جنوب به استان کردستان محدود است. مساحت استان برابر 37٫059 کیلومتر مربع است که سیزدهمین استان بزرگ کشور محسوب میشود و 2٫25 درصد مساحت کل کشور را تشکیل میدهد. جمعیت استان آذربایجان غربی طبق سرشماری سال 1385 – 2٫873٫459 نفر میباشد که 4٫08 درصد جمعیت کل کشور را در خود جای دادهاست و از این لحاظ هشتمین استان پرجمعیت کشور به شمار میآید.
![استان آذربایجان غربی استان آذربایجان غربی](/Upload/Public/Content/Images/1396/05/21/1237190043.jpg)
استان آذربایجان غربی یکی از مناطق کوهستانی کشور است و توپوگرافی متنوع و گستردهای دارد. بر اساس ساختار طبیعی استان، اکوسیستمهای ویژهای از ترکیب گیاهان در سطوح مختلف پوشش گیاهی در سطوح مختلف توپوگرافی به وجود آمدهاست که اهم آنها به شکل جنگلها و مراتع خودنمایی میکنند.
از نظر تاریخی، تاریخ باستانی آذربایجان با تاریخ قوم ماد در آمیختهاست. قوم ماد پس از مهاجرت به ایران آرام آرام قسمتهای غربی ایران از جمله آذربایجان را تصرف کردند. مقارن این ایام دولتهایی در اطراف آذربایجان وجود داشت که از آن جمله میتوان به دولت آشور در شمال بین النهرین، دولت هیق در آسیای صغیر، دولت اورارتو در نواحی شمال و شمال غرب، اقوام کادوسی در شرق و کاسیان در حوالی کوههای زاگرس اشاره کرد. بعد از تأسیس دولت ماد، آذربایجان به ماد کوچک معروف شد و مشتمل بر شهرهای قدیمی همدان، ری، اصفهان و کرمانشاه بود.
![استان آذربایجان غربی استان آذربایجان غربی](/Upload/Public/Content/Images/1396/05/21/1237190058.jpg)
گروهی معتقدند که نام آذربایجان گرفته شده از «آذرآبادگان» گرفته شده و به معنی سرزمین آتش است. بزرگترین آتشکدههای زرتشتی در این منطقه بودهاست و نمونه آن هنوز در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان بجا ماندهاست. گروهی دیگر وجه تسمیه آذربایجان را مربوط به وجود سرداری به نام آتورپات یا اتروپاد میدانند. اینان معتقدند که که بعد از غلبه اسکندر مقدونی به ایران، سردار آتورپات در آذربایجان ظهور کرد و از اشغال آن توسط یونانیان ممانعت به عمل آورد. از آن به بعد این سرزمین به نام آتورپاتگان معروف شد. حکومت جانشینان آتورپات در آذربایجان در زمان اشکانیان نیز ادامه یافت و این منطقه توانست کماکان استقلال داخلی خود را در چهارچوب دولت اشکانی حفظ کند. سرانجام اردشیر بابکان بنیانگذار سلسله ساسانی بر حکمرانان محلی آذربایجان استیلا یافت و آنرا بصورت یک ایالت غیر موروثی اداره نمود.
![استان آذربایجان غربی استان آذربایجان غربی](/Upload/Public/Content/Images/1396/05/21/1237190071.jpg)
موقعیت اقتصادی اجتماعی
این استان یکی از مناطق مستعد کشاورزی است. علاوه بر این وجود ایلات و عشایر در دامداری استان نقش قابل توجهی دارد. این استان از نظر اکتشاف و بهرهبرداری منابع معدنی نسبت به سایر استانها در وضع مطلوبی قرار ندارد. بررسی ترکیب کارگاههای موجود استان نیز نشان میدهد که دو گروه صنعتی کانیهای غیرفلزی و غذایی – داروئی در بین سایر صنایع بالاترین تعداد میزان اشتغال را دارد. از جمله معادن این استان میتوان به معادن مصالح و سنگهای ساختمانی، گرانیت، میکا، زرنیخ، تالک، تراورتن، طلا، خاک نسوز و پوکه معدنی اشاره کرد.
استان آذربایجان غربی دارای 17 شهرستان، 36 بخش، 36 شهر، 109 دهستان و 3728 آبادی است و مرکز آن شهر تاریخی ارومیه است.
مناطق دیدنی
آرامگاه شمس تبریزی خوی
آبشار شلماش سردشت
سنگنگاره ساسانی خانتختی
گورستان خاندان مکری در بوکان
تپه حسنلو
سه گنبد
سد بوکان
تخت سلیمان تکاب
قرهکلیسا
غار سهولان مهاباد
فقرگاه مهاباد
سد مهاباد
تپه قلایچی
شهر باستانی سه هزار ساله موصاصیر سردشت
سلطان یعقوب نقده
بازارچه پیرانشهر
چشمه کانی خدا, روستای دلاوان, شهرستان پیرانشهر
سنگهای افسانه ای خورنج پیرانشهر
مسجد جامع ارومیه
سنگ کاظم خان
کلیسای ننه مریم
دره قاسملو ( گه لیه خان) (دره شهدا)
موزه ارومیه
سه گنبد
آبشار سولهدوکل مرگور
جنگلهای مرگور (واقع در دره باوان)
چشمه آب معدنی گراوان مهاباد
دامنه کوه قره داغ دربسر
بوزخانا چورس
قرمزی مسجد چورس
آرامگاه سادات کوه کمرهای -چالدران
روستای بسطام-چایپاره
غار چهل پله خضرلو-چالدران
کاخ و موزه باغچهجوق-ماکو
دالانها و غارهای زیرزمین در اطراف آرارات-ماکو