تصاویر؛ ۸ کمپانی اصلی تولیدکننده هواپیمای مسافربری و تعداد فروندهای تحویل داده شده هر کدام

برآورد تعداد هواپیماهای مسافربری که یک شرکت تولید کرده، پیچیده و دشوار است. صنعت هواپیماسازی دائماً درگیر ادغام‌ها و تغییرات محیطی است (برای مثال خرید CSeries توسط ایرباس). برای مثال، کمپانی داگلاس و سپس مک‌دانل داگلاس یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان هواپیما بود، اما در سال 1997 با بوئینگ ادغام شد و اکنون بوئینگ تولیدات رقیب سابق خود را نیز بر عهده دارد.

ایرباس جوان‌تر از بوئینگ بوده، اما این شرکت هم از هیچ شکل نگرفته و نتیجه چندین ادغام است. در این فهرست ممکن است هواپیماها دو بار شمرده شوند، زیرا هم اعداد ادعایی بوئینگ (با احتساب تولیدات مک‌دانل داگلاس) و هم مک‌دانل داگلاس قبل از ادغام لحاظ شده است. در ادامه با شرکت‌هایی که بیشترین تعداد هواپیماهای مسافربری را تولید کرده‌اند، آشنا می‌شویم.

Fokker

حدود 570 فروند هواپیمای مسافربری

شرکت مشهور هلندی فوکر، حدود 570 جت مسافربری تولید کرده است. این هواپیماها شامل Fokker F28 Fellowship با 241 فروند ساخته شده، Fokker 70 با 47 فروند و Fokker 100 با حدود 280 فروند است. فوکر در سال 1996 ورشکسته و از کسب‌وکار خارج شد. دیگر تولیدکنندگان هواپیما که در این فهرست جا نگرفته‌اند، شامل Convair (با حدود 413 جت تولید شده) و لاکهید (با 250 جت تحویل شده) هستند. این هواپیماهای مسافربری شامل Convair 880، Convair 990 Coronado و L-1011 TriStar می‌شوند.

یکی دیگر از رقبا برای رتبه هشتم، کمپانی ایلیوشین است. ایلیوشین یکی از تولیدکنندگان اصلی هواپیماهای مسافربری در دوران اتحاد جماهیر شوروی بود. این شرکت حدود 292 فروند Il-62، 106 فروند Il-86 و 34 فروند Il-96 تولید کرد که جمعاً حدود 432 هواپیمای مسافربری می‌شود. Ilyushin همچنین Il-76 را به عنوان هواپیمای باربری استراتژیک تولید می‌کرد (بیش از 1,000 فروند)، اما این هواپیما عمدتاً نظامی بوده و نسخه مسافری Il-76PS در محاسبه لحاظ نشده است. در حال حاضر، با تشدید تحریم‌های روسیه، ایلیوشین تلاش می‌کند نسخه توربوپراپ Il-114 را دوباره به تولید بازگرداند، اما به عنوان یک هواپیمای توربوپراپ منطقه‌ای، در این فهرست جای نمی‌گیرد. در آمریکا، لاکهید هواپیمای غول پیکر C-5 Galaxy را برای نیروی هوایی آمریکا توسعه داد و قصد داشت آن را به یک هواپیمای مسافری تبدیل کند، اما هرگز موفق نشد و توسط Boeing 747 از رقابت خارج شد.

British Aerospace / de Havilland / Hawker Siddeley

حدود 805 فروند هواپیمای مسافربری

British Aerospace (BAe و پیشینیان آن، de Havilland، Hawker Siddeley و BAC، چند هواپیمای مسافربری شاخص تولید کردند. خط تولید این شرکت یکی از پیچیده‌ترین خطوط تولید هواپیماهای جت در جهان است. امروزه بریتانیا دیگر هواپیمای مسافربری کامل تولید نمی‌کند، اما یکی از بزرگ‌ترین صنایع هوافضای جهان را دارد و دی‌ان‌ای بریتانیایی در بسیاری از هواپیماهای مسافربری و نظامی غربی دیده می‌شود.

به طور کلی تخمین زده می‌شود که این خط تولید حدود 805 جت مسافربری ساخته باشد. این شامل 114 فروند de Havilland Comet (اولین هواپیمای مسافربری جت جهان)، 127 فروند Hawker Siddeley Trident، حدود 387 فروند BAe / Avro RJ و 244 فروند British Aircraft Corporation (BAC) One-Eleven است. 54 فروند دیگر نیز تحت مجوز در رومانی ساخته شد که در صورت اضافه شدن، مجموع به 862 فروند می‌رسد.

هواپیمای Hawker Siddeley Trident رقیب Boeing 727 بود، در حالی که BAe / Avro RJ یکی از موفق‌ترین جت‌های مسافربری بریتانیایی به شمار می‌رود. امروزه BAE Systems جانشین British Aerospace، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های هوافضا و دفاعی جهان است، اما هواپیمای مسافربری تولید نمی‌کند.

