در بورس دوشنبه چه گذشت؟
معاملات روز دوشنبه تحتتاثیر انتشار اخبار مثبت از صنایع مختلف و گزارشهای کدال، در کنار اصلاح برخی سیاستهای ارزی، با هیجان بالایی از سوی خریداران دنبال شد. نماگر اصلی بازار سهام دیروز با عبور از سقف 4میلیون و 160هزارواحدی ثبتشده در 7دیماه، وارد محدودههای جدیدی شد و با رشد 2.58درصدی، یکی از کمسابقهترین صعودهای روزانه خود را تجربه کرد؛ رشدی که در بازه 152روز گذشته مشاهده نشده بود.
در همین حال، شاخصکل هموزن نیز با افزایش 1.69درصدی و پس از یک روز وقفه، بار دیگر به بالای مرز 1.1میلیون واحد بازگشت.
بر اساس محاسبات «دنیایاقتصاد» با وجود قفلشدن بخش قابلتوجهی از بازار در صفهای خرید، ارزش معاملات خرد از مرز 14همت عبور کرد که نشاندهنده تداوم جریان تقاضا در بازار است. در همین حال، حقیقیها در دومین روز معاملاتی هفته بیش از 4هزار و 226میلیاردتومان نقدینگی جدید وارد بازار کردند؛ مجموعه این تحولات، انتظارات مثبت نسبت به اثرگذاری سیاستهای جدید اقتصادی بر بازار سهام را تقویت کردهاست.
کار تقاضا بالا گرفت
در همان ساعات ابتدایی معاملات دیروز بیش از 250نماد بورسی با صف خرید همراه شدند و در ادامه، بر تعداد این نمادها افزوده شد؛ بهطوری که در پایان بازار، حدود 400نماد در صف خرید قرارگرفتند. صندوقهای اهرمی نیز با رشد مثبت 4درصدی قفل شدند. عمده نمادهای صفنشین به گروههای فولادی، پتروشیمی و پالایشی تعلق داشتند. همچنین بیش از 116نماد از محدوده منفی تابلو خارجشده و به سمت صف خرید حرکت کردند. با وجود این فضای هیجانی، ارزش معاملات روزانه به بیش از 14همت رسیدکه رقم قابلتوجهی محسوب میشود.از سوی دیگر، خروج 3.7همت پول حقیقی از صندوقهای درآمد ثابت، نشانداد بازار سهام بار دیگر به مقصدی جذاب برای نقدینگی سرگردان تبدیل شدهاست. بورس تهران در معاملات روز دوشنبه میزبان ورود 4هزار و 226میلیاردتومان پول حقیقی بود؛ این در حالی است که صندوقهای طلا، با وجود ثبت رشد قیمتی بیش از 4 و 5درصدی در ابتدای معاملات، تنها 350میلیاردتومان جذب نقدینگی داشتند.
اما دولت پس از چندین سال، سرانجام گامی عملی در مسیر کاهش رانت ساختاری ناشی از چندنرخیبودن ارز برداشت؛ رانتی که طی سالهای گذشته به یکی از مهمترین منشأهای ناکارآمدی، توزیع ناعادلانه منابع و انحراف نقدینگی در اقتصاد ایران تبدیل شدهبود. روز گذشته برای نخستینبار فاصله نرخ بازار اول توافقی با نرخ بازار دوم بهطور محسوسی کاهشیافت؛ اقدامی که بهگفته کارشناسان ارزی، میتواند بهعنوان مقدمهای برای حرکت تدریجی به سمت همگرایی نرخها و کاهش انگیزههای آربیتراژی تلقی شود. بانکمرکزی پیشتر در گزارشهای رسمی خود، تعدد نرخ ارز را یکی از عوامل اصلی بیثباتی انتظارات و اخلال در تصمیمگیری فعالان اقتصادی عنوان کردهبود. در همین چارچوب، خبر انتقال عرضه محصولات صنعت پتروشیمی از تالار اول به تالار دوم بورسکالا نیز اهمیت دوچندانی یافت. بر اساس تحلیلهای منتشرشده در گزارشهای تخصصی بازار سرمایه، این جابهجایی میتواند قیمتگذاری محصولات پتروشیمی را به واقعیتهای بازار نزدیکترکرده و شفافیت بیشتری در زنجیره عرضه ایجاد کند. واکنش سریع بازار سهام به این خبر، بهویژه در نمادهای بزرگ و شاخصساز، نشانداد که معاملهگران این تغییرات را نه صرفا یک تصمیم اجرایی، بلکه نشانهای از تغییر جهت سیاستگذار در مواجهه با رانتهای پنهان تلقی کردهاند، با اینحال بسیاری از تحلیلگران تاکید دارند تداوم این مسیر و پرهیز از مداخلات مقطعی، شرط اصلی اثرگذاری پایدار این سیاستها بر بازار ارز و بورس خواهد بود.
