نکاتی برای حفظ سلامت موادغذایی در شرایط بحرانی

بیماری‌های منتقله از غذا یک مشکل سلامت عمومی رو به رشد در دنیا است و رعایت برخی نکات به منظور پیشگیری از ابتلا به این بیماری‌ها در شرایط بحرانی ضروری است.

به گزارش ایسنا، مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، گزاره «پیشگیری از بیماری‌های منتقله از غذا در شرایط اضطراری» را منتشر کرد.

بیماری‌های منتقله از غذا یک مشکل سلامت عمومی رو به رشد در دنیا است. بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، سالانه حدود 600 میلیون نفر (تقریبا 1 نفر به ازاء هر 10 نفر) بر اثر خوردن غذای آلوده بیمار می‌شوند همچنین 420 هزار نفر جان خود را از دست می‌دهند. 

آمار و ارقام بیانگر این است سالانه نزدیک به 1٫7 میلیارد مورد اسهال در دوران کودکی رخ می‌دهد و حدود 443هزار و 832 کودک کمتر از 5 سال در اثر ابتلا به اسهال جان می‌دهند.

عواملی مانند درگیری‌ها، جابجایی جمعیت‌ها، بلایای طبیعی و تغییرات آب‌وهوایی می‌توانند افزایش خطر وقوع بیماری‌های منتقله از آب‌وغذا مانند «وبا» را به همراه داشته باشند. 

در شرایط بحرانی ممکن است دسترسی به غذای ایمن با مشکل مواجه شود یا افراد مقدار قابل‌توجهی مواد غذایی تهیه و در شرایط نامناسب نگهداری کنند. این امر، افزایش بروز بیماری‌های منتقله از غذا را به همراه خواهد داشت. آلودگی موادغذایی ممکن است در هر یک از مراحل تولید تا مصرف رخ دهد و می‌تواند به دنبال آلودگی‌های محیطی مانند آلودگی آب، خاک و هوا یا ناشی از ذخیره‌سازی و فرآوری غیربهداشتی موادغذایی باشد.

موادغذایی از نظر سرعت فسادپذیری

تهیه غذای سالم و پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های منتقله از غذا،مستلزم رعایت چند نکته است. موادغذایی از نظر سرعت فاسدشدن به سه دسته تقسیم می‌شوند. «موادغذایی با سرعت فسادپذیری بالا» مانند تخم‌مرغ، شیر، گوشت،ماهی، مرغ، شیرنی‌جات، برنج پخته و سایر موادغذایی حیوانی که باید برای مدت کوتاه و فقط در یخچال نگهداری کرد.

موادغذایی «نیمه‌ فسادپذیر» مانند سبزیجات و میوه‌ها که می‌توان آنها را در هوای خنک و خارج از یخچال برای مدت کوتاهی نگهداری کرد و این موادغذایب را در هوای گرم باید در یخچال قرار داد. همچنین موادغذایی «دیر فاسدشونده» مانند حبوبات، دانه‌های غلات خشک، گندم و برنج را می‌توان در شرایط مناسب برای مدتی طولانی نگهداری کرد.

نکاتی برای پیشگیری از بیماری‌های منتقله با غذا

شستن صحیح و مرتب دست‌ها

رعایت برخی نکات به منظور پیشگیری از ابتلا به بیماری واگیر و تهیه غذای سالم ضروری است. شستن دست‌ها، یکی از این موارد است. قبل از تهیه غذا، پیش از سرو غذا و پیش از خوراندن غذا به کودکان می‌بایست دست‌ها به دقت با آب و صابون شسته شوند.

 در صورت عدم دسترسی به آب و صابون، می‌توان از محلول‌های ضدعفونی‌کننده دست بر پایه الکل استفاده کرد. همچنین شستن دست‌ها پس از هربار اجابت مزاج لازم است و دستها به طور صحیح با آب و صابون شسته شوند. شستن صحیح دست‌ها می‌تواند از ابتلا به بیماری‌هایی مانند وبا و اسهال خونی جلوگیری کند.

