مهریزی: امام علی (ع) استفاده از حیله را برای حفظ حکومت مجاز نمی دانست!

دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه تفاوت امام علی با معاویه در امر حکومت داری این بود که برای حفظ آن و پیشبرد امور حکومت به دروغ و دغل متوسل نمی‌شد به تشریح رابطه هدف و وسیله از دیدگاه اسلام پرداخت.

مهریزی: امام علی (ع) استفاده از حیله را برای حفظ حکومت مجاز نمی دانست!

به گزارش مبلغ سوالی که برخی در مورد تقابل امام علی(ع) و معاویه دارند اینست که چرا امام با تمام دانش و سیاست خود نتوانست از پس معاویه برآید و در ظاهر، کسی که بالآخره توانست بر دیگری پیروز شود معاویه بود که به نوعی با ششیر خوارج به مقصود خود رسید و حضرت امیر را به شهادت رساند. حجت الاسلام مهدی مهریزی دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی در مصاحبه با شفقنا به این سوال پاسخ داده است.

آنطور که شفقنا نوشته است حجت الاسلام والمسلمین مهدی مهریزی در چهارمین نشست از سلسله نشست های ماه مبارک رمضان که در موسسه فرهنگی پژوهشی فهیم برگزار می شود، اظهار داشت: بنظر می رسد که رابطه هدف و وسیله را بتوان به عنوان قاعده تکوینی، عقلایی و دینی مطرح کرد.

وی تصریح کرد: در جهان طبیعت بین هدف یا غایت و وسیله رابطه وجود دارد، عقلا بین غایات و وسایل رابطه می بینند و در آموزه های دینی هم این رابطه برقرار است.

وی گفت: این قاعده در سه عرصه حکومت و قدرت، دین و دینداری و روابط بین افراد قابل طرح است.

وی افزود: امام علی (ع) برای تشکیل حکومت دینی و یا حفظ حکومت دینی هیچ وسیله نامشروعی که به جور و ظلم منتهی شود تجویز نمی کنند.

وی با بیان اینکه از چهار طریق می توان نگاه امام علی (ع) را نسبت به قدرت و حکومت به دست آورد، بیان کرد: یکی از این راه ها، کلمات امام علی (ع) است. امام علی (ع) در خطبه 200 نهج البلاغه درباره معاویه می فرماید: «وَ اللَّهِ مَا مُعَاوِیَةُ بِأَدْهَی مِنِّی، وَ لَکِنَّهُ یَغْدِرُ وَ یَفْجُرُ؛ وَ لَوْ لَا کَرَاهِیَةُ الْغَدْرِ لَکُنْتُ مِنْ أَدْهَی النَّاسِ، وَ لَکِنْ کُلُّ غُدَرَةٍ فُجَرَةٌ وَ کُلُّ فُجَرَةٍ کُفَرَةٌ، وَ لِکُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ یُعْرَفُ بِهِ یَوْمَ الْقِیَامَةِ؛ وَ اللَّهِ مَا أُسْتَغْفَلُ بِالْمَکِیدَةِ وَ لَا أُسْتَغْمَزُ بِالشَّدِیدَة؛ سوگند به خدا، معاویه از من سیاستمدارتر نیست، امّا معاویه حیله گر و جنایتکار است، اگر نیرنگ ناپسند نبود من زیرک ترین افراد بودم، ولی هر نیرنگی گناه، و هر گناهی نوعی کفر و انکار است، روز رستاخیز در دست هر حیله گری پرچمی است که با آن شناخته می شود. به خدا سوگند، من با فریب کاری غافلگیر نمی شوم، و با سخت گیری ناتوان نخواهم شد». از اینجا معلوم می شود که برای تشکیل و حفظ حکومت استفاده از حیله و دغل مجاز نیست و لذا حضرت، معاویه را مذمت می کنند.

وی ادامه داد: امام علی (ع) در خطبه 126 نهج البلاغه می فرماید: «أَ تَأْمُرُونِّی أَنْ أَطْلُبَ النَّصْرَ بِالْجَوْرِ فِیمَنْ وُلِّیتُ عَلَیْهِ وَ اللَّهِ لَا أَطُورُ بِهِ مَا سَمَرَ سَمِیرٌ وَ مَا أَمَّ نَجْمٌ فِی السَّمَاءِ نَجْماً؛ شما می خواهید من با ستم بر مردم به پیروزی برسم؟ به خدا سوگند تا شب و روز می ‏آید و می ‏رود، و ستاره به دنبال ستاره حرکت می ‏کند دست به چنین کاری نمی‏ زنم». بنابراین حضرت ریخت و پاش برای جمع کردن افراد و طرفدار جهت در دست گرفتن حکومت را مجاز نمی شمارد.