بهنظر میرسد اصلاح تدریجی سیاستهای ارزی و کاهش قیمتگذاریهای دستوری، میتواند انتظارات فعالان بازار سرمایه نسبت به تداوم روند صعودی بورس را تقویت کند؛ مشروط بر آنکه ریسکهای سیاسی، معادلات سرمایهگذاران را با شوکهای جدید مواجه نکند.
موتور تازه برای رشد بورس روشن شد
کامل ابراهیمیان، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه، در ارزیابی وضعیت فعلی بازار گفت: «اگر ریسکهای سیستماتیک را کنار بگذاریم، اتفاق بزرگ رخداده، واقعیشدن ارز در اقتصاد تصمیم بزرگی است که دولت اتخاذ کردهاست. حذف ارز رانتی و پرداخت مستقیم آن به انتهای زنجیره، برای نخستینبار در اقتصاد ایران یک تصمیم درست و بسیار مهم بودهاست. اثر این تصمیم، واقعیترشدن اقتصاد و بهتبع آن حذف رانتهای ارزی در قالب ارز ترجیحی است؛ همچنین فشار بر صادرکنندگان بابت عرضه ارزهای صادراتی با قیمتهای دستوری از بین میرود.» او ادامهداد: «از سوی دیگر، بهای تمامشده بخشی از شرکتها بهروز میشود و همانطور که فروش شرکتها با یک ارز تکنرخی، آزاد و واقعی انجام میشود، بهای تمامشده نیز از این پس بهتبع همان ارز محاسبه خواهدشد. این اتفاق از این جهت مثبت است که هم درآمد شرکتهای بزرگ و صادراتمحور رشد میکند و هم سودآوری آنها افزایش مییابد. عمده سهامداران این شرکتها نیز تامیناجتماعی، صندوقهای بازنشستگی و شرکتهای سرمایهگذاری استانی عدالت هستند؛ بنابراین با افزایش حاشیه سود شرکتها، فشار کسریبودجهاین صندوقهای بازنشستگی نیز کاهش پیدا میکند.»
ابراهیمیان با اشاره به اثرات بودجهای این سیاست افزود: «با بهروزشدن نرخ فروش مواد اولیه در حوزه نفت، گاز و پتروشیمی بر مبنای نرخهای واقعیتر ارز، دولت هم از محل عملیات شرکتها درآمد کسب میکند و هم از سود شرکتها مالیات دریافت میکند. همچنین درآمد دولت از محل فروش مواد اولیهای مانند نفت و گاز افزایش مییابد. مجموعه این عوامل میتواند کسریبودجه دولت را کاهش دهد و در بلندمدت، کاهش کسریبودجه اثر کاهندهای بر تورم داشتهباشد.» این تحلیلگر بازار سرمایه درباره پیامدهای این تصمیم در بورس توضیح داد: «در حوزه بازار سرمایه نیز شرکتهای بورسی از اصلیترین صادرکنندگان هستند؛ بهویژه در صنایع پتروشیمی، پالایشی، فلزات اساسی، معدنی و همچنین برخی شرکتهای سیمانی و دارویی. این تکنیکیشدن و واقعیشدن ارز که به رشد سودآوری این شرکتها منجر میشود، باعثشده در روزهای اخیر شاهد اقبال سرمایهگذاران به سهام شرکتهای بزرگ و صادراتمحور باشیم.»
او با اشاره به چشمانداز سودآوری شرکتها گفت: «پیشبینی میشود که با تداوم روند فعلی و تصمیم اتخاذشده، سود شرکتها در سالهای آتی نیز رشد کند و حتی برآورد ما این است که سود کل شرکتها در سالآینده حداقل 50درصد بیش از امسال باشد. بالطبع، سرمایهگذاری در بازار سهام - بدون درنظرگرفتن ریسکهای سیستماتیک - نسبت به سایر بازارها میتواند بازدهی مناسبی ایجاد کند. در حالحاضر نیز در بورسکالا شاهد رشد قیمت محصولاتی هستیم که اثر سودآوری خوبی برای شرکتها دارند و فکر میکنم روند استقبال از بازار سهام روبهرشد باشد. ممنون و متشکر.»
محرکهای بنیادی دست بالا را گرفتند
برزو حقشناس، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه در ارزیابی شرایط فعلی بورس، با تاکید بر همزمانی ریسکها و محرکهای بنیادی، معتقد است: «بورس تحتتاثیر دو مولفه اصلی قرار دارد؛ نخست ریسکها که شامل افزایش ریسکهای سیستماتیک، چه در بعد داخلی و چه خارجی میشود و دوم، عوامل بنیادی که در حالحاضر بسیار قوی عمل میکنند و تقریبا بهطور کامل به نفع بازار سرمایه هستند. حذف ارز ترجیحی و انتقال فروش ارز اکثریت قریببهاتفاق شرکتها به تالار دوم توافقی، عملا باعث شد تالار اول و نرخ توافقی پیشین به تاریخ بپیوندد؛ موضوعی که دیروز نیز بهصورت رسمی اعلام شد.