استفاده از منابع آبی سالم

استفاده از آب و مواد اولیه سالم، راه دیگر پیشگیری از بیماری است. استفاده از آب سالم برای آماده سازی موادغذایی به اندازه استفاده از آب سالم برای نوشیدن اهمیت دارد. اگر کوچک‌ترین شکی درباره ایمنی منبع تأمین آب وجود دارد، می‌بایست جوشانده شود؛ به ویژه آبی که برای تهیه غذای کودکان بکار می‌رود. استفاده از آب‌هایی که بهداشتی نیستند برای شستشو نیز مناسب نیست؛ به طور مثال، شستن ظروف در آب نهر و رودخانه به دلیل اینکه ممکن است آلودگی میکروبی یا شیمیایی داشته باشند، صحیح نیست.

موادغذایی به طور کامل پخته شود

پختن غذا به طور کامل غز دیگر توصیه‌های پیشگیری از بیماری‌های واگیر منتقله از غذا است. غذا، می‌بایست قبل از مصرف به طور کامل پخته شود. موادغذایی خام مانند گوشت‌ها و تخم مرغ ممکن است به عوامل بیماری‌زا آلوده باشند که این عوامل بیماری‌زا را می‌توان با پخت کامل از بین برد. فرایند پخت تمام قسمت‌های ماده غذایی شامل قسمت‌های سطحی تا بخش‌های مرکزی به عنوان مثال قسمت‌هایی از گوشت‌ها که نزدیک استخوان هستند باید به دمای حداقل 70 درجه سانتیگراد رسیده و کاملا پخته شوند.

جداسازی موادغذایی خام و پخته

جداسازی موادغذایی خام و پخته، یک راهکار دیگر برای پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های واگیر منتقله از موادغذایی است. موادغذایی پخته ممکن است با کوچکترین تماس با موادغذایی خام، آلوده شوند. این آلودگی می‌تواند در اثر تماس مستقیم مانند تماس گوشت ماکیان خام با مواد غذایی پخته یا تماس غیر مستقیم باشد. به منظور پیشگیری از آلودگی غیرمستقیم، تخته برش یا چاقویی که برای برش یا آماده سازی مواد خام مانند مرغ یا گوشت خام استفاده می‌شود، قبل از استفاده برای برش یا آماده سازی مواد غذایی پخته شده به دقت شست.

نگهداری صحیح موادغذایی ضروری است

نگهداری موادغذایی در دمای مناسب، توصیه دیگر برای پیشگیری از ابتلا به بیماری است. مواد غذایی باید در یخچال نگهداری شوند و از نگهداری طولانی‌مدت غذای پخته در دمای محیط خودداری کرد. اگر باقیمانده غذا نگهداری می‌شود، شرایط نگهداری به گونه ای باشد که ماده غذایی داغ نزدیک یا بالای 60 درجه سانتیگراد یا سرد نزدیک یا زیر 10 درجه سانتیگراد نگه داشته شود.

وقتی ماده غذایی در دمای محیط باشد، میکروب‌ها در آن شروع به تکثیر می‌کنند؛ هر چه این ماده غذایی، زمان بیشتری در دمای محیط باقی بماند خطر بیشتر است. این نکته را نیز به خاطر داشته باشید که مواد غذایی که قبلا پخته شده اند را قبل از مصرف باید مجدداً به طور کامل حرارت داد.

گرم‌کردن مجدد ماده غذایی باید به گونه‌ای باشد که تمام قسمت‌های آن کاملا داغ شده و به دمای حداقل 70 درجه سانتیگراد برسد.

دور از دسترس بودن موادغذایی از حیوانات و حشرات

همچنین دور نگه‌داشتن مواد غذایی از دسترس حشرات و جوندگان نیز توصیه می‌شود. حیوانات به طور دائم میکروب‌هایی که عامل بروز بیماری‌ها با منشا مواد غذایی هستند با خود حمل می‌کنند. نگهداری مواد غذایی در ظروف دربسته، بهترین راه برای دور نگه داشتن مواد غذایی از دسترس حیوانات و حشرات است.