فرادید؛ عکاس حیاتوحش، اِلیو دِلا دِرِرا، هزاران ردپای دایناسور را در پارک ملی اِستِلویو در شمال ایتالیا کشف کرده است. او در حال برپا کردن دوربینهایش برای عکاسی از گوزنها و کرکسها بود که این ردپاها را روی دیوارهای کمابیش عمودی از سنگ مشاهده کرد. بزرگترین شگفتی، شمار آنها بود: نزدیک 20 هزار ردپا که در امتداد پنج کیلومتر صخرهی شیبدار کشیده شدهاند.
به گزارش فرادید، کریستیانو دال ساسو، دیرینشناس موزه تاریخ طبیعی میلان، گفته: «این یکی از بزرگترین و قدیمیترین محوطههای ردپا در ایتالیاست و از دید من در 35 سال گذشته، یکی از تماشاییترین نمونهها به شمار میآید.» اکنون چندین گروه پژوهشی در حال بررسی این مجموعه چشمگیر از ردپاهایی با قدمت 210 میلیون سال هستند.
این مکان یکی از غنیترین محوطههای دیرینشناسیِ کشفشده از دوره تریاسیک به شمار میآید. عرض برخی ردپاها به 40 سانتیمتر میرسد و بسیاری از آنها آثار روشن انگشتان و چنگالها را دارند. دانشمندان بر این باورند که این ردها وابسته به گلههایی از گیاهخواران بزرگِ دوپا بودهاند (شاید پروساروپودها)؛ دایناسورهای گردندرازی که میتوانستند بیش از 10 متر طول و چندین تُن وزن داشته باشند.
گلههایی از دایناسورهای با جثه متوسط
به گفته دال ساسو: «شمار ردپاها و همراستایی آنها روی سطح سنگ شواهد روشنی از حرکت گلهها در گروههای هماهنگ ارائه میدهد و همچنین نشانههایی از رفتارهای پیچیدهتر مانند تجمع گروهی جانوران به شکل دایره، شاید برای دفاع دیده میشود.»
تصویرسازی هنری از یک گله پروساروپود
در دوره تریاسیک، آنچه امروز به شکل یک دیواره عمودی سنگی دیده میشود، شاید تالابی گرم یا دشت جزرومدی بوده که دایناسورها میتوانستند از آن عبور کنند. ردپاهای آنها در رسوبات نرم بهتدریج به سنگ تبدیل شده و حالا با جابهجایی صفحات زمین در طول میلیونها سال، در ارتفاعی بیش از 2000 متر از سطح دریا قرار دارند. این جابهجایی در جریان شکلگیری رشتهکوه آلپ رخ داده؛ زمانی که صفحه تکتونیکی آفریقا به سمت شمال حرکت کرد و با صفحه اوراسیا برخورد کرد.
دسترسی به این ردپاها دشوار است و در عمل تنها کوهنوردان میتوانند به آنها برسند. از اینرو، پژوهشگران برای مطالعه عمیقتر از پهپادها و فناوریهای سنجش از دور استفاده خواهند کرد. دال ساسو گفته: «پژوهش واقعی از سال 2026 آغاز خواهد شد.»
جدای هیجان ناشی از این کشف، نگرانیهایی هم مطرح شده است. این ردپاها نزدیک مرز سوئیس و کمابیش نزدیک بورمیو، محل اسکی آلپاین برای المپیک زمستانی پیشِ رو قرار دارند. کارشناسان هشدار میدهند که باوجود دشواری دسترسیِ عمومی به دلیل موقعیت نامتعارف، این محوطهی شکننده همچنان باید با دقت بسیار محافظت شود.
مترجم: زهرا ذوالقدر