Bombardier

حدود 1,950 فروند هواپیمای مسافربری

Bombardier یک نمونه عبرت‌آموز برای تولیدکنندگان هواپیما در زمینه توسعه جت‌های جدید است. توسعه یک جت جدید بسیار پرهزینه و پرریسک است. Bombardier جت منطقه‌ای CSeries را توسعه داد، اما هزینه‌های آن شرکت را به مشکل انداخت، به طوری که مجبور شد آن را به ایرباس بفروشد که اکنون به عنوان A220 شناخته می‌شود.

بمباردیه سپس به‌طور کامل از صنعت هواپیماهای مسافربری خارج شد و تمرکز خود را روی جت‌های تجاری (Business Jets) گذاشت. با این حال، این شرکت به لطف خانواده CRJ، که حدود 1,945 فروند از آن تحویل داده شد، رتبه ششم این فهرست را کسب کرده است. همچنین پنج فروند CSeries ساخت این کمپانی به مشتریان تحویل داده شد و بقیه حدود 455 فروند توسط ایرباس تحت نام A220 تولید شد.

برنامه CRJ در سال 2020 توسط Mitsubishi Heavy Industries خریداری شد. بمباردیه به تکمیل سفارش‌های باقی‌مانده برای صاحبان جدید ادامه داد، اما اکنون این هواپیما دیگر تولید نمی‌شود. همچنین بمباردیه خانواده توربوپراپ Q Series را به De Havilland Canada فروخت.

Tupolev

حدود 2,350 فروند هواپیمای مسافربری

توپولف بزرگ‌ترین تولیدکننده هواپیماهای مسافربری در اتحاد جماهیر شوروی بود. با تحریم‌های غرب علیه روسیه، توپولف دوباره تولید Tu-204/214 قدیمی خود را از سر گرفته است. ممکن است این شرکت در سال 2025 تنها یک فروند هواپیمای مسافربری به مشتریان تحویل دهد، هرچند احتمال دارد تحویل این هواپیما (Tu-204/214) به 2026 موکول شود.

توپولف همچنین به دلیل تولید هواپیمای شکست‌خورده مافوق صوت Tu-144 معروف است. در طول تاریخ، این شرکت حدود 1,000 فروند Tu-154، حدود 850 فروند Tu-134، 200 فروند Tu-104، 164 فروند Tu-124، حدود 90 فروند Tu-204/214 و 16 فروند Tu-144 تولید کرده است. با حذف هواپیماهای توربوپراپ، مجموع تولید این کمپانی به حدود 2,350 فروند می‌رسد.

امروزه توپولف بخشی از United Aircraft Corporation روسیه است که شامل Ilyushin، Irkut، Mikoyan، Sukhoi، Tupolev و Yakovlev می‌شود. پس از پایان جنگ سرد و باز شدن بازار روسیه، تقاضای بین‌المللی برای هواپیماهای مسافربری توپولف کاهش یافت، زیرا ایرلاین‌ها به سمت هواپیماهای برتر بوئینگ و ایرباس رفتند.

Embraer

حدود 3,100 فروند هواپیمای مسافربری

Embraer برزیل در بازار جت‌های منطقه‌ای (Regional Jet) در جهان پیشتاز است. این شرکت بیش از 1,800 فروند از خانواده E-Jets E1 و E2 تحویل داده و مجموعاً 1,871 تحویل تا زمان نوشتن این مقاله ثبت کرده است. همچنین خانواده ERJ Embraer حدود 1,240 تحویل شده دارد که تولید آن تا سال 2020 به پایان رسید.

در مجموع، حدود 3,100 از این دو خانواده هواپیماهای مسافربری جت منطقه‌ای به مشتریان تحویل داده شده است. خانواده E-Jet تنها جت مسافربری است که هنوز توسط امبرائر تولید می‌شود و شامل مدل‌های E170، E175، E190، E195، E190-E2 و E195-E2 است.

امبرائر تاکنون 2,328 سفارش قطعی برای این خانواده دریافت کرده و 437 فروند در لیست سفارشات باقی‌مانده است. سفارشات باقی‌مانده شامل 208 فروند E175، حدود 39 فروند E190-E2 و 190 فروند E195-E2 است. نزدیک‌ترین رقیب این خانواده، خانواده Airbus A220 (قبلاً Bombardier CSeries) است.

Douglas / McDonnell Douglas

حدود 3,500 فروند هواپیمای مسافربری

داگلاس در سال 1967 با مک‌دانل و سپس در سال 1997 با بوئینگ ادغام شد. هواپیماهای این شرکت شامل DC-8، DC-9، DC-10، MD-80، MD-90 و MD-11 بود، اگرچه Boeing 717 در این فهرست نیست، زیرا تحت برند بوئینگ تولید شد. خانواده DC-9 محبوب‌ترین نوع جت تولیدی شرکت بود که بیش از 2,400 فروند از آن تحویل داده شد.

