به نظر میرسد دور سوم مذاکرات غیر مستقیم آمریکا و ایران در ژنو علیرغم طولانی و پیچیده بودن، با پیشرفت نسبی همراه بوده و طرفین تصمیم دارند برای نیل به توافق نهایی، مذاکرات را ادامه دهند.
اظهار نظرهای طرفین و وزیر امور خارجه عمان نیز موید این پیشرفت نسبی است و در آنها، امید به وجود عناصر تشکیل دهنده برای توافق وجود دارد.
در این رابطه به چند نکته میتوان اشاره کرد.۱. ارزیابی این دور از مذاکرات نشان میدهد که اراده طرفین بر این استوار است که در شرایط مبتنی بر احترام متقابل و بدون تهدید و ارعاب، به دنبال توافق عادلانه و تامین کننده منافع دو طرف باشند. برگزاری مذاکرات فنی و سپس کارشناسی در روزهای آینده در سطح رؤسای هیأتها و سطح فنی و تخصصی حایز اهمیت است.
۲. موضوع اصلی گفت و گوها، متمرکز بر برنامههای هستهای ایران بود و طرف آمریکایی نیز از توقف این برنامهها سخن نگفت. ایران عضو سازمان بینالمللی انرژی اتمی و پیمان انپیتی است و از حق غنیسازی برخوردار است و بر حق خود تاکید دارد. اگر آمریکاییها این حق را به رسمیت بشناسند میتوان درباره صلحآمیز بودن غنیسازی به آنها اطمینان داد.
۳. پر رنگ بودن بحث لغو تحریمهای ظالمانه علیه ایران و ورود به جزییات این موضوع، نقطه برجسته و مثبت این دور از مذاکرات بود. ایران بطور قطع خواستار لغو تحریمهای ظالمانه آمریکاست و حضور ومعاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امورخارجه در این مذاکرات نشان از اراده تیم مذاکره برای قطعیت بخشیدن به لغو تحریمهای اقتصادی دارد.
۴. حضور آقای گروسی و ورود آژانس بین المللی بصورت فنی و نه با انگیزههای سیاسی میتواند در روند مذاکرات تأثیر مثبت بگذارد. در عین حال تداوم جانبداری آژانس از رویکردهای منفی و غیرقانونی آمریکا نسبت به برنامههای هستهای ایران، ممکن است مانعی جدی در مسیر دستیابی به یک توافق مرضی الطرفین باشد.
۵. تنها مخالف دستیابی به توافق میان ایران و آمریکا، رژیم صهیونیستی است وقطعا اسراییل از هر اقدامی برای ایجاد خلل در مذاکرات اجتناب نخواهد کرد. اگر ترامپ بتواند منافع ملی آمریکا را از منافع رژیم اشغالگر و شخص نتانیاهو، جدا کند، گامی بلند در جهت مصالح کشور خود برداشته و مسیر توافق را هموار خواهد ساخت.
۶. جمهوری اسلامی همواره از مذاکره با کشورها برای جلوگیری از تنش و جنگ و ایجاد امنیت و صلح استقبال کرده است. در مذاکره غیر مستقیم با آمریکا نیز مواضع ایران کاملا روشن و مبتنی بر عقلانیت و قانونمندی است. اگر آمریکا واقعا به دنبال این باشد که از عدم حرکت ایران به سمت ساخت بمب هستهای، اطمینان حاصل کند، میتواند اطمینانهای لازم را از طرف ایرانی کسب کند.
باید مقامات آمریکایی به این جمع بندی رسیده باشند که ارعاب، تهدید و نمایشهای نظامی در آبهای آزاد، نمیتواند مردم ایران را مرعوب و از دفاع از حقوق خود منصرف کند. چاره کار آمریکا در تفوق عقلانیت و منطق بر زورگویی و زیاده خواهی و همچنین احترام به منافع طرف مقابل است.
*سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان
