تندیس ۲۴۰۰ سالۀ یک فرمانروا با تاجی شبیه گوش‌های میکی‌ماوس

فرادید؛ تندیس فرمانروای سلتی «گلابرگ» یکی از شگفت‌انگیزترین کشفیات عصر آهن در اروپای مرکزی است. این یافته‌ی باستان‌شناسی چشمگیر سال 1996 نزدیک تپه‌ی گلابرگ در ایالت هِسِه‌ی آلمان کشف شد و درک ما از فرهنگ نخبگان اولیه‌ی سلتی را دگرگون ساخت. 

به گزارش فرادید، این تدفین که بیشتر با نام «فرمانروای سلتی گلابرگ» شناخته می‌شود، به حدود اوایل سده‌ی پنجم پیش از میلاد بازمی‌گردد و بی‌شک وابسته به دوره گذار از دوره‌ی متأخر هالشتات به دوره‌ی آغازین لاتِنِ عصر آهن سلت است. 

آنچه تدفین گلاوبرگ را به‌راستی ویژه می‌کند، تندیس ماسه‌سنگی هم‌اندازه‌ی انسان است که نزدیک تپه‌ی تدفینی کشف شد. این تندیس یکی از کهن‌ترین پیکره‌های انسان‌نمای سلتی شناخته‌شده در اروپا است. این پیکره با سربندی شاخص به شکل برگ به تصویر کشیده شده و همچنین گردن‌بند حلقه‌ای سخت که نماد منزلت و قدرت بود، سپر و شمشیر بر تن دارد. این عناصر به‌روشنی بر جایگاه اشرافی و حتی شاید اهمیت مذهبی او دلالت دارند. 

تندیس شاهزاده‌ی سلتی گلابرگ (حدود 500 پیش از میلاد) در موزه و مرکز پژوهشی Keltenwelt am Glauberg به نمایش گذاشته شده است

یکی از چشمگیرترین ویژگی‌های تندیس فرمانروای گلابرگ، سربند عجیب اوست. در نگاه نخست شاید شبیه گوش‌های میکی‌ماوس به نظر برسد، اما در واقع تاجی نمادین به شکل برگ داروش است. این سربند نمادین نشانه‌ای از اقتدار و شاید جایگاه کاهنی در جامعه‌ی سلتی تفسیر می‌شود. در نظام‌های اعتقادی سلتی، داروش اهمیت معنوی عمیقی داشت و اغلب با آیین‌های مذهبی و قدرت دینی نخبگان مرتبط بود. «تاج داروش» نه‌تنها این پیکره را میان آثار عصر آهن از دید بصری یگانه ساخته، بلکه این نظریه را تقویت کرده که شخصیت گلابرگ فرای یک جنگجو بوده، چرا که شاید او فرمانروایی با اقتدار سیاسی و معنوی بوده است. 

خودِ اتاقک تدفین نیز اشیاء تدفینی فاخری در خود داشت، از جمله زیورآلات طلا، سلاح‌های ظریف‌ساخت و اشیاء وارداتی که از وجود شبکه‌های تجارت دوربرد در سراسر اروپای عصر آهن حکایت دارند. چنین یافته‌هایی گستره‌ی پیوندهای فرهنگی و اقتصادی جهان سلت را برجسته می‌کند. این آرامگاه بخشی از مجموعه‌ای بزرگ‌تر شامل تپه‌های تدفینی، راه‌های آیینی (کاروان‌روهای تشریفاتی) و سکونتگاه‌های استحکام‌یافته بود که نشان می‌دهد محوطه‌ی گلابرگ مرکز مهمی سیاسی و آیینی به‌شمار می‌رفته است. 

شاهزاده‌ی سلتی گلابرگ (حدود 500 پیش از میلاد) در موزه و مرکز پژوهشی Keltenwelt am Glauberg به نمایش گذاشته شده است

تاریخ‌گذاری رادیوکربن و گونه‌شناسی اشیاء باستانی تأیید نشان داده که این تدفین به حدود 480 تا 450 پیش از میلاد تعلق دارد. این دوره مقارن با گذار از فرهنگ هالشتات به فرهنگ لاتِن است؛ روزگاری که هنر سلتی و ساختارهای اجتماعی آن بسیار پیچیده‌تر شد.

مترجم: زهرا ذوالقدر