خانواده DC-9 شامل MD-80، MD-90 و Boeing 717 است. بوئینگ تولید هواپیماهای مک‌دانل داگلاس را در آمار خود لحاظ می‌کند که مجموعاً به 3,485 فروند می‌رسد. پس از ادغام در 1997، بوئینگ تولید هواپیماهای مک‌دانل داگلاس را متوقف کرد، زیرا نگران رقابت با خط تولید خود بود، به جز در مورد MD-95 (که مدتی بعد به 717 تغییر نام داد).

مک‌دانل داگلاس زمانی یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان هواپیماهای مسافربری بود و یکی از رقبای اصلی بوئینگ محسوب می‌شد. امروزه هواپیماهای این شرکت عمدتاً به عنوان باربر (Freighter) در حال پرواز هستند و بیش از پیش از سرویس مسافری خارج شده‌اند. Boeing 717 همچنان توسط خطوط هوایی Delta و Hawaiian در مسیرهای مسافری برنامه‌ریزی شده استفاده می‌شود.

Airbus

حدود 16,500 فروند هواپیمای مسافربری

ایرباس با وجود اینکه از نظر مجموع تحویل‌ها پشت سر بوئینگ است، اکنون بزرگ‌ترین تولیدکننده هواپیمای مسافربری جهان به شمار رفته و حدود 55 درصد از سهم بازار این صنعت را در اختیار دارد، در حالی که سهم بوئینگ حدود 40 درصد است. موفقیت ایرباس تا حدی به دلیل موفقیت خانواده A320 است که به تازگی از 737 پیشی گرفته است، اگرچه 737 حدود 20 سال زودتر تولید شد.

بیشترین هواپیماهای تحویلی ایرباس خانواده A320 با حدود 12,000 فروند است. پس از آن، خانواده A330 با حدود 1,650 فروند، خانواده A300/A310 با 816 فروند و A350 با بیش از 682 فروند قرار دارند. ایرباس همچنین تعداد کمتری از نسخه‌های A380، A340 و A220 تحویل مشتریان داده است.

Boeing

حدود 25,750 فروند هواپیمای مسافربری

تعداد جت‌های مسافربری تحویلی بوئینگ بیش از هر شرکت دیگری است و جای تعجب ندارد. بوئینگ قدیمی‌ترین تولیدکننده هواپیما است که تقریباً به شکل پیوسته فعالیت کرده است. طبق آمار خود بوئینگ، مجموعاً حدود 25,000 جت مسافربری تولید این شرکت تولید شده که نیمی از آن‌ها متعلق به خانواده Boeing 737 (حدود 12,000 فروند) است.

سایر هواپیماهای رایج این شرکت شامل حدود 1,000 فروند Boeing 707، حدود 1,800 فروند Boeing 727، حدود 1,050 فروند Boeing 757، حدود 1,300 فروند Boeing 767، حدود 1,800 فروند Boeing 777 و 1,200 فروند Boeing 787 است. مجموع هواپیماهای تحویلی این شرکت از سال 1958 تاکنون 25,744 فروند است. این آمار شامل هواپیماهای تولیدی مک‌دانل داگلاس نیز می‌شود، یعنی DC-8، DC-9، DC-10، MD-11، MD-80 و MD-90 با مجموع 3,485 فروند. اگر هواپیماهای مک‌دانل داگلاس لحاظ نشود، بوئینگ تحت برند خود حدود 22,259 هواپیما تحویل مشتریان داده است، شامل Boeing 717 (MD-95) که پس از ادغام توسط بوئینگ تولید شد.

رتبه سازنده تعداد هواپیماهای تجاری تحویل شده معروف‌ترین هواپیماها

1	Boeing	25,750	707, 717 (MD-95), 727, 737, 757, 767, 777, 787, DC-8, DC-9, DC-10, MD-11, MD-80, MD-90
2	Airbus	16,500	A220 (CSeries), A300/A310, A320, A330, A340, A350, A380
3	Douglas / McDonnell Douglas	3,500	DC-8, DC-9, DC-10, MD-80, MD-90, MD-11
4	Embraer	3,100	E-Jets (E170, E175, E190, E195, E190-E2, E195-E2), ERJ family
5	Tupolev	2,350	Tu-104, Tu-124, Tu-134, Tu-154, Tu-204/214, Tu-144
6	Bombardier	1,950	CRJ family, CSeries (اکنون A220), Q Series
7	British Aerospace / de Havilland / Hawker Siddeley / BAC	805	de Havilland Comet, Hawker Siddeley Trident, BAe/Avro RJ, BAC One-Eleven
8	Fokker	570	F28 Fellowship, Fokker 70, Fokker 100
9	Ilyushin	432	Il-62, Il-86, Il-96

منبع: روزیاتو