نبرد بر سر گرینلند

البته خبر خوبی است که رئیس‌جمهور چهارشنبه از پیشنهادهای خود مبنی بر استفاده از نیروی نظامی برای تصاحب گرینلند عقب‌نشینی کرد. او سپس تهدید خود به وضع تعرفه‌های گمرکی بر هشت کشور اروپایی را در صورتی که در برابر خواسته‌هایش برای تصاحب گرینلند بایستند، پس گرفت و گفت که چارچوب یک توافق در حال شکل‌گیری است. رهبران اروپایی همچنین نوعی مقابله‌جویی را نشان دادند که پیش‌تر برای نشان دادن آن به‌سختی تلاش کرده بودند و دوباره، وقتی با بازارهای نگران و همتایانی که به نظر می‌رسید آماده‌اند به آمریکا آسیب وارد کنند مواجه شدند، ترامپ کمی از موضع خود عقب‌نشینی کرد.

در واقع، از نظر او، این هفته به‌هیچ‌وجه موفقیت کامل نبوده است. این هفته با این واقعیت به پایان رسید که او به‌هیچ‌وجه نزدیک‌تر به «تصاحب» گرینلند نشده است. ابتکار صلح ترامپ که از یک نهاد نظارتی برای غزه به یک جایگزین احتمالی برای سازمان ملل تبدیل شده است، تنها چند ده کشور در حال توسعه و رژیم‌های استبدادی را جذب کرد. اما متحدان دموکراتیک عمدتا از آن دوری کرده‌اند، همراه با قدرت‌های نوظهور مانند هند و برزیل.

با‌این‌حال، هیچ‌کدام از اینها نباید خیلی اطمینان‌بخش باشد. بحران گرینلند به‌راحتی می‌تواند بازگردد. شرایط توافق‌نامه چارچوبی و اینکه آیا واقعا می‌تواند خواسته‌های ترامپ را برآورده کند، هنوز مبهم است. مهم‌تر این‌که از طریق آمادگی او برای نادیده گرفتن حقوق دیگران و بی‌احترامی‌ای که در سخنرانی خود در داووس نشان داد، رئیس‌جمهور به شدت اعتماد متقابل اروپا و ناتو را که باعث ایجاد شراکت میان آنها و آمریکا شده بود، آسیب زده است.

دو خطر عمده اکنون در افق قرار دارد. اول اینکه رئیس‌جمهور بعدا چه کاری انجام دهد. ترامپ با بازداشت رئیس‌جمهور ونزوئلا که موفقیت‌آمیز بوده است، جسورتر شده است. یک خودشیفته غیرقابل پیش‌بینی که اکنون باور دارد که هم قدرت خود و هم قدرت آمریکا می‌تواند با شهود او عمل کند. عقب‌نشینی جزئی ترامپ از گرینلند پس از عقب‌نشینی از دخالت در ایران در هفته گذشته بود. اما تنها این دلیل که او قبلا از اقداماتی عقب‌نشینی کرده است، به این معنا نیست که همیشه این کار را خواهد کرد و نمی‌توان پیش‌بینی کرد که توجهات او به کجا معطوف خواهد شد. در نهایت ممکن است او اشتباه جدی مرتکب شود و بقیه دنیا باید بهای آن را بپردازند.

رئیس‌جمهور آمریکا ژئوپلیتیک را به یک بازی پیش‌بینی تبدیل کرده است که آیا او «دست می‌کشد» یا نه. دنیا اکنون به‌طور نگران‌کننده‌ای به اعضای حلقه ترامپ، مانند وزیر امور خارجه مارکو روبیو و وزیر خزانه‌داری اسکات بسنت، وابسته است تا او را کنترل کنند، اما آنها هم محاسبات خود را دارند.

دومین خطر ناشی از این است که رفتار ترامپ ممکن است دیگران را نیز جسور کند. مسکو و پکن بیشتر روی این سیگنال ترامپ تمرکز خواهند کرد که او آن را پذیرفته است که قدرت‌های بزرگ می‌توانند طبق میل خود عمل کنند و حتی سرزمین‌هایی را در حوزه‌های نفوذ خود تصاحب کنند، تا اینکه روی شکست او در پیگیری خواسته‌هایش در گرینلند تمرکز کنند. در همین حال، رئیس‌جمهور در حال تضعیف اتحادهای تحت رهبری آمریکاست که پیش از این هدفشان محدود کردن رقبا و قدرت‌های بزرگ بود. نخست‌وزیر کانادا، مارک کارنی، نقشه‌ای برای همکاری قدرت‌های «میانه» از طریق یک شبکه از اتحادها به‌منظور حفظ برخی قوانین و نهادها و محافظت از تجارت و امنیت ارائه کرده است. کشورهای اروپایی نیز این هفته نشانه‌های امیدبخشی از شجاعت در برابر ترامپ و تقویت تاب‌آوری خود نشان داده‌اند. خطر این است که همانطور که قبلا بارها رخ داده است، اگر خطر فوری کاهش یابد، آنها دوباره به غفلت بازگردند. اما داستان واقعی این هفته این نیست که ترامپ از مواضع خود عقب‌نشینی کرد. بلکه همان‌طور که کارنی گفته است، یک گسست در حال رخ دادن است. نظم قدیمی از بین رفته است و بازنخواهد گشت.