«محمدهادی مرادی» در اکوایران نوشت: استقرار ناوهای آمریکایی در منطقه، افزایش سطح تهدیدهای لفظی و تحرکات امنیتی، در کنار ازسرگیری گفتوگوهای سیاسی، تصویری دوگانه از آیندهای نامطمئن ترسیم کرده است.
در چنین فضایی، پرسش اصلی این است که آیا دیپلماسی میتواند از تقابل پیشی بگیرد یا منطقه در آستانه ورود به مرحلهای تازه از تنش قرار دارد؟
در همین چارچوب، مذاکرات ایران و آمریکا پس از چند ماه وقفه بار دیگر به مسقط بازگشته است؛ شهری که طی سالهای اخیر به یکی از مهمترین کانالهای میانجیگری در پروندههای حساس منطقهای و بینالمللی تبدیل شده است.
با این حال، این دور از تحولات یک تفاوت مهم با گذشته دارد؛ تفاوتی که میتواند نشانه تغییر سطح و ماهیت گفتوگوها باشد. پس از برگزاری دور نخست مذاکرات، این بار علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، راهی مسقط شد.
سفری که از نگاه بسیاری از ناظران، پیام روشنی در خود دارد: مذاکرات از سطح گفتوگوهای صرفاً فنی و دیپلماتیک عبور کرده و وارد مرحله تصمیمگیریهای کلان شده است. مرحلهای که در آن، دیگر تنها بحث بر سر جزئیات فنی یا تاکتیکهای مذاکره نیست، بلکه موضوع اصلی تعیین خطوط قرمز، میزان امتیازدهی، و ترسیم مسیر آینده روابط و معادلات امنیتی است.
لاریجانی در جریان این سفر با ارتشبد محمد النعمانی، وزیر دفتر سلطنتی عمان، و همچنین هیثم بن طارق، سلطان عمان، دیدار و گفتوگو کرد. دیدارهایی که نشان میدهد نقش عمان در این مقطع فراتر از یک میانجی صرف است و مسقط تلاش دارد همچنان جایگاه خود را بهعنوان یکی از معدود کانالهای قابل اعتماد میان تهران و واشنگتن حفظ کند.
از سوی دیگر، حضور لاریجانی در این سطح از رایزنیها میتواند به معنای انتقال مستقیم پیامها و ارزیابی گزینههای راهبردی در بالاترین سطح تصمیمگیری باشد.
در همین زمینه، ابراهیم متقی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در گفتوگو با اکوایران تأکید میکند که ایالات متحده در شرایط کنونی بهدنبال ورود به یک جنگ بزرگ و فراگیر در منطقه نیست.
به گفته او، سناریوی محتملتر از نگاه واشنگتن، یک درگیری محدود، تاکتیکی و قابلکنترل است؛ درگیریای که طراحی و مدیریت آن در اختیار آمریکا باشد و بتواند بدون هزینههای سنگین سیاسی و نظامی، اهداف بازدارنده خود را محقق کند.
متقی معتقد است ورود علی لاریجانی به این روند، از نظر سیاسی و راهبردی اهمیت ویژهای دارد. به باور او، لاریجانی نسبت به تیم دیپلماتیک و مذاکرهکنندگان فنی، از وزن سیاسی بالاتری برخوردار است و آزادی عمل بیشتری برای مانور در سطوح تصمیمسازی دارد.
همین ویژگی میتواند امکان طرح ابتکارهای جدید، انتقال پیامهای صریحتر و حتی مدیریت بهتر اختلافات در مراحل حساس را فراهم کند. با این حال، این استاد علوم سیاسی تأکید میکند که حضور لاریجانی بهتنهایی به معنای رفع کامل تنشها نیست.
به گفته متقی، ساختار تنش میان ایران و آمریکا همچنان پابرجاست و اختلافات بنیادین، بهویژه در حوزه امنیت منطقهای و پرونده هستهای، بهسادگی قابل حل نیست. از این رو، حتی با تقویت کانالهای دیپلماتیک، مسیر پیشرو همچنان شکننده و پرریسک باقی میماند.
اکنون، همه نگاهها به مسقط دوخته شده است؛ شهری که بار دیگر به گرهگاه دیپلماسی و امنیت در خاورمیانه تبدیل شده است. سفری که میتواند یک گام مهم بهسوی کاهش تنش و نزدیک شدن به توافق باشد یا صرفاً وقفهای کوتاه پیش از ورود به مرحلهای پرهزینهتر از تقابل.
دیپلماسی در حرکت است، اما همزمان، ساعت تحولات منطقه با شتابی بیش از گذشته میچرخد؛ شتابی که هر خطای محاسباتی در آن میتواند پیامدهایی فراتر از میز مذاکره به همراه داشته باشد.
