شناسه : ۲۹۸۸۳۸۰ - پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴ ساعت ۰۱:۲۲
جنگ افزار
میل-۲۸؛ شکارچی شب که بیسروصدا وارد معادلات هوایی ایران شد
در سالهایی که نبردهای مدرن بیش از هر زمان دیگری به میدان ترکیب فناوری، دقت و برتری اطلاعاتی منتقل شدهاند، ورود یک بالگرد تهاجمی سنگین به سازمان رزم، صرفاً اضافه شدن یک پرنده جدید نیست؛ اعلام تغییر در دکترین است.
به گزارش تابناک : میل-۲۸ که در ادبیات نظامی با نام «هاوک شب» یا «Night Hunter» شناخته میشود، محصول مستقیم تجربه تلخ و آموزنده شوروی از جنگ افغانستان است؛ جایی که ضعف بالگردهای تهاجمی در برابر تهدیدات زمینی، آتش سبک، دوشپرتابها و عملیات شبانه بهوضوح آشکار شد. روسها به این جمعبندی رسیدند که بالگرد تهاجمی آینده باید همزمان چند ویژگی کلیدی را در خود جمع کند: بقاپذیری بالا، قدرت آتش سنگین، توان عملیات در شب و هوای نامساعد، و استقلال عملیاتی از زیرساختهای گسترده. میل-۲۸ نتیجه همین نگاه است؛ پرندهای که از ابتدا برای «ماندن در میدان» طراحی شد، نه فقط زدن و رفتن.
در طراحی بدنه میل-۲۸، مفهوم زرهپوش بودن بهمعنای واقعی کلمه اجرا شده است. کابین خلبان و کمکخلبان در یک ساختار تیتانیومی مستقل قرار دارند که در برابر گلولههای کالیبر متوسط مقاومت میکند. شیشههای جلویی ضدگلولهاند و آرایش دو نفره کابین بهصورت پشتسرهم، دید و تمرکز عملیاتی را افزایش میدهد. موتورهای دوگانه با فاصله از یکدیگر جانمایی شدهاند تا اصابت به یکی، منجر به از دست رفتن کامل پرنده نشود؛ منطقی که مستقیماً از میدان نبرد آمده، نه از میز طراحی. قلب تهاجمی میل-۲۸، توپ ۳۰ میلیمتری متحرک آن است؛ سلاحی با قدرت تخریب بالا که برای درگیری نزدیک، پشتیبانی آتش و شکار اهداف زرهی سبک و نیمهسنگین طراحی شده. این توپ، برخلاف بسیاری از نمونههای غربی که بیشتر نقش نمادین دارند، بخشی از دکترین عملیاتی بالگرد است و بهصورت واقعی در نبردهای سوریه و اوکراین آزموده شده است. در کنار توپ، موشکهای ضدزره هدایتشونده، راکتهای غیرهدایتشونده و قابلیت حمل ترکیبی از تسلیحات، میل-۲۸ را به یک پلتفرم چندمنظوره تبدیل میکند؛ نه صرفاً یک شکارچی تانک، بلکه یک ابزار پشتیبانی نزدیک تمامعیار. اما آنچه میل-۲۸ را از بسیاری از بالگردهای نسل قبل متمایز میکند، توان عملیات شبانه و همهجوی آن است. سامانههای اپتیکی و حرارتی، رادار بالای ملخ در برخی نسخهها، و یکپارچگی سیستمهای ناوبری و هدفگیری، به خدمه اجازه میدهد در شرایطی پرواز و درگیری کنند که برای بسیاری از پرندهها عملاً غیرممکن است.
این ویژگی برای کشوری مانند ایران، با جغرافیای متنوع، مرزهای طولانی و سناریوهای بالقوه نبرد نامتقارن، یک مزیت راهبردی محسوب میشود. ورود میل-۲۸ به سازمان رزم ایران، اگرچه با سکوت رسانهای و بدون هیاهوی تبلیغاتی همراه بوده، اما از منظر تحلیلی قابل توجه است. نیروی بالگردی ایران سالهاست بر ترکیبی از پرندههای قدیمی اما ارتقایافته، تجربه عملیاتی بالا و بومیسازی تجهیزات تکیه دارد. اضافه شدن یک بالگرد تهاجمی سنگین مدرن، نشاندهنده تمایل به پر کردن شکافهایی است که در حوزه پشتیبانی نزدیک هوایی، شکار زرهی و عملیات شبانه وجود داشته است. این انتخاب، بیش از آنکه یک خرید صرف باشد، یک پیام دکترینال دارد: تمرکز بر افزایش قدرت ضربه در میدانهای پیچیده و پرریسک. از منظر تطبیق با نیازهای ایران، میل-۲۸ پرندهای «سازگار» است.
این بالگرد برای کار در شرایط سخت، با نگهداری میدانی سادهتر نسبت به برخی نمونههای غربی طراحی شده و وابستگی کمتری به زنجیره لجستیکی پیچیده دارد. تجربه ایران در نگهداری و ارتقای پرندههای روسی و شرقی، از می-۱۷ گرفته تا سوخوها، بستر مناسبی برای جذب عملیاتی میل-۲۸ فراهم میکند. علاوه بر این، امکان بومیسازی بخشی از تسلیحات، سامانههای ارتباطی و حتی ارتقای نرمافزاری، میل-۲۸ را به گزینهای منعطف تبدیل میکند. در سطح منطقهای، حضور میل-۲۸ در ناوگان ایران معادلاتی فراتر از مرزها ایجاد میکند. این بالگرد در سناریوهای دفاعی، نقش بازدارنده دارد؛ چراکه توان شکار زرهی، پشتیبانی نزدیک و واکنش سریع را بهصورت همزمان فراهم میکند. در سناریوهای بحران، میل-۲۸ میتواند شکاف میان نیروهای زمینی و هوایی را پر کند؛ همان نقطهای که در جنگهای مدرن بیشترین تلفات و تصمیمات سرنوشتساز رقم میخورد.
نکته مهم اینجاست که میل-۲۸ برای «نمایش» طراحی نشده است. این بالگرد زیبا نیست، ظریف نیست و حتی در نگاه اول شاید خشن و زمخت به نظر برسد؛ اما دقیقاً همین زمختی، فلسفه وجودی آن است. پرندهای که قرار است در ارتفاع پایین، زیر آتش، در شب، و در شرایطی پرواز کند که خطا به معنای سقوط است. این منطق طراحی، با نگاه ایران به جنگهای آینده همخوانی دارد؛ جنگهایی که احتمالاً کوتاه، پرشدت، چندلایه و غیرقابل پیشبینی خواهند بود.
میل-۲۸ را باید نه بهعنوان یک «افزوده لوکس» به ناوگان، بلکه بهعنوان یک ابزار کار دید؛ ابزاری که اگر بهدرستی در دکترین، آموزش و پشتیبانی ادغام شود، میتواند تأثیری فراتر از تعدادش بگذارد. تجربه نشان داده که در میدان واقعی، همیشه تعداد پرندهها تعیینکننده نیست، بلکه میزان انطباق آنها با سناریوی نبرد است. میل-۲۸، دستکم روی کاغذ و بر اساس تجربههای میدانی جهانی، دقیقاً برای همان سناریوهایی ساخته شده که ایران سالهاست آنها را جدی میگیرد.
