فرادید؛ حدود چند دهه پیش، انسانشناسان فسیلی رازآلود و میمونمانند را کشف کردند که بیش از 7 میلیون سال پیش در منطقهی صحرای بزرگ آفریقا میزیسته است. این فسیل بهسادگی در چارچوب دانستههای موجود جای نمیگرفت، اما بیتردید اهمیت زیادی داشت.
به گزارش فرادید، اکنون یک پژوهش جدید با شواهد بیشتر به بررسی این استخوانها پرداخته و نشان داده که این گونه روی دو پا راه میرفته و شاید کهنترین عضو شناختهشده از «خانوادهی انسانی» باشد. گونهی مذکور Sahelanthropus tchadensis نام دارد که بقایای آن اوایل دههی 2000 در بیابان دجوراب در شمال چاد کشف شد.
از همان لحظهی کشف، این فسیل بحثهای شدیدی را دربارهی هویت و جایگاهش در درخت تکاملی برانگیخت. آیا این موجود نیای باستانی گوریلها یا شامپانزهها بوده؟ یا بحثبرانگیزتر از همه آیا میتوان آن را بهطور مستقیم به هومینینها نسبت داد؛ شاخهای از درخت تکامل که ما همراه گونههای منقرضشدهی انسانی و همهی نیاکان نزدیکمان مانند نئاندرتالها، هوموارکتوس و موارد مشابه به آن تعلق داریم؟
در مقالهی جدید، پژوهشگران با بهرهگیری از تصویربرداری سهبعدی پیشرفته و دیگر روشهای نوین، استخوانهای این نمونه را دوباره تحلیل کردند. سپس شکل و ساختار آنها را با استخوانهای مشابه در گونههای زنده و فسیلی از جمله نمونهی مشهور «لوسی» مقایسه کردند.
مقایسهای دیگر میان شامپانزه، ساهلانتروپوس و انسان خردمند (از چپ به راست)
کار آنان وجود یک برجستگی مشخص روی استخوان ران را شناسایی کرد؛ یک ویژگی که محل اتصال رباط ایلیوفمورال است. این رباط بزرگترین و نیرومندترین رباط در بدن انسان به شمار میرود و برای پایداری مفصل ران و کمک به حرکت در هنگام راه رفتن به کار میآید.
به گفتهی پژوهشگران، این یافته با اطمینان نشان میدهد ساهلانتروپوس (Sahelanthropus) قادر به جابهجایی روی دو پا بوده است.
اسکات ویلیامز، دانشیار گروه انسانشناسی دانشگاه نیویورک و سرپرست این پژوهش، گفته: «Sahelanthropus tchadensis اساساً میمونی دوپا بوده که مغزی به اندازهی مغز شامپانزه داشته و احتمالاً بخش قابلتوجهی از زمان خود را روی درختان، برای جستوجوی غذا و یافتن امنیت سپری میکرده است. با وجود ظاهر سطحی، ساهلانتروپوس برای اتخاذ وضعیت بدنی دوپا و حرکت روی زمین سازگار شده بود.»
برخی پژوهشهای پیشین هم استدلال کرده بودند ساهلانتروپوس قائم راه میرفته، در حالی که تحقیقات دیگر پیشنهاد کردهاند این گونه مانند میمونهایی که روی بند انگشتان دست راه میروند، روی چهار اندامش راه میرفته است. این پژوهش تازه بیشتر تأکید میکند که این گونه ممکن است انسانمانندتر و دوپاتر از آنچه پیشتر تصور میشد بوده باشد.
هرچند طول پاهای ساهلانتروپوس کمابیش کوتاه و شبیه شامپانزهها بوده، تناسبات کلی آنها بیشتر به هومینینها شباهت داشته است. نکتهی مهمتر اینکه شواهدی از وجود عضلات سرینی (عضلات باسن) قوی، مشابه آنچه در دیگر هومینینهای اولیه دیده میشود، هم به دست آمد.
در مجموع، این شواهد نشان میدهند این گونه ممکن است نمایندهی برخی از نخستین سازگاریها با دوپا شدن در تبار هومینینها باشد و از اینرو نقشی کلیدی در داستان تکامل انسان ایفا کند.
ویلیامز میگوید: «تحلیل ما از این فسیلها شواهد مستقیمی ارائه میدهد مبنی بر اینکه Sahelanthropus tchadensis قادر به راه رفتن روی دو پا بوده؛ امری که نشان میدهد دوپایی در تبار ما بسیار زود پدید آمده و از نیایی تکامل یافته که از دید ظاهری بیشترین شباهت را به شامپانزهها و بونوبوهای امروزی داشته است.»
مترجم: زهرا ذوالقدر