وی همچنین به نامه 53 نهج البلاغه هم اشاره کرد و افزود: حضرت امیر در این خطبه می فرمایند: «وَإِنْ عَقَدْتَ بَیْنَکَ وَبَیْنَ عَدُوِّکَ عُقْدَةً، أَوْ أَلْبَسْتَهُ مِنْکَ ذِمَّةً، فَحُطْ عَهْدَکَ بِالْوَفَاءِ، وَارْعَ ذِمَّتَکَ بِالاْمَانَةِ، وَاجْعَلْ نَفْسَکَ جُنَّةً دُونَ مَا أَعْطَیْتَ؛ اگر پیمان و قراردادی بستی با دشمنتان و یا اگر او را به ذمّه خود گرفتی بدان پایبند باش و تا پای جان بایست».

وی گفت: بین عهد و وعده تفاوت وجود دارد، عهد الزام آور است. آنچه می تواند جامعه را سرپا نگه دارد، پایبندی به عهدهاست.

استاد مهریزی در ادامه بررسی خطبه های نهج البلاغه و بررسی نامه 53 افزود: امام علی (ع) در این نامه می فرماید که با شرّ نمی توان به پیروزی رسید، کسی که بخواهد با شرّ و گناه به پیروزی برسد، غالب نشده و مغلوب است.

وی تصریح کرد: بین هدف خوب و وسیله خوب رابطه برقرار می شود، ولی نمی توان بین هدف خوب و وسیله بد پیوند برقرار کرد. این قاعده در عرصه سیاست و حکومت هم پیاده می شود. رکن رکین اینها این است که حکومت انسان ها را انسان به شمار بیاورد.

وی عنوان کرد: در مراسم بزرگداشت آقای حکیمی که در مشهد برگزار شد، گفتم من از سخنان آقای حکیمی اینگونه فهمیدم که نه دین ارزش ذاتی دارد، نه حکومت دینی ارزش ذاتی دارد و نه روحانیت ارزش ذاتی دارد بلکه همه اینها برای آن است که کرامت انسان حفظ شود.

وی در بخش دوم سخنان خود به سیره امام علی (ع) پرداخت و گفت: شهید محمدباقر صدر در جلسات درس خارج فقه خود بخشی را به تبیین سیره عملی امامن اختصاص داده بودند. ایشان در این سخنرانی ها گفتند که امامان اهل بیت (ع) یک هدف دارند اما دوره های آنها متفاوت است. ایشان در یکی از سخنرانی های خود این مسئله را بیان می کنند که چرا امام علی (ع) افراد و اطرافیان معاویه را بکار نگرفت تا بعد از آنکه به قدرت رسید آنها را کنار بگذارد؟ ایشان بیان می کنند که آنچه برای امام علی (ع) اهمیت داشت، ارزش ها بود لذا امام علی (ع) در دوره خلفای اول و دوم انتقاد نداشت یا خیلی رقیق بود اما در خلیفه سوم اینگونه نبود چون در دوره سوم مردم به این آگاهی رسیدند که مسئله دینی نیست.

وی به نوع نگاه امام علی (ع) به حکومت اشاره کرد و گفت: حکومت در اندیشه امام علی (ع) به خودی خود اصل نیست و ارزشی ندارد بلکه وسیله ای برای رسیدن به عدالت و احقاق حق است.

وی ادامه داد: امام علی (ع) حکومت را متاع ایام قلائل می دانند، آن را از نعل پاره وصله دار کمتر می دانند، آن را زخرف می دانند و از آب بینی بز هم کم ارزشتر می شمرند.

وی بخش آخر سخنان خود را به شکوائیه های امام علی (ع) اختصاص داد و گفت: اکثر شکوائیه های ایشان مربوط به دورانی است که ایشان در راس حکومت هستند. ایشان در یکی از خطبه ها می فرماید همه جای دنیا مردم باید از حکومت بترسند، اینجا من باید از مردم گلایه کنم.

استاد دانشگاه قران و حدیث بیان داشت: از نگاه امام علی (ع)، آن قاعده تکوینی، عقلائی و دینی در حکومت و قدرت استثناءبردار نیست، وسائلی که به جور و ظلم منتهی می شود حکومت مجاز به استفاده از آن اسباب و وسائل برای نگهداری و حفظ حکومت نیست.

وی با طرح این سوال که آیا «تترّس به کفار» و «خدعه در جنگ» می تواند استثنائی بر این قاعده باشد؟ گفت: مواردی که ما در باب «خدعه در جنگ» داریم این است که از خونریزی جلوگیری کند نه اینکه منجر به جنگ شود.

قیمت بک لینک و رپورتاژ
نظرات خوانندگان نظر شما در مورد این مطلب؟
اولین فردی باشید که در مورد این مطلب نظر می دهید
ارسال نظر
پیشخوان