وی ادامهداد: «شرکتهای پتروشیمی از جمله محرکهای بنیادی مهم بورس هستند. در این میان، بازار بین ترس ناشی از ریسکها و اثرگذاری محرکهای بنیادی در نوسان است. یکشنبه شاهد بودیم که در ابتدای معاملات، عرضهها بهشدت افزایشیافت، اما بهدنبال آن تقاضای قدرتمندی وارد بازار شد و پشت سهمها نشست؛ بهویژه در نمادهایی که از این شرایط منتفع میشوند. همین موضوع باعث شد بازار یک حرکت بسیار خوب را تجربه کند.»
حقشناس با اشاره به وضعیت معاملات دیروز گفت: «دوشنبه نیز تقاضا بسیار قوی بود؛ حتی در برخی گروهها که انتقال آنها به این جریان پررنگتر است، قدرت تقاضا بیشتر هم دیده شد. در مقابل، در گروههایی مانند داروییها که خبر عدمحذف ارز ترجیحی آنها منتشر شد، شاهد افزایش عرضه بودیم. این نشان میدهد؛ عرضه و تقاضا بر مبنای بحث حذف یا عدمحذف ارز ترجیحی، در حال متعادلسازی یکدیگر هستند.»
این تحلیلگر ارشد بازار سرمایه در جمعبندی تاکید کرد: «اگر سطح ریسکها بیش از این افزایش پیدا نکند، این روند صعودی میتواند ادامهدار باشد و حتی منجر به ورود پول جدید به بازار سرمایه شود، با اینحال مقوله ریسک موضوعی است که سرمایهگذاران حتما باید در تحلیلهای خود لحاظ کنند. ریسکها قابلسنجش دقیق نیستند و نمیتوان بهطور قطعی درباره آنها نظر داد، اما به هر صورت سطح ریسکها بالاست و سرمایهگذاران باید در چینش و ترکیب پرتفوی خود، توجه ویژهای به این موضوع داشتهباشند.»
نقش تثبیتگر صندوقها در مهار هیجان بازار
ایمان رئیسی، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه اظهار کرد: « بورس تحتتاثیر دو عامل بسیار حیاتی قرارگرفتهاست. نخست، اخبار منفی که روز گذشته موجب شکلگیری صفوف فروش و عرضههای سنگین شد؛ با این حال، این عرضهها با توجه به تقاضای مناسبی که طی این مدت در بازار وجود داشته، بهخوبی هضم شدند و اجازه ندادند جو منفی به معاملات منتقل شود.» وی ادامهداد: «در این میان، نباید از فعالیت درست و بهموقع صندوق توسعه و صندوق تثبیت غافل شد. این صندوقها در روزهای منفی بازار، وظیفه نقدشوندگی را بهخوبی اجرا میکنند و با تلطیف فضای روانی، مانع از آن میشوند که یک روند گلولهبرفی در مسیر ریزش بازار شکل بگیرد.» رئیسی با اشاره به متغیرهای مثبت اثرگذار بر بازار افزود: «اما خبر مثبت و مولفه مهم این روزها، پالسهای مثبت ارزی و موضوع تکنرخیشدن ارز است؛ عاملی که میتواند جهش سودآوری قابلتوجهی را برای بازار سرمایه به ارمغان بیاورد.
در دو روز معاملاتی اخیر، شاهد خروج پولهای خرد از صندوقهای درآمد ثابت بودهایم که مقصد این منابع میتواند بازار سرمایه و همچنین بازار طلا باشد؛ چراکه در شرایط تورمی فعلی، صندوقهای درآمد ثابت حتی با سودهای حدود 36درصدی نیز از تورم عقب میمانند.» این تحلیلگر ارشد بازار سرمایه تصریح کرد: «یکشنبه شاخصکل در وضعیت تثبیت قرار داشت و دیروز نیز تابلوی پایانی بازار نشانداد که حدود 76درصد نمادها با عملکرد مثبت بهکار خود پایان دادند. همچنین شاخص هموزن نیز بیانگر آن است که سبد سهام سرمایهگذاران بهطور کلی وارد محدوده مثبت شدهاست.»
وی در پایان و در تشریح چشمانداز میانمدت بازار گفت: «اگر بخواهیم تحلیل میانمدتی از بازار ارائه دهیم، میتوان به وضعیت تالار دوم اشاره کرد که عامل اصلی رشد این مدت بودهاست، در صورتیکه بحث تکنرخیشدن ارز در عمل اجرایی شود و مجددا قیمتگذاری دستوری - اینبار با نرخ جدید - اعمال نشود که مطابق اظهارات وزیر اقتصاد و رئیس بانکمرکزی نیز چنین برداشتی وجود ندارد، میتوان به تداوم رشد بازار امیدوار بود؛ بهگونهای که در صورت نبود ریسکهای سیاسی، بازار سرمایه حتی میتواند از منظر بازدهی از بازار طلا نیز پیشی بگیرد.